อัปเดตเส้นทางก่อนจะเป็นคุณครู

เตรียมตัวอย่างไร สอบอะไรบ้าง เลือกสถาบันไหน และต้องใช้เงินเท่าไร

โดย กองบรรณาธิการ Eduzones  |  อ้างอิง: คุรุสภา, ทปอ., mytcas.com, eduzones.com

 

“ครู” คืออาชีพที่มีผลกระทบต่อสังคมมากที่สุดอาชีพหนึ่ง เพราะครูหนึ่งคนสามารถสร้างคนดีได้นับร้อยนับพัน หากน้องๆ ฝันอยากสวมชุดครูสักวัน บทความนี้จะพาทำความเข้าใจเส้นทางทั้งหมด ตั้งแต่คุณสมบัติที่ต้องมี วิชาที่ต้องสอบ สถาบันที่เปิดรับ ไปจนถึงค่าใช้จ่ายและทุนการศึกษาที่ต้องเตรียม

1. หลักสูตรครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ คืออะไร เรียนกี่ปี

ปัจจุบันหลักสูตรผลิตครูในไทยมี 2 ระดับหลัก ได้แก่

หลักสูตรครุศาสตรบัณฑิต (ค.บ.) / ศึกษาศาสตรบัณฑิต (ศษ.บ.) — 4 ปี

เป็นหลักสูตรมาตรฐานสำหรับผู้ที่ต้องการเป็นครูโดยตรง เรียน 4 ปี รวมการฝึกสอนในสถานศึกษาจริงไม่น้อยกว่า 1 ปีการศึกษา (ปีที่ 4) เมื่อจบแล้วสามารถสอบขอรับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครูจากคุรุสภาได้ทันที

หลักสูตรประกาศนียบัตรบัณฑิตวิชาชีพครู (ป.บัณฑิต) — 1 ปี

สำหรับผู้ที่จบปริญญาตรีสาขาอื่นแล้วต้องการมาเป็นครู สามารถเรียนเพิ่มอีก 1 ปีเพื่อขอรับใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครูได้

📌 คุรุสภาเป็นองค์กรหลักที่กำกับดูแลวิชาชีพครูและออกใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครู ผู้ที่จะสอนในโรงเรียนทั้งรัฐและเอกชนต้องมีใบอนุญาตจากคุรุสภา (ครูขั้นต้น) ก่อนทุกกรณี

 

2. คุณสมบัติพื้นฐานที่ต้องมีก่อนสมัคร

แต่ละสถาบันกำหนดเกณฑ์ต่างกันบ้าง แต่คุณสมบัติพื้นฐานที่พบบ่อยที่สุด ได้แก่

• จบการศึกษาระดับมัธยมศึกษาตอนปลาย (ม.6) หรือเทียบเท่า ไม่จำกัดแผนการเรียน (วิทย์/ศิลป์) สำหรับส่วนใหญ่ แต่บางสาขาเฉพาะทางอาจกำหนดแผนวิทย์
• เกรดเฉลี่ยสะสม (GPAX) ไม่ต่ำกว่า 2.50–3.00 (แล้วแต่สถาบัน) จุฬาฯ กำหนด GPAX ไม่ต่ำกว่า 3.00
• สุขภาพร่างกายและจิตใจสมบูรณ์ ไม่มีความพิการที่เป็นอุปสรรคต่อการสอน
• มีบุคลิกภาพที่เหมาะสมกับวิชาชีพครู มีจิตสาธารณะ รักการเรียนรู้ และรักเด็ก
• ไม่มีประวัติอาชญากรรมหรือคดีที่เกี่ยวข้องกับยาเสพติด

 

3. ข้อสอบที่ใช้สำหรับสมัครคณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์

ระบบ TCAS 2568 ใช้ข้อสอบ 3 ชุดหลักในการคัดเลือกเข้าคณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ โดยข้อสอบที่สำคัญที่สุดสำหรับสายครูโดยเฉพาะคือ TPAT5

TGAT — การทดสอบความถนัดทั่วไป (3 พาร์ท)

 

ชื่อพาร์ท	เนื้อหาหลัก	คะแนน	เวลา
TGAT1	การสื่อสารภาษาอังกฤษ — Reading, Writing, Communication	100 คะแนน	60 นาที
TGAT2	การคิดอย่างมีเหตุผล (Critical & Logical Thinking)	100 คะแนน	60 นาที
TGAT3	สมรรถนะในอนาคต — การสร้างคุณค่า แก้ปัญหาซับซ้อน บริหารอารมณ์ พลเมืองดี	100 คะแนน	60 นาที
รวม TGAT	คะแนนเต็ม 300 คะแนน (คิดเป็น 100 คะแนนเมื่อหาร 3)	300 / 100	3 ชั่วโมง

 

TPAT5 — ความถนัดครุศาสตร์-ศึกษาศาสตร์ (ข้อสอบสำคัญที่สุดสำหรับสายครู)

TPAT5 (รหัสวิชา 50) เป็นข้อสอบเฉพาะสำหรับผู้ที่ต้องการเข้าคณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์โดยเฉพาะ แบ่งออกเป็น 2 ส่วนหลัก คะแนนเต็ม 100 คะแนน ใช้เวลาสอบ 3 ชั่วโมง (180 นาที)

 

ส่วนของข้อสอบ	รายละเอียด	น้ำหนักคะแนน
ความสามารถพื้นฐานทางวิชาชีพครู	ทักษะการวิเคราะห์ การจัดการชั้นเรียน ความรู้ด้านหลักสูตร จิตวิทยาการเรียนรู้ และจรรยาบรรณวิชาชีพครู	50 คะแนน (50 ข้อ)
คุณลักษณะความเป็นครู	บุคลิกภาพ จิตใจ ค่านิยม และทัศนคติที่เหมาะสมกับวิชาชีพครู	50 คะแนน (50 ข้อ)

 

📌 TPAT5 สอบช่วงเดือนธันวาคม (พร้อมกับ TGAT) คะแนนมีอายุ 1 ปี ใช้ได้เฉพาะในปีการศึกษานั้น ไม่สามารถสะสมข้ามปีได้

 

A-Level — วิชาเฉพาะทางที่แต่ละสาขาต้องการ

นอกจาก TGAT และ TPAT5 แล้ว แต่ละสาขาวิชาใน TCAS ยังกำหนดให้ยื่นคะแนน A-Level ตามเนื้อหาที่สอนต่างกัน ดังนี้

สาขาวิชา	วิชา A-Level ที่นิยมใช้	หมายเหตุ
คณิตศาสตร์ศึกษา	A-Level คณิตศาสตร์ 1 + คณิตศาสตร์ 2	สำคัญมาก
วิทยาศาสตร์ (ฟิสิกส์/เคมี/ชีววิทยา)	A-Level ฟิสิกส์ หรือ เคมี หรือ ชีววิทยา	แล้วแต่สาขา
ภาษาไทยศึกษา	A-Level ภาษาไทย + สังคมศึกษา
ภาษาอังกฤษศึกษา	A-Level ภาษาอังกฤษ (น้ำหนักสูง 30–50%)	TGAT1 ก็สำคัญ
สังคมศึกษา	A-Level สังคมศึกษา + ภาษาไทย
ปฐมวัย / ประถมศึกษา	TGAT + TPAT5 (ไม่เน้น A-Level มาก)	เน้น TPAT5
พลศึกษา / ดนตรีศึกษา / ศิลปศึกษา	TPAT2 (ศิลปกรรม) / อาจมีการทดสอบทักษะเฉพาะ	ทดสอบเพิ่มเติม

 

ตัวอย่างเกณฑ์คะแนน TCAS68 รอบ 3 (Admission) คณะครุศาสตร์ชั้นนำ

มหาวิทยาลัย	สัดส่วนคะแนนที่ใช้ (ตัวอย่างสาขาวิทยาศาสตร์/คณิตศาสตร์)
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย (ค.บ.)	TGAT 20% + TPAT3 20% + TPAT5 10% + A-Level วิชาเฉพาะสาขา 50% | GPAX ≥ 3.00
ม.ศรีนครินทรวิโรฒ (ศษ.บ.)	TGAT 30% + TPAT5 20% + A-Level ตามสาขา 50%
ม.เชียงใหม่ (ค.บ./ศษ.บ.)	TGAT 25% + TPAT5 25% + A-Level ตามสาขา 50%
ม.ขอนแก่น (ศษ.บ.)	TGAT 20% + TPAT5 30% + A-Level ตามสาขา 50%
ม.เกษตรศาสตร์ (ศษ.บ.)	TGAT 30% + TPAT5 20% + A-Level ตามสาขา 50%
มหาวิทยาลัยราชภัฏ (ค.บ.)	TGAT + TPAT5 (สัดส่วนต่างกันแต่ละมหาวิทยาลัย) บางแห่งไม่ใช้ A-Level ในรอบ Portfolio

 

📌 เกณฑ์คะแนนอ้างอิงจาก TCAS68 ข้อมูลจาก mytcas.com และ tcas.in.th เกณฑ์อาจเปลี่ยนแปลงในแต่ละปี ควรตรวจสอบจากสถาบันโดยตรงก่อนสมัคร

 

4. สถาบันที่เปิดสอนครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ในไทย

ปัจจุบันมีสถาบันอุดมศึกษาที่ได้รับการรับรองจากคุรุสภาให้ผลิตครูมากกว่า 80 แห่งทั่วประเทศ แบ่งออกเป็น 4 กลุ่มหลัก

กลุ่มที่ 1: มหาวิทยาลัยวิจัยและมหาวิทยาลัยรัฐชั้นนำ

เป็นที่นิยมสูง บัณฑิตเป็นที่ต้องการในตลาดงาน แข่งขันสูง คะแนนที่ใช้ยื่นค่อนข้างสูง

• คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย — เก่าแก่ที่สุดในไทย เปิดมากกว่า 127 ปี เป็น “แม่แบบ” ของวงการผลิตครู
• คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว) — สืบทอดจากวิทยาลัยวิชาการศึกษา เชี่ยวชาญด้านการศึกษาพิเศษและการแนะแนว
• คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ — แข็งแกร่งด้านภาษาและสังคมศึกษา
• คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยขอนแก่น — ผู้นำด้านการศึกษาภาคอีสาน
• คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ — เด่นด้านคณิตศาสตร์และวิทยาศาสตร์ศึกษา
• คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยบูรพา — ผู้นำด้านการศึกษาภาคตะวันออก
• คณะวิทยาการเรียนรู้และศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ — เน้นแนวคิดการเรียนรู้สมัยใหม่
• คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร — แข็งแกร่งด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีการศึกษา
• คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยสงขลานครินทร์ — ผู้นำด้านการศึกษาภาคใต้
• คณะศึกษาศาสตร์ มหาวิทยาลัยศิลปากร — เด่นด้านศิลปศึกษาและดนตรีศึกษา

 

กลุ่มที่ 2: มหาวิทยาลัยราชภัฏ (38 แห่งทั่วประเทศ)

กลุ่มมหาวิทยาลัยราชภัฏเป็น “กระดูกสันหลัง” ของการผลิตครูไทย ทั้ง 38 แห่งล้วนมีคณะครุศาสตร์และเป็นสถาบันที่ผลิตครูมากที่สุดในประเทศ กระจายตัวครอบคลุมทุกภูมิภาค เหมาะสำหรับน้องที่อยากเรียนใกล้บ้านและมีเป้าหมายชัดเจนว่าต้องการเป็นครูในพื้นที่

ตัวอย่างมหาวิทยาลัยราชภัฏที่มีคณะครุศาสตร์แข็งแกร่ง เช่น มรภ.สวนสุนันทา มรภ.บ้านสมเด็จเจ้าพระยา มรภ.นครราชสีมา มรภ.เชียงใหม่ มรภ.อุดรธานี มรภ.สงขลา และมรภ.ยะลา

กลุ่มที่ 3: มหาวิทยาลัยรัฐอื่นๆ และมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคล

• คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี — เด่นด้านครูช่างและครูอาชีวศึกษา
• คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ — เชี่ยวชาญครูสายเทคนิค
• คณะครุศาสตร์อุตสาหกรรม สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง (สจล.)
• มหาวิทยาลัยสุโขทัยธรรมาธิราช (มสธ.) — เปิดสาขาศึกษาศาสตร์แบบทางไกล เหมาะสำหรับผู้ทำงานแล้ว

กลุ่มที่ 4: มหาวิทยาลัยเอกชน

• มหาวิทยาลัยอัสสัมชัญ (ABAC) — คณะศึกษาศาสตร์ หลักสูตรนานาชาติ
• มหาวิทยาลัยหอการค้าไทย — คณะศึกษาศาสตร์
• มหาวิทยาลัยรังสิต — คณะศึกษาศาสตร์ เน้นหลักสูตรทันสมัย
• มหาวิทยาลัยเกริก — คณะครุศาสตร์
• มหาวิทยาลัยภาคกลาง — คณะศึกษาศาสตร์

 

5. ค่าใช้จ่ายที่ต้องเตรียม

หลักสูตรครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ใช้เวลาเรียน 4 ปี ค่าใช้จ่ายแตกต่างกันมากตามประเภทสถาบัน

ค่าเล่าเรียนตลอดหลักสูตร 4 ปี (โดยประมาณ)

สถาบัน / กลุ่ม	ค่าเทอม/ภาค	ตลอดหลักสูตร	หมายเหตุ
จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย	~21,000 บาท	~168,000 บาท	กู้ กยศ. ได้
มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ (มศว)	~9,600–11,400 บาท	~76,800–91,200 บาท	ถูกที่สุดกลุ่มรัฐ
ม.เชียงใหม่ / ม.ขอนแก่น	~14,500 บาท	~116,000 บาท	กู้ กยศ. ได้
มหาวิทยาลัยราชภัฏ (ส่วนใหญ่)	7,500–9,000 บาท	~60,000–75,000 บาท	ต่ำที่สุดในกลุ่มรัฐ
ม.เทคโนโลยีพระจอมเกล้า (ครุฯ อุตฯ)	~13,000–15,000 บาท	~104,000–120,000 บาท
มหาวิทยาลัยเอกชน (ทั่วไป)	25,000–40,000 บาท	180,000–400,000 บาท	กู้ กยศ. ได้บางแห่ง

 

ค่าใช้จ่ายอื่นๆ ที่ต้องเตรียม

• ชุดนักศึกษาและชุดฝึกสอน ราคาประมาณ 2,000–5,000 บาท
• หนังสือและตำราเรียน ราคาประมาณ 3,000–8,000 บาทต่อปี
• ค่าใช้จ่ายระหว่างฝึกสอน (ชั้นปีที่ 4) เช่น ค่าเดินทาง ค่าที่พักใกล้โรงเรียนฝึก
• ค่าธรรมเนียมสอบใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครูจากคุรุสภา

 

6. ทุนการศึกษาและโครงการพิเศษสำหรับนักศึกษาครู

มีทุนและโครงการสำคัญที่น้องๆ ควรรู้จักก่อนตัดสินใจเลือกสถาบัน

• ทุนครูรัก(ษ์)ถิ่น — โครงการของกสศ. ร่วมกับมหาวิทยาลัยราชภัฏ รับนักเรียนจากพื้นที่ห่างไกลมาเรียนครู ฟรีตลอดหลักสูตร 4 ปี พร้อมค่าครองชีพ แลกกับการกลับไปสอนในพื้นที่บ้านเกิด
• โครงการผลิตครูเพื่อพัฒนาท้องถิ่น (ผลิตครูเพื่อชาติ) — คัดเลือกนักเรียนเก่งจากทั่วประเทศมาเรียนครู พร้อมทุนสนับสนุน
• กยศ. (กองทุนเงินให้กู้ยืมเพื่อการศึกษา) — ให้กู้ได้ทั้งค่าเล่าเรียนและค่าครองชีพ สำหรับครัวเรือนที่มีรายได้ไม่เกิน 360,000 บาท/ปี
• ทุนมหาวิทยาลัยราชภัฏ — ทุนรัฐบาลสนับสนุนนักศึกษาราชภัฏในระดับปริญญาตรี

 

7. เส้นทางและขั้นตอนการเตรียมตัว

ระยะที่ 1 — ชั้น ม.4–5: วางรากฐาน

• เลือกแผนการเรียนที่สอดคล้องกับสาขาครูที่ต้องการ เช่น วิทย์-คณิตสำหรับครูวิทยาศาสตร์ ศิลป์-ภาษาสำหรับครูภาษาต่างประเทศ
• รักษาเกรดเฉลี่ยสะสมให้ได้ไม่ต่ำกว่า 2.75 หรือ 3.00 ตามเป้าหมายสถาบัน
• หาประสบการณ์อาสาสมัครสอน ติวน้อง หรือช่วยงานสถานศึกษา เพื่อใช้ใน Portfolio
• เริ่มทำความเข้าใจเนื้อหา TPAT5 ด้านจิตวิทยา หลักสูตร และจรรยาบรรณวิชาชีพครู

ระยะที่ 2 — ชั้น ม.6 ภาคต้น: เตรียมสอบ

• สมัครและเข้าสอบ TGAT และ TPAT5 (เดือนธันวาคม)
• เตรียม Portfolio สำหรับยื่นรอบ 1 (Portfolio) ให้เสร็จก่อนสิ้นปี
• เตรียมตัวสำหรับการสอบสัมภาษณ์และการทดสอบบุคลิกภาพในแต่ละสถาบัน

ระยะที่ 3 — ชั้น ม.6 ภาคปลาย: สอบ A-Level และยื่นสมัคร

• สอบ A-Level (มีนาคม–เมษายน)
• ยื่นสมัคร TCAS รอบ 2 (Quota) และรอบ 3 (Admission) ตามกำหนดการ
• ตรวจสอบคุณสมบัติและเตรียมเอกสารสำหรับรายงานตัว

 

8. เส้นทางหลังเรียนจบ: จากบัณฑิตครูสู่ครูมืออาชีพ

หลังจบหลักสูตร 4 ปี บัณฑิตที่ต้องการสอนในโรงเรียนต้องผ่านกระบวนการต่อไปนี้

สอบใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครู (ใบอนุญาตขั้นต้น)

สอบผ่านคุรุสภาเพื่อขอรับ “ใบอนุญาตปฏิบัติหน้าที่ครู” (ชั่วคราว) ก่อน แล้วจึงสามารถสอบบรรจุหรือสมัครงานในโรงเรียนได้

สอบบรรจุครูผู้ช่วย (ภาครัฐ)

สอบแข่งขันผ่านสำนักงานคณะกรรมการการศึกษาขั้นพื้นฐาน (สพฐ.) เงินเดือนเริ่มต้นอยู่ที่ประมาณ 15,050 บาท และเติบโตตามวิทยฐานะ (ครูชำนาญการ ชำนาญการพิเศษ เชี่ยวชาญ เชี่ยวชาญพิเศษ)

ทางเลือกอื่น

• สมัครสอนในโรงเรียนเอกชน (เงินเดือนอาจสูงกว่า แต่สวัสดิการน้อยกว่า)
• สมัครสอนในโรงเรียนนานาชาติ (ต้องการทักษะภาษาอังกฤษสูง)
• เรียนต่อปริญญาโท/เอก เพื่อเป็นอาจารย์มหาวิทยาลัย นักวิชาการศึกษา หรือนักวิจัย

 

บทสรุป: ครูที่ดีไม่ได้มาจากคะแนนสูงเพียงอย่างเดียว

อาชีพครูไม่ใช่แค่งานที่ทำได้ถ้ามีคะแนนสอบผ่าน แต่ต้องการ “ใจ” ที่แท้จริงด้วย เส้นทางการเป็นครูในประเทศไทยอาจดูซับซ้อน แต่ถ้าน้องรักและอยากสร้างความเปลี่ยนแปลงให้กับเด็กและสังคม ทุกขั้นตอนนั้นคุ้มค่า

ปัจจุบันรัฐบาลไทยให้ความสำคัญกับการพัฒนาคุณภาพครูมากขึ้น ทั้งการปรับเงินเดือน การพัฒนาวิทยฐานะ และโครงการทุนที่ช่วยลดภาระค่าใช้จ่าย น้องที่มีความฝันอยากเป็นครูจึงไม่ควรถูกข้อจำกัดด้านค่าใช้จ่ายมาขวางกั้นโดยไม่ลองหาทุนก่อน

ครูที่ดีไม่ได้สร้างแค่นักเรียนที่เก่ง แต่สร้างคนที่กล้าคิด กล้าฝัน และกล้าเปลี่ยนแปลงโลก

 

แหล่งอ้างอิง

1. ทปอ. / mytcas.com — เกณฑ์การรับเข้า TCAS68 คณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ รอบ 3, กุมภาพันธ์ 2568
2. TCASter (tcaster.net) — TGAT/TPAT คืออะไร เนื้อหาการสอบปีการศึกษา 2568, กรกฎาคม 2567
3. tcas.in.th — ข้อมูล TCAS คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย รอบ 3, กุมภาพันธ์ 2568
4. Eduzones.com — รวมค่าเทอมคณะครุศาสตร์ ศึกษาศาสตร์ ลิงก์ 28 มหาวิทยาลัย, มกราคม 2565
5. TruePlookpanya.com — ค่าเทอม คณะครุศาสตร์/ศึกษาศาสตร์ รวมทุกมหาวิทยาลัย, 2567
6. AdmissionPremium.com — คณะครุศาสตร์ มีที่ไหนบ้าง เรียนครูที่ไหนดี, 2567
7. triam-ent.com — รวมสถาบันที่เปิดสอนคณะศึกษาศาสตร์/ครุศาสตร์ ที่ได้รับรองจากคุรุสภา, 2563
8. วิกิพีเดียภาษาไทย — รายชื่อคณะศึกษาศาสตร์ในประเทศไทย, ตุลาคม 2568
9. คุรุสภา (ksp.or.th) — ข้อมูลใบอนุญาตประกอบวิชาชีพครูและมาตรฐานวิชาชีพ, 2568
10. กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) — โครงการทุนครูรัก(ษ์)ถิ่น, 2568
11. sangfans.com — กำหนดการรับสมัคร ตารางสอบ TGAT TPAT ปีการศึกษา 2568, ธันวาคม 2567

 

เผยแพร่โดย Eduzones.com  |  eduzones.com