รู้จัก Mycotoxin สารพิษจากเชื้อราที่ผู้ผลิตอาหารต้องเฝ้าระวัง และเทคโนโลยีตรวจสอบจาก Hygiena

รู้จัก Mycotoxin สารพิษจากเชื้อราที่ผู้ผลิตอาหารต้องเฝ้าระวัง และเทคโนโลยีตรวจสอบจาก Hygiena

 

 

 

อาหารที่ดูสะอาดและไม่มีเชื้อราปรากฏให้เห็น อาจไม่ได้หมายความว่าปลอดภัยจากสารพิษที่เกิดจากเชื้อราทั้งหมด โดยเฉพาะวัตถุดิบทางการเกษตรอย่างข้าวโพด ถั่วลิสง และธัญพืช ซึ่งอาจมีการปนเปื้อนของ Mycotoxin ตั้งแต่ก่อนเก็บเกี่ยวไปจนถึงระหว่างการจัดเก็บ ด้วยเหตุนี้ การตรวจสอบสารพิษจากเชื้อราจึงเป็นส่วนสำคัญของการควบคุมคุณภาพอาหาร โดย Hygiena ผู้พัฒนาเทคโนโลยีตรวจวิเคราะห์ด้านความปลอดภัยอาหาร มีชุดตรวจสารพิษจากเชื้อรา (Mycotoxin Test Kit) ที่ช่วยให้ผู้ผลิตสามารถตรวจวัดสารพิษเป้าหมายในวัตถุดิบและผลิตภัณฑ์ที่รองรับได้อย่างเหมาะสม

ความเสี่ยงจาก Mycotoxin เป็นเรื่องที่ควรทำความเข้าใจทั้งในแง่วิทยาศาสตร์อาหารและการผลิตเชิงอุตสาหกรรม เพราะสารพิษบางชนิดทนต่อกระบวนการแปรรูปทั่วไป การคัดเลือกวัตถุดิบและตรวจสอบการปนเปื้อนตั้งแต่ต้นทางจึงมีความสำคัญต่อการป้องกันปัญหาด้านความปลอดภัยอาหารในระยะยาว

Mycotoxin คืออะไร และเกิดขึ้นในอาหารได้อย่างไร

Mycotoxin หรือสารพิษจากเชื้อรา เป็นสารพิษที่เชื้อราบางชนิดสร้างขึ้นตามธรรมชาติ เช่น เชื้อราในสกุล Aspergillus, Fusarium และ Penicillium โดยสามารถปนเปื้อนในผลผลิตทางการเกษตรได้ทั้งระหว่างการเพาะปลูก การเก็บเกี่ยว การขนส่ง และการจัดเก็บ

ปัจจัยที่เอื้อต่อการเจริญเติบโตของเชื้อรามีหลายอย่าง โดยเฉพาะความชื้น อุณหภูมิ และสภาพการเก็บรักษาวัตถุดิบที่ไม่เหมาะสม หากไม่มีการควบคุมที่ดี เชื้อราบางชนิดอาจสร้างสารพิษขึ้นและส่งผลต่อคุณภาพของวัตถุดิบได้

สิ่งที่ควรเข้าใจคือ Mycotoxin ไม่ใช่ตัวเชื้อรา แต่เป็นสารพิษที่เชื้อราสร้างขึ้น แม้เชื้อราจะไม่ปรากฏให้เห็นหรือถูกกำจัดไปแล้ว สารพิษบางชนิดก็อาจยังคงตกค้างอยู่ในอาหารได้ จึงไม่สามารถประเมินความปลอดภัยด้วยการสังเกตสี กลิ่น หรือรูปลักษณ์เพียงอย่างเดียว

สารพิษจากเชื้อราที่ผู้ผลิตอาหารควรรู้จัก

Mycotoxin มีหลายประเภท และแต่ละชนิดอาจพบในวัตถุดิบแตกต่างกัน การระบุสารพิษที่ต้องเฝ้าระวังจึงควรพิจารณาจากประเภทอาหาร แหล่งที่มาของวัตถุดิบ และความเสี่ยงในกระบวนการผลิต

Aflatoxin สารพิษที่อาจพบในถั่วและธัญพืช

Aflatoxin เป็นกลุ่มสารพิษที่สร้างโดยเชื้อราบางชนิดในสกุล Aspergillus พบเป็นความเสี่ยงในวัตถุดิบอย่างข้าวโพด ถั่วลิสง และธัญพืชบางประเภท หากได้รับสารพิษบางชนิดในกลุ่มนี้เป็นเวลานาน อาจส่งผลเสียต่อตับและเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งตับ

Ochratoxin A สารพิษที่เกี่ยวข้องกับวัตถุดิบหลากหลายชนิด

Ochratoxin A สามารถพบเป็นความเสี่ยงในธัญพืช กาแฟ เครื่องเทศ และวัตถุดิบอื่นบางชนิด โดยเป็นสารพิษที่มีความสำคัญด้านการประเมินความเสี่ยงต่อสุขภาพ โดยเฉพาะผลกระทบต่อไต

Deoxynivalenol (DON) และ Fumonisin

Deoxynivalenol หรือ DON เป็นสารพิษจากเชื้อราที่อาจพบในข้าวสาลี ข้าวบาร์เลย์ และข้าวโพด ส่วน Fumonisin เป็นกลุ่มสารพิษที่เกี่ยวข้องกับข้าวโพดและผลิตภัณฑ์จากข้าวโพดเป็นสำคัญ

การตรวจสารพิษแต่ละกลุ่มต้องใช้วิธีทดสอบที่เหมาะกับสารเป้าหมาย เพราะไม่มีชุดตรวจเพียงชนิดเดียวที่สามารถตรวจสารพิษจากเชื้อราได้ทุกประเภท

ทำไมการตรวจ Mycotoxin จึงสำคัญต่อความปลอดภัยอาหาร

การปนเปื้อนของ Mycotoxin ไม่ได้กระทบเฉพาะผู้บริโภค แต่ยังเกี่ยวข้องกับการควบคุมคุณภาพวัตถุดิบ ต้นทุนการผลิต และความสามารถในการปฏิบัติตามมาตรฐานอาหารของผู้ประกอบการ

ตัวอย่างเช่น หากโรงงานรับข้าวโพดที่มีสารพิษจากเชื้อราเกินเกณฑ์เข้าสู่กระบวนการผลิต อาจทำให้ต้องแยกวัตถุดิบ ระงับการใช้งาน หรือดำเนินการตรวจสอบเพิ่มเติม ซึ่งส่งผลต่อต้นทุนและแผนการผลิต

อีกประเด็นสำคัญคือสารพิษจากเชื้อราบางชนิดมีความทนทานต่อความร้อน การนำวัตถุดิบไปผ่านกระบวนการแปรรูปจึงไม่ได้รับประกันว่าจะกำจัดสารพิษได้ทั้งหมด ผู้ผลิตจึงควรมุ่งป้องกันการปนเปื้อนและตรวจสอบความเสี่ยงตั้งแต่ขั้นตอนรับวัตถุดิบ

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่อาหารทุกชนิดที่จำเป็นต้องตรวจ Mycotoxin ทุกประเภท การกำหนดรายการตรวจควรอ้างอิงหลักเกณฑ์การตรวจวิเคราะห์สารปนเปื้อนในอาหาร ร่วมกับการวิเคราะห์อันตรายของวัตถุดิบและข้อกำหนดที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้การตรวจสอบสอดคล้องกับความเสี่ยงจริง

Hygiena กับเทคโนโลยี ELISA สำหรับตรวจสารพิษจากเชื้อรา

Hygiena นำเสนอชุดตรวจสารพิษจากเชื้อรากลุ่ม Helica® ELISA สำหรับใช้ตรวจวิเคราะห์สารพิษเป้าหมายในตัวอย่างอาหาร วัตถุดิบทางการเกษตร และอาหารสัตว์ที่อยู่ในขอบเขตการใช้งานของแต่ละผลิตภัณฑ์

ELISA หรือ Enzyme-Linked Immunosorbent Assay เป็นเทคนิคตรวจวิเคราะห์ที่อาศัยการจับกันอย่างจำเพาะของแอนติบอดีกับสารเป้าหมาย ร่วมกับปฏิกิริยาที่ทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงของสี ซึ่งสามารถนำมาวัดเพื่อคำนวณปริมาณสารพิษในตัวอย่างได้

ตัวอย่างชุดตรวจจาก Hygiena ได้แก่

  • Helica® MycoTox Total Aflatoxin ELISA: สำหรับตรวจวัดอะฟลาทอกซินรวมในตัวอย่างข้าวโพดที่ระบุไว้ในขอบเขตการใช้งาน
  • Helica® Ochratoxin A Universal ELISA: สำหรับตรวจวัด Ochratoxin A ในวัตถุดิบที่รองรับ เช่น ธัญพืช กาแฟ และเครื่องเทศบางชนิด
  • Helica® Deoxynivalenol ELISA Kit: สำหรับตรวจวัด DON ในธัญพืชและอาหารสัตว์ที่รองรับ

จุดเด่นของเทคโนโลยี ELISA คือสามารถใช้ตรวจวัดสารเป้าหมายในตัวอย่างหลายชุดตามกระบวนการของห้องปฏิบัติการได้ โดยชุดตรวจแต่ละรุ่นมีช่วงการตรวจวัด วิธีเตรียมตัวอย่าง และระยะเวลาทดสอบแตกต่างกัน

ผู้ผลิตจึงควรเลือกชุดตรวจตามชนิดสารพิษและประเภทวัตถุดิบ รวมถึงพิจารณาการตรวจยืนยันด้วยวิธีอื่นเมื่อจำเป็น เพื่อให้ผลวิเคราะห์เหมาะสมกับการตัดสินใจด้านคุณภาพอาหาร

ผู้ผลิตอาหารควรตรวจสอบ Mycotoxin ในขั้นตอนใดบ้าง

การควบคุมความเสี่ยงจากสารพิษเชื้อราควรเริ่มก่อนวัตถุดิบเข้าสู่กระบวนการผลิต โดยสามารถแบ่งแนวทางตรวจสอบเป็นสามช่วงสำคัญ

  1. การรับวัตถุดิบ: ตรวจสอบคุณภาพและความเสี่ยงของวัตถุดิบจากผู้จัดจำหน่าย โดยเฉพาะสินค้าที่มีประวัติเสี่ยงต่อการปนเปื้อน เช่น ข้าวโพดและถั่วลิสง
  2. การจัดเก็บวัตถุดิบ: ควบคุมความชื้น อุณหภูมิ และสภาพคลังสินค้าอย่างเหมาะสม พร้อมติดตามวัตถุดิบที่เก็บรักษาเป็นเวลานานหรือมีความเสี่ยงจากสภาพแวดล้อม
  3. การตรวจสอบก่อนนำไปใช้ผลิต: พิจารณาผลตรวจสารพิษเป้าหมายตามเกณฑ์ควบคุมคุณภาพและข้อกำหนดของผลิตภัณฑ์ เพื่อประกอบการตัดสินใจว่าจะรับหรือใช้วัตถุดิบแต่ละล็อตได้หรือไม่

อีกเรื่องที่ไม่ควรมองข้ามคือการสุ่มตัวอย่าง เนื่องจาก Mycotoxin อาจกระจายตัวไม่สม่ำเสมอในวัตถุดิบ หากเก็บตัวอย่างไม่เป็นตัวแทนของล็อต ผลตรวจอาจไม่สะท้อนระดับการปนเปื้อนที่แท้จริงได้

เทคโนโลยีตรวจ Mycotoxin กับอนาคตของวิทยาศาสตร์อาหาร

การตรวจสารพิษจากเชื้อราเป็นตัวอย่างของการนำความรู้ทางชีววิทยา เคมี และเทคโนโลยีการตรวจวิเคราะห์มาประยุกต์ใช้ในอุตสาหกรรมอาหาร ซึ่งเกี่ยวข้องโดยตรงกับงานของนักวิทยาศาสตร์อาหาร นักวิเคราะห์ในห้องปฏิบัติการ และเจ้าหน้าที่ควบคุมคุณภาพ

สำหรับผู้ที่สนใจศึกษาต่อด้านนี้ สาขาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการอาหาร เป็นหนึ่งในเส้นทางการเรียนที่ครอบคลุมการวิเคราะห์อาหาร มาตรฐานความปลอดภัย และการควบคุมคุณภาพในภาคอุตสาหกรรม โดยความรู้เหล่านี้สามารถนำไปประยุกต์ใช้กับการประเมินความเสี่ยงของสารปนเปื้อนต่าง ๆ ได้

Hygiena เป็นหนึ่งในผู้พัฒนาเทคโนโลยีที่ช่วยเชื่อมการตรวจวิเคราะห์ทางวิทยาศาสตร์เข้ากับการควบคุมคุณภาพอาหาร ผ่านชุดตรวจ Mycotoxin ที่ออกแบบมาสำหรับสารพิษและวัตถุดิบแต่ละประเภท

การเลือกใช้เทคโนโลยีตรวจสอบที่เหมาะสม ควบคู่กับการจัดเก็บวัตถุดิบอย่างถูกวิธีและการประเมินความเสี่ยงอย่างสม่ำเสมอ จึงเป็นแนวทางสำคัญที่ช่วยให้ผู้ผลิตอาหารสามารถติดตามคุณภาพวัตถุดิบ ลดโอกาสเกิดปัญหาจากสารพิษเชื้อรา และดูแลความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์ได้อย่างเป็นระบบ

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *