เด็กไทยเกิด 4.16 แสนคนในปี 2568 ขณะเด็กยากจนพิเศษกว่า 1.3 ล้านคนยังเป็นกลุ่มเป้าหมายทุนเสมอภาค

กสศ. พบครัวเรือนของนักเรียนยากจนพิเศษมีรายได้เฉลี่ยราว 41 บาทต่อคนต่อวัน ขณะที่การติดตามนักเรียนยากจนและยากจนพิเศษที่จบ ม.3 รุ่นปี 2564 พบว่าเพียง 1 ใน 8 ยืนยันสิทธิ์เข้ามหาวิทยาลัยผ่าน TCAS

11 พฤศจิกายน 2569 — ในปี 2568 ประเทศไทยมีการเกิด 416,574 คน ลดลงเกือบ 10% จากปีก่อน ขณะที่ในปีการศึกษา 2569 กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เดินหน้าจัดสรรทุนเสมอภาคให้แก่นักเรียนยากจนพิเศษตั้งแต่อนุบาลถึง ม.3 ไม่น้อยกว่า 1.3 ล้านคน ตัวเลขแรกนับเด็กเกิดใหม่ในหนึ่งปี ส่วนตัวเลขหลังครอบคลุมนักเรียนหลายช่วงวัย เมื่อนำมาอ่านคู่กันจึงเห็นสองโจทย์ที่ไทยต้องรับมือพร้อมกัน คือจำนวนเด็กเกิดใหม่ที่ลดลง และค่าใช้จ่ายที่ยังขวางโอกาสเรียนของเด็กจำนวนมาก

เด็กเกิดลดลง 45,666 คนในปีเดียว

ข้อมูลทะเบียนราษฎรที่สำนักงานสถิติแห่งชาตินำมาเผยแพร่ระบุว่า ปี 2568 ไทยมีการเกิด 416,574 คน เทียบกับ 462,240 คน ในปี 2567 หรือลดลง 45,666 คน คิดเป็น 9.88% ขณะที่ปี 2568 มีผู้เสียชีวิต 559,684 คน มากกว่าจำนวนเกิด 143,110 คน ส่วนต่างนี้สะท้อนการลดลงตามธรรมชาติ โดยยังไม่รวมผลจากการย้ายถิ่น

41 บาทต่อวัน คือรายได้เฉลี่ย “ต่อสมาชิกหนึ่งคน”

ข้อมูลคัดกรองที่ กสศ. เผยแพร่เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม 2569 ระบุว่า ครัวเรือนของนักเรียนยากจนพิเศษมีรายได้เฉลี่ย 1,236 บาทต่อคนต่อเดือน เมื่อหารด้วย 30 วัน เท่ากับ 41.20 บาทต่อคนต่อวัน ตัวเลขนี้เป็นรายได้เฉลี่ยต่อสมาชิกในครัวเรือน ไม่ใช่รายได้รวมทั้งบ้านหรือเงินที่เด็กได้รับไปโรงเรียนแต่ละวัน

แม้เด็กจะอยู่ในระบบเรียนฟรี ครอบครัวยังมีค่าเดินทาง ค่าอาหาร และค่าอุปกรณ์การเรียน ปีการศึกษา 2569 กสศ. จึงปรับ ทุนเสมอภาคเป็น 4,200 บาทต่อคนต่อปี หรือภาคเรียนละ 2,100 บาท โดยโรงเรียนร่วมคัดกรองครัวเรือนที่มีรายได้เฉลี่ยไม่เกิน 3,000 บาทต่อคนต่อเดือน และประเมินความขาดแคลนด้วยวิธีวัดรายได้ทางอ้อม (PMT) ตามเกณฑ์ของโครงการ

กสศ. รายงานผลการดำเนินงานที่ผ่านมาว่า นักเรียนผู้รับทุนคงอยู่ในระบบการศึกษา 98.27% และในกลุ่มที่เสี่ยงหลุดจากระบบ มีวันมาเรียนเพิ่มขึ้นเฉลี่ย 7–12 วันต่อภาคเรียน ตัวเลขนี้สะท้อนการอยู่ในระบบและการมาเรียน ส่วนโอกาสเรียนต่อถึงมหาวิทยาลัยต้องดูจากข้อมูลติดตามอีกชุดหนึ่ง

หลังจบ ม.3: ราว 1 ใน 8 ยืนยันสิทธิ์ผ่าน TCAS

กสศ. ติดตามนักเรียน ยากจนและยากจนพิเศษ ที่จบ ม.3 ในปีการศึกษา 2564 จำนวน 167,989 คน พบว่า 21,079 คน ยืนยันสิทธิ์เข้ามหาวิทยาลัยผ่านระบบ TCAS คิดเป็น 12.5% หรือราว 1 ใน 8 คน

สัดส่วนนี้บอกผลของนักเรียนรุ่นที่ติดตามผ่านช่องทาง TCAS จึงใช้สรุปแทนนักเรียนทุนเสมอภาคปี 2569 ทั้งหมดไม่ได้ และไม่ได้บอกว่าอีก 7 ใน 8 คนเลิกเรียน เพราะบางคนอาจศึกษาต่อสายอาชีพหรือเรียนต่อผ่านช่องทางอื่นที่ตัวเลขนี้ไม่ได้วัด

ศธ.–กสศ. หารือเชื่อมความช่วยเหลือไปถึงช่วงเรียนต่อ

เมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 นายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ หารือกับ กสศ. ใน 6 วาระ ได้แก่ การติดตามและพาเด็กกลับเข้าสู่การเรียนรู้ผ่าน Thailand Zero Dropout Plus การสนับสนุนทุน ODOS การจัดสรรงบตามความจำเป็นของผู้เรียนและสถานศึกษา การวิจัยด้านการศึกษา การผลิตและพัฒนาครู และการพัฒนากำลังคนสายอาชีวศึกษา ทั้งหมดเป็นกรอบหารือเพื่อขับเคลื่อนงานต่อ

ด้านงบประมาณ ครม. มีมติเมื่อวันที่ 28 เมษายน 2569 เห็นชอบแผนการใช้จ่ายของ กสศ. สำหรับ ปีงบประมาณ 2570 วงเงินรวม 8,998.48 ล้านบาท เพื่อให้จัดทำคำของบประมาณเสนอสำนักงบประมาณ ในจำนวนนี้ 6,794.23 ล้านบาท เป็นวงเงินของแผนสนับสนุนการศึกษาและการเรียนรู้ ซึ่งครอบคลุมทุนเสมอภาค ตัวเลขดังกล่าวเป็นวงเงินตามแผนที่ ครม. เห็นชอบ ไม่ใช่ยอดเบิกจ่ายจริง

ทุนเสมอภาคช่วยแบ่งเบาค่าใช้จ่ายระหว่างเรียนถึงระดับ ม.ต้น ส่วนโจทย์ต่อไปคือการเชื่อมทุนและระบบแนะแนวให้ทันช่วงเปลี่ยนผ่านหลังจบ ม.3 เพื่อให้เด็กเลือกเรียนต่อสายสามัญหรือสายอาชีพได้ตามความถนัด โดยมีค่าเดินทาง ค่าอุปกรณ์ และค่าครองชีพเป็นส่วนหนึ่งของการวางแผนช่วยเหลือ

แหล่งข้อมูล: สำนักงานสถิติแห่งชาติ: สถิติการเกิดและการตาย ปี 2568 · กสศ.: ทุนเสมอภาคปีการศึกษา 2569 และข้อมูลติดตามผู้เรียน · รัฐบาลไทย: แผนการใช้จ่ายของ กสศ. ปีงบประมาณ 2570 · กรมส่งเสริมการเรียนรู้: ผลหารือ ศธ.–กสศ. 9 พฤศจิกายน 2569