เปิดสถิตินักศึกษาอุดมศึกษา 2569 ยอดนักศึกษาตามข้อมูลเบื้องต้นต่ำกว่าปีก่อน 2.26 แสนคน เข้าใหม่ลดกว่า 6.7 หมื่นคน

เจาะข้อมูลนักศึกษาอุดมศึกษาไทยปี 2569 พบตัวเลขน่าจับตา เมื่อข้อมูลเบื้องต้นจาก Dashboard กระทรวง อว. ณ วันที่ 22 กันยายน 2569 แสดงจำนวนนักศึกษาที่กำลังศึกษาและรักษาสถานภาพรวม 1,836,676 คน ต่ำกว่าตัวเลขปี 2568 อยู่ 226,161 คน หรือ 10.96% ขณะที่นักศึกษาเข้าใหม่อยู่ที่ 482,623 คน ต่ำกว่าปีก่อน 67,184 คน หรือ 12.22% อย่างไรก็ตาม ตัวเลขดังกล่าวยังไม่ใช่หลักฐานว่ามีนักศึกษาออกจากระบบจริงกว่า 2 แสนคน เพราะต้องพิจารณาความครบถ้วนของการรายงานและขอบเขตข้อมูลแต่ละปีร่วมด้วย ด้านกลุ่มบริหารธุรกิจ การบริหาร และกฎหมาย มีนักศึกษามากที่สุดเกือบหนึ่งในสามของผู้เรียนทั้งหมด

ระบบอุดมศึกษาไทยกำลังเผชิญคำถามสำคัญเกี่ยวกับจำนวนผู้เรียนและทิศทางการผลิตกำลังคน หลังมีการเผยแพร่ข้อมูลเปรียบเทียบจำนวนนักศึกษาและนักศึกษาเข้าใหม่ย้อนหลัง 6 ปี ตั้งแต่ปีการศึกษา 2564–2569

ข้อมูลเบื้องต้นซึ่งอ้างอิง Dashboard การพัฒนากำลังคนของสถาบันอุดมศึกษา กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ณ วันที่ 22 กันยายน 2569 ระบุว่า จำนวนนักศึกษาในปีการศึกษา 2569 อยู่ที่ 1,836,676 คน เทียบกับ 2,062,837 คนในปีการศึกษา 2568

ส่วนจำนวนนักศึกษาเข้าใหม่ลดลงจาก 549,807 คนในปี 2568 เหลือ 482,623 คนในปี 2569

แม้ตัวเลขเหล่านี้จะสะท้อนความเปลี่ยนแปลงที่น่าจับตา แต่การนำมาเปรียบเทียบจำเป็นต้องแยกให้ออกระหว่างจำนวนนักศึกษาที่ระบบบันทึกไว้ ณ ช่วงเวลาหนึ่ง กับจำนวนบุคคลที่ยุติการศึกษาจริง

โดยเฉพาะข้อมูลปี 2569 ที่ยังเป็นข้อมูลเบื้องต้นในช่วงภาคการศึกษาที่ 1 และอาจมีการปรับปรุงเมื่อสถาบันอุดมศึกษาส่งข้อมูลครบถ้วน

Eduzones จึงตรวจสอบการคำนวณ เปรียบเทียบกับข้อมูลนักศึกษาที่เคยเผยแพร่ และวิเคราะห์ประเด็นสำคัญที่ควรนำไปใช้พิจารณาทิศทางระบบอุดมศึกษาไทย

สรุป 5 ตัวเลขสำคัญจากสถิติอุดมศึกษาไทยปี 2569

1,836,676 คน จำนวนนักศึกษาที่กำลังศึกษาและรักษาสถานภาพในข้อมูลปี 2569
226,161 คน ผลต่างระหว่างยอดปี 2568 กับปี 2569 คิดเป็น 10.96%
482,623 คน นักศึกษาเข้าใหม่ปี 2569 ตามข้อมูลชุดวันที่ 22 กันยายน
67,184 คน ผลต่างของจำนวนนักศึกษาเข้าใหม่เมื่อเทียบกับปี 2568 คิดเป็น 12.22%
594,326 คน นักศึกษาในกลุ่มบริหารธุรกิจ การบริหาร และกฎหมาย คิดเป็น 32.36% ของยอดนักศึกษาในชุดข้อมูล

ตัวเลขดังกล่าวเป็นข้อมูลตามรอบประมวลผลที่ระบุ ไม่ควรตีความว่าเป็นยอดสิ้นปีหรือข้อสรุปสุดท้ายของปีการศึกษา 2569

ย้อนหลัง 6 ปี นักศึกษาอุดมศึกษาไทยมีจำนวนเท่าไร?

ข้อมูลที่นำมาเปรียบเทียบแสดงจำนวนผู้เรียนย้อนหลังตั้งแต่ปีการศึกษา 2564 โดยมีรายละเอียดดังนี้

ปีการศึกษา	นักศึกษาเข้าใหม่	นักศึกษาตามข้อมูลเปรียบเทียบ
2564	420,209	1,667,607
2565	442,681	1,896,496
2566	464,634	1,855,228
2567	517,300	1,903,531
2568	549,807	2,062,837
2569*	482,623	1,836,676

ปีการศึกษา 2569 เป็นข้อมูลเบื้องต้น ณ วันที่ 22 กันยายน 2569 ตัวเลขรายปีย้อนหลังมาจากตารางเปรียบเทียบที่เผยแพร่ ไม่ใช่ชุดข้อมูลที่ Eduzones สามารถดาวน์โหลดและตรวจสอบฐานการนับของทุกปีซ้ำได้ครบถ้วน

จากตารางพบว่าจำนวนผู้เรียนในปี 2569 ต่ำกว่าตัวเลขของปี 2565–2568 โดยยังสูงกว่าปี 2564 ซึ่งมีจำนวน 1,667,607 คน

หากใช้ข้อมูลในตารางเป็นฐานเดียวกัน ปี 2569 จะเป็นระดับต่ำสุดเมื่อเปรียบเทียบกับช่วงปี 2565–2568

อย่างไรก็ตาม การจัดอันดับว่าต่ำสุดในรอบกี่ปีควรทำหลังจากข้อมูลปี 2569 ได้รับการปรับปรุงครบถ้วน และยืนยันว่าตัวเลขย้อนหลังทุกปีใช้ขอบเขตการนับแบบเดียวกัน

ด้วยเหตุนี้ การใช้ถ้อยคำว่า “ต่ำสุดในรอบ 4 ปี” จึงควรระบุว่าเป็นผลตามชุดข้อมูลเบื้องต้น ไม่ใช่ข้อสรุปทางการที่ยืนยันแล้วสำหรับทั้งปีการศึกษา

จำนวนนักศึกษาต่างกัน 226,161 คน หมายความว่าหลุดจากระบบทั้งหมดหรือไม่?

คำตอบคือ ยังสรุปเช่นนั้นไม่ได้

เมื่อนำยอดปี 2568 จำนวน 2,062,837 คน หักออกด้วยยอดปี 2569 จำนวน 1,836,676 คน จะได้ผลต่าง 226,161 คน คิดเป็น 10.96%

การคำนวณทางคณิตศาสตร์ถูกต้อง แต่ตัวเลขผลต่างไม่ได้บอกโดยตรงว่ามีนักศึกษา 226,161 คนลาออกหรือเลิกเรียน

เหตุผลสำคัญคือจำนวนนักศึกษาในแต่ละปีเป็นข้อมูลจำนวนผู้เรียน ณ ช่วงเวลาที่รายงาน ไม่ใช่การติดตามนักศึกษากลุ่มเดียวกันทุกคนว่าออกจากระบบด้วยสาเหตุใด

จำนวนผู้เรียนในปีหนึ่งอาจเปลี่ยนแปลงจากหลายปัจจัย เช่น

มีนักศึกษาใหม่เข้าสู่ระบบ
มีนักศึกษาสำเร็จการศึกษา
มีผู้ลาออกหรือพ้นสถานภาพ
มีการย้ายสาขาหรือย้ายสถาบัน
มีผู้พักการเรียนและกลับเข้าศึกษา
มีการปรับปรุงสถานภาพในระบบทะเบียน
มีสถาบันที่ยังส่งข้อมูลไม่ครบ ณ วันประมวลผล

โดยเฉพาะการสำเร็จการศึกษา ถือเป็นกระบวนการปกติของระบบอุดมศึกษา ไม่ใช่การหลุดจากระบบการศึกษาในความหมายของการออกกลางคัน

หากต้องการทราบจำนวนผู้ที่ยุติการศึกษาโดยไม่สำเร็จการศึกษาจริง จำเป็นต้องใช้ข้อมูลสถานภาพและติดตามนักศึกษารายกลุ่มตลอดช่วงการศึกษา ไม่ใช่นำจำนวนผู้เรียนสองปีมาหักลบเพียงอย่างเดียว

ดังนั้น พาดหัว “เด็กอุดมศึกษาหายวูบ 226,161 คน” อาจทำให้ผู้อ่านเข้าใจผิดว่ามีคนจำนวนดังกล่าวออกจากมหาวิทยาลัยจริง ทั้งที่ข้อมูลยังไม่สามารถยืนยันเช่นนั้นได้

แยกให้ออก! 1.83 ล้านคน ไม่ใช่ยอดรวมทุกสถานภาพ

อีกเรื่องที่ต้องทำความเข้าใจคือความหมายของคำว่า “นักศึกษาปัจจุบัน”

จากข้อมูลสถานภาพนักศึกษาในภาคการศึกษาที่ 1 ปีการศึกษา 2569 ซึ่ง Eduzones เคยตรวจสอบและเผยแพร่ พบว่ามียอดรวมทุกสถานภาพ 1,917,439 คน

เมื่อจำแนกตามสถานภาพ พบรายละเอียดดังนี้

สถานภาพ	จำนวน
กำลังศึกษาและลงทะเบียนหน่วยกิต	1,804,052
รักษาสถานภาพนักศึกษา	32,624
ขาดการติดต่อหรือไม่สามารถติดต่อได้	52,394
ยุติการศึกษาโดยไม่ได้รับปริญญา	28,369
รวมทุกสถานภาพ	1,917,439

หากรวมเฉพาะกลุ่มกำลังศึกษาและรักษาสถานภาพ จะได้ 1,836,676 คน ซึ่งตรงกับตัวเลขปี 2569 ที่นำมาใช้เปรียบเทียบในข่าวนี้

นั่นหมายความว่า 1,836,676 คนเป็นยอดนักศึกษาในสถานภาพสองประเภท ไม่ใช่ยอดทั้งหมดของข้อมูลรายงานทุกสถานภาพ

ส่วนผู้ขาดการติดต่อและผู้ยุติการศึกษาอีก 80,763 คน อยู่ในสถานภาพอื่นตามฐานข้อมูล

ประเด็นนี้มีความสำคัญต่อการเปรียบเทียบย้อนหลัง เพราะจำเป็นต้องทราบว่ายอด 2,062,837 คนของปี 2568 กรองสถานภาพนักศึกษาด้วยเกณฑ์เดียวกันหรือไม่

หากข้อมูลสองปีมีขอบเขตสถานภาพต่างกัน การนำยอดมาหักลบจะไม่สามารถใช้อธิบายการเปลี่ยนแปลงจำนวนผู้เรียนได้อย่างแม่นยำ

นักศึกษาเข้าใหม่ลดลง 67,184 คน หลังตัวเลขเพิ่มต่อเนื่องหลายปี

อีกประเด็นที่น่าจับตาคือจำนวนนักศึกษาเข้าใหม่

ตามชุดข้อมูลเปรียบเทียบ ณ วันที่ 22 กันยายน 2569 นักศึกษาเข้าใหม่เพิ่มขึ้นต่อเนื่องตั้งแต่ปี 2564 ถึง 2568 ก่อนปรับลดลงในปี 2569

ปีการศึกษา	นักศึกษาเข้าใหม่
2564	420,209
2565	442,681
2566	464,634
2567	517,300
2568	549,807
2569*	482,623

จากยอดปี 2568 จำนวน 549,807 คน เปรียบเทียบกับปี 2569 จำนวน 482,623 คน พบผลต่างลดลง 67,184 คน หรือ 12.22%

แม้ตัวเลขปี 2569 ยังสูงกว่าปี 2564 ประมาณ 62,000 คน แต่หากเปรียบเทียบกับปี 2568 ถือว่ามีความแตกต่างอย่างชัดเจน

อย่างไรก็ตาม การกล่าวว่านักศึกษาเข้าใหม่ลดลงเป็นครั้งแรกหลังเพิ่มขึ้นต่อเนื่อง 4 ปี เป็นข้อสังเกตจากข้อมูลชุดนี้เท่านั้น ต้องพิจารณาความครบถ้วนและวันประมวลผลก่อนสรุปแนวโน้มที่เกิดขึ้นจริง

ข้อมูลวันที่ 8 ตุลาคม ระบุ 482,527 คน

Eduzones ตรวจสอบพบว่ามีการเผยแพร่ข้อมูลนักศึกษาเข้าใหม่ภาคการศึกษาที่ 1 ปีการศึกษา 2569 ซึ่งประมวลผล ณ วันที่ 8 ตุลาคม 2569 โดยระบุจำนวน 482,527 คน

ตัวเลขดังกล่าวน้อยกว่ายอด 482,623 คนในข้อมูลวันที่ 22 กันยายน อยู่ 96 คน

ความแตกต่างนี้อาจเกี่ยวข้องกับการปรับปรุงฐานข้อมูลหรือเงื่อนไขการประมวลผล แต่ยังไม่สามารถระบุสาเหตุที่แท้จริงได้จากข้อมูลสาธารณะที่ตรวจสอบ

จึงไม่ควรนำยอดทั้งสองวันมาใช้แทนกันโดยไม่ระบุวันประมวลผล

หากต้องการเปรียบเทียบข้อมูลนักศึกษาเข้าใหม่ปี 2568 กับ 2569 เพื่อวิเคราะห์แนวโน้มอย่างเป็นทางการ ควรใช้ข้อมูลที่ได้รับการปรับปรุงครบถ้วนและมีขอบเขตการนับตรงกันก่อน

ทำไมนักศึกษาเข้าใหม่น้อยลง อาจไม่ได้เกิดจากจำนวนเด็กเกิดน้อยเพียงอย่างเดียว

การเปลี่ยนแปลงจำนวนผู้เข้าเรียนระดับอุดมศึกษาอาจเกี่ยวข้องกับหลายปัจจัย

หนึ่งในปัจจัยที่ควรศึกษา คือโครงสร้างประชากรวัยเรียนที่เปลี่ยนแปลงตามแนวโน้มอัตราการเกิดของประเทศไทย

เมื่อจำนวนประชากรในแต่ละรุ่นเปลี่ยนไป ก็อาจส่งผลต่อจำนวนผู้เรียนที่มีศักยภาพเข้าสู่ระบบอุดมศึกษาในระยะต่อมา

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลชุดนี้ยังไม่เพียงพอจะยืนยันว่าการเกิดน้อยเป็นสาเหตุหลักของจำนวนผู้เรียนที่ลดลงในปี 2569

ยังมีปัจจัยอื่นที่ควรพิจารณา เช่น

การเปลี่ยนเส้นทางหลังจบมัธยมศึกษา

ผู้เรียนบางส่วนอาจเลือกเข้าสู่ตลาดแรงงาน เรียนต่ออาชีวศึกษา ศึกษาต่อต่างประเทศ หรือเรียนในหลักสูตรระยะสั้นแทนการเข้ามหาวิทยาลัยทันที

ต้นทุนการศึกษาที่เพิ่มขึ้น

ค่าเล่าเรียน ค่าที่พัก ค่าเดินทาง และค่าครองชีพอาจมีผลต่อการตัดสินใจของครอบครัว โดยเฉพาะผู้ที่ต้องย้ายจังหวัดเพื่อศึกษาต่อ

ความต้องการทักษะของตลาดแรงงาน

การเปลี่ยนแปลงของอาชีพและเทคโนโลยีอาจทำให้ผู้เรียนบางกลุ่มให้ความสำคัญกับหลักสูตรที่สั้นลง การฝึกทักษะเฉพาะ หรือการเริ่มทำงานก่อน

โครงสร้างการรับนักศึกษาของมหาวิทยาลัย

จำนวนที่นั่งรับสมัคร หลักสูตรที่เปิดหรือปิด และเงื่อนไขการรับเข้าศึกษาในแต่ละปีอาจเปลี่ยนแปลงได้

ความครบถ้วนของข้อมูลรายงาน

ปีการศึกษาที่ยังอยู่ระหว่างการรวบรวมข้อมูลอาจทำให้ยอดผู้เรียนที่บันทึกในฐานข้อมูลต่ำกว่าจำนวนจริง ณ ช่วงเวลานั้น

ปัจจัยเหล่านี้เป็นสมมติฐานสำหรับการศึกษาต่อ ไม่ใช่ข้อสรุปเชิงสาเหตุที่ยืนยันได้จากตัวเลขจำนวนนักศึกษาเพียงอย่างเดียว

มหาวิทยาลัยรัฐยังมีนักศึกษาเกือบ 80% ของข้อมูลทั้งหมด

เมื่อจำแนกนักศึกษาที่กำลังศึกษาและรักษาสถานภาพจำนวน 1,836,676 คน ตามประเภทสถาบันอุดมศึกษา พบว่า กลุ่มสถาบันอุดมศึกษาของรัฐมีจำนวนมากที่สุด

ประเภทสถาบัน	จำนวน	สัดส่วน
สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ	1,435,582	78.16%
สถาบันอุดมศึกษาเอกชน	358,359	19.51%
สถาบันอุดมศึกษานอกสังกัด อว.	42,735	2.33%
รวม	1,836,676	100.00%

สัดส่วนดังกล่าวสะท้อนว่า สถาบันอุดมศึกษาของรัฐยังรองรับผู้เรียนเป็นส่วนใหญ่ของระบบตามขอบเขตข้อมูลนี้

ขณะที่สถาบันเอกชนมีสัดส่วนประมาณหนึ่งในห้า และสถาบันอุดมศึกษานอกสังกัด อว. มีสัดส่วนประมาณ 2.33%

กลุ่มสถาบันอุดมศึกษานอกสังกัด อว. หมายถึงสถาบันระดับอุดมศึกษาที่อยู่ภายใต้กระทรวงหรือหน่วยงานอื่น เช่น สถาบันด้านการกีฬา สุขภาพ ศิลปวัฒนธรรม หรือสถาบันเฉพาะทางตามขอบเขตการรายงานข้อมูล

อย่างไรก็ตาม สัดส่วนนี้เป็นข้อมูลจำนวนผู้เรียน ไม่ใช่อัตราการรับนักศึกษาใหม่หรืออัตราการลาออก

จึงยังไม่สามารถสรุปจากข้อมูลนี้ได้ว่าสถาบันอุดมศึกษารัฐหรือเอกชนได้รับผลกระทบจากจำนวนผู้เรียนที่ลดลงมากกว่ากัน

หากต้องการประเมินผลกระทบ จำเป็นต้องใช้ข้อมูลเปรียบเทียบย้อนหลังแยกตามประเภทสถาบันและจำนวนผู้เรียนแต่ละแห่ง

เปิด 10 กลุ่มสาขาวิชา นักศึกษาเลือกเรียนอะไรมากที่สุด?

อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือการกระจายตัวของผู้เรียนตามกลุ่มสาขาวิชา

ข้อมูลที่เผยแพร่จำแนกนักศึกษาตามมาตรฐาน International Standard Classification of Education: Fields of Education and Training หรือ ISCED-F

ระบบดังกล่าวใช้จัดกลุ่มสาขาวิชาตามเนื้อหาการศึกษา ไม่ใช่แบ่งตามชื่อคณะของมหาวิทยาลัยโดยตรง

จากข้อมูลปีการศึกษา 2569 พบรายละเอียดดังนี้

อันดับ	กลุ่มสาขาวิชา	นักศึกษา	สัดส่วนของยอดรวม
1	บริหารธุรกิจ การบริหาร และกฎหมาย	594,326	32.36%
2	ศิลปศาสตร์และมนุษยศาสตร์	242,961	13.23%
3	วิศวกรรม การผลิต และการก่อสร้าง	227,489	12.39%
4	สังคมศาสตร์ วารสารศาสตร์ และสารสนเทศ	183,271	9.98%
5	สุขภาพและสวัสดิการ	173,026	9.42%
6	ศึกษาศาสตร์	158,246	8.62%
7	เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร	83,044	4.52%
8	การบริการ	67,671	3.68%
9	วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ คณิตศาสตร์ และสถิติ	64,832	3.53%
10	เกษตรศาสตร์ ป่าไม้ ประมง และสัตวแพทย์	41,715	2.27%

หมายเหตุ: เมื่อนำจำนวนทั้ง 10 กลุ่มมารวมกัน ได้ 1,836,581 คน ต่ำกว่ายอดรวม 1,836,676 คนอยู่ 95 คน เนื่องจากยังไม่มีตารางแจกแจงครบถ้วน จึงไม่สามารถระบุได้ว่าความแตกต่างดังกล่าวเกิดจากกลุ่มที่ไม่ระบุสาขา ข้อมูลตกหล่น หรือการประมวลผลแบบใด

เกือบ 1 ใน 3 เรียนบริหารธุรกิจ การบริหาร และกฎหมาย

จากข้อมูลจำแนกกลุ่มสาขา พบว่ากลุ่มบริหารธุรกิจ การบริหาร และกฎหมายมีจำนวนผู้เรียนสูงสุด 594,326 คน คิดเป็นประมาณ 32.4% ของยอดรวม

จำนวนดังกล่าวสูงกว่ากลุ่มศิลปศาสตร์และมนุษยศาสตร์ที่อยู่ในอันดับสองประมาณ 2.45 เท่า

อย่างไรก็ตาม ต้องเข้าใจว่ากลุ่มนี้ตามมาตรฐาน ISCED-F ครอบคลุมหลายสาขาย่อย เช่น การบริหารธุรกิจ การบัญชี การจัดการ การเงิน และกฎหมาย

ดังนั้น การเห็นว่ากลุ่มนี้มีผู้เรียนมากที่สุดไม่ได้หมายความว่าคณะบริหารธุรกิจหรือคณะนิติศาสตร์เพียงคณะใดคณะหนึ่งมีนักศึกษามากที่สุดในประเทศไทย

อีกทั้งจำนวนผู้เรียนสะสมในกลุ่มสาขา ไม่ได้บอกจำนวนผู้สมัครหรืออัตราการแข่งขันเข้าศึกษาในปีล่าสุดโดยตรง

หากต้องการวิเคราะห์ว่าคณะหรือสาขาใดได้รับความนิยมเพิ่มขึ้น ควรใช้ข้อมูลนักศึกษาเข้าใหม่แยกตามสาขา รวมถึงข้อมูลผู้สมัครและจำนวนรับประกอบ

กลุ่มวิศวกรรมมี 227,489 คน สูงเป็นอันดับ 3

กลุ่มวิศวกรรม การผลิต และการก่อสร้าง มีจำนวนผู้เรียน 227,489 คน คิดเป็น 12.39% ของยอดรวม

กลุ่มนี้ครอบคลุมหลายสาขาที่เกี่ยวข้องกับวิศวกรรมศาสตร์ เทคโนโลยีการผลิต และการก่อสร้าง

การมีผู้เรียนมากเป็นอันดับสามสะท้อนขนาดของกลุ่มการศึกษาที่เกี่ยวข้องกับอุตสาหกรรมและเทคโนโลยีการผลิต

อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าจำนวนนักศึกษาในกลุ่มนี้เพียงพอหรือไม่เพียงพอต่อความต้องการแรงงาน

การประเมินดังกล่าวต้องใช้ข้อมูลตำแหน่งงาน ความต้องการทักษะเฉพาะ จำนวนผู้สำเร็จการศึกษา และการมีงานทำประกอบ

ไอทีและวิทยาศาสตร์รวมกันประมาณ 8% ของผู้เรียน

อีกหนึ่งประเด็นที่น่าสนใจ คือจำนวนผู้เรียนในกลุ่มเทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร รวมถึงกลุ่มวิทยาศาสตร์ธรรมชาติ คณิตศาสตร์ และสถิติ

จากข้อมูลพบว่า

เทคโนโลยีสารสนเทศและการสื่อสาร 83,044 คน
วิทยาศาสตร์ธรรมชาติ คณิตศาสตร์ และสถิติ 64,832 คน

เมื่อรวมกันจะมีจำนวน 147,876 คน คิดเป็นประมาณ 8.05% ของยอดนักศึกษาในข้อมูลชุดนี้

เมื่อเปรียบเทียบกับกลุ่มบริหารธุรกิจ การบริหาร และกฎหมายที่มี 594,326 คน พบว่ากลุ่มหลังมีจำนวนผู้เรียนมากกว่าประมาณ 4 เท่า

อย่างไรก็ตาม ข้อเปรียบเทียบนี้ไม่ได้หมายความว่า ประเทศไทยมีผู้เรียนด้านเทคโนโลยีหรือทักษะดิจิทัลเพียง 8% ทั้งหมด

เหตุผลคือการจัดกลุ่มตาม ISCED-F พิจารณาจากสาขาวิชาหลักของหลักสูตร ไม่ใช่ทุกทักษะที่ผู้เรียนได้รับ

ตัวอย่างเช่น ผู้เรียนด้าน AI อาจอยู่ในหลักสูตรที่ถูกจัดกลุ่มเป็นวิศวกรรมศาสตร์ ขณะที่ผู้เรียนบริหารธุรกิจอาจศึกษาด้าน Data Analytics หรือเทคโนโลยีดิจิทัลเป็นส่วนหนึ่งของหลักสูตร

จึงไม่สามารถใช้จำนวนผู้เรียนสองกลุ่มนี้เป็นตัวแทนของกำลังคนดิจิทัลทั้งหมดของประเทศได้

เช่นเดียวกัน การมีผู้เรียนในกลุ่มหนึ่งมากหรือน้อยไม่ได้เป็นหลักฐานว่าตลาดแรงงานกำลังขาดแคลนหรือมีบุคลากรล้นตลาดในสาขานั้น

ข้อมูลนี้สะท้อนโจทย์อะไรต่อมหาวิทยาลัยไทย?

แม้ยังไม่สามารถยืนยันได้ว่าจำนวนผู้เรียนที่ลดลงเกิดจากสาเหตุใด แต่ข้อมูลนี้สะท้อนประเด็นที่ควรนำไปติดตามเชิงนโยบายอย่างน้อย 4 ด้าน

1. การวางแผนจำนวนรับต้องอาศัยข้อมูลมากกว่ายอดสมัคร

มหาวิทยาลัยควรประเมินขนาดประชากรวัยเรียน แนวโน้มผู้สมัครจริง จำนวนผู้เข้าเรียน และความต้องการกำลังคนในแต่ละสาขา

การเปิดหลักสูตรหรือกำหนดจำนวนรับจากข้อมูลย้อนหลังเพียงปีเดียวอาจไม่เพียงพอในสถานการณ์ที่ระบบการศึกษาเปลี่ยนแปลงรวดเร็ว

2. การรักษานักศึกษาให้อยู่จนสำเร็จการศึกษา

นอกจากการดึงดูดผู้สมัครใหม่ สถาบันอุดมศึกษายังต้องให้ความสำคัญกับระบบดูแลผู้เรียนระหว่างการศึกษา

โดยเฉพาะการให้คำปรึกษาด้านการเรียน การเงิน การปรับตัว และการวางแผนอาชีพ

ระบบติดตามความเสี่ยงควรช่วยให้นักศึกษาที่ประสบปัญหาเข้าถึงการช่วยเหลือได้ก่อนพ้นสภาพ แต่ต้องดำเนินการโดยคำนึงถึงความเป็นส่วนตัวและสิทธิของผู้เรียน

3. หลักสูตรต้องตอบโจทย์ทั้งผู้เรียนและเศรษฐกิจ

จำนวนผู้เรียนในแต่ละสาขาเป็นเพียงส่วนหนึ่งของข้อมูลที่ใช้วางแผนกำลังคน

มหาวิทยาลัยควรพิจารณาร่วมกับอัตราการสำเร็จการศึกษา การมีงานทำ รายได้ ทักษะของผู้สำเร็จการศึกษา และแนวโน้มอุตสาหกรรม

การพัฒนาหลักสูตรร่วมกับภาคธุรกิจ สหกิจศึกษา และการเรียนรู้จากประสบการณ์จริง อาจเป็นกลไกหนึ่งในการเพิ่มความพร้อมของผู้เรียน

4. มหาวิทยาลัยต้องรองรับผู้เรียนหลายช่วงวัย

ในอนาคต การพัฒนากำลังคนอาจไม่ได้ขึ้นอยู่กับนักศึกษาที่เพิ่งสำเร็จชั้น ม.6 เพียงกลุ่มเดียว

แต่ยังรวมถึงคนวัยทำงาน ผู้ต้องการเปลี่ยนอาชีพ ผู้ที่ต้องการ Upskill–Reskill และผู้ที่กลับเข้าสู่ระบบการศึกษาอีกครั้ง

การพัฒนาหลักสูตรระยะสั้น ระบบสะสมหน่วยกิต และการเรียนรู้ที่ยืดหยุ่นจึงเป็นทางเลือกที่ควรติดตาม

อว. เตรียมแผนพัฒนากำลังคนปี 2571–2575

ความเปลี่ยนแปลงของระบบอุดมศึกษาเกิดขึ้นในช่วงที่กระทรวง อว. กำลังจัดทำร่างแผนด้านการอุดมศึกษาเพื่อผลิตและพัฒนากำลังคนของประเทศ พ.ศ. 2571–2575

เมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 กระทรวง อว. เปิดเวทีรับฟังความคิดเห็นต่อร่างแผนดังกล่าว เพื่อกำหนดทิศทางการพัฒนาระบบอุดมศึกษาและกำลังคนในระยะต่อไป

ร่างแผนประกอบด้วย 3 ยุทธศาสตร์สำคัญ ได้แก่

ยุทธศาสตร์ที่ 1 การพัฒนากำลังคนทักษะสูง (High Skilled Workforce)

มุ่งพัฒนาบุคลากรที่มีความรู้และทักษะสอดคล้องกับความต้องการของเศรษฐกิจและสังคม

ยุทธศาสตร์ที่ 2 การปฏิรูปสถาบันอุดมศึกษา (University Transformation)

มุ่งยกระดับรูปแบบการบริหารจัดการและบทบาทของสถาบันอุดมศึกษาให้เหมาะกับความเปลี่ยนแปลง

ยุทธศาสตร์ที่ 3 การพัฒนากลไกสนับสนุน (Facilitation Agency)

มุ่งพัฒนาระบบสนับสนุนที่ช่วยให้การดำเนินงานตามแผนเกิดผลในทางปฏิบัติ

อย่างไรก็ตาม ร่างแผนยังอยู่ระหว่างรับฟังความคิดเห็นและเตรียมเสนอหน่วยงานตามขั้นตอน ไม่ใช่แผนที่ประกาศใช้เสร็จสมบูรณ์แล้ว

ในมุมของ Eduzones ข้อมูลจำนวนผู้เรียนและนักศึกษาเข้าใหม่ควรเป็นส่วนหนึ่งของการออกแบบนโยบายเหล่านี้ โดยเฉพาะการคาดการณ์กำลังคนและการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้สำหรับประชากรหลายช่วงวัย

5 ข้อมูลที่ควรเปิดเผยเพิ่มเติม ก่อนสรุปว่านักศึกษาไทยกำลังลดลงจริง

เพื่อให้สังคมสามารถเข้าใจสถานการณ์ของระบบอุดมศึกษาไทยอย่างถูกต้อง ควรมีข้อมูลเพิ่มเติมดังนี้

จำนวนสถาบันที่ส่งข้อมูลครบในแต่ละปี เพื่อให้ทราบว่าขอบเขตการรายงานเปรียบเทียบกันได้หรือไม่
วันประมวลผลและสถานภาพนักศึกษาที่ใช้กรองข้อมูล เพื่อป้องกันความคลาดเคลื่อนของยอดรวม
จำนวนผู้สำเร็จการศึกษาและผู้ยุติการศึกษาแยกตามปี เพื่ออธิบายการเปลี่ยนแปลงจำนวนผู้เรียน
จำนวนนักศึกษาเข้าใหม่แยกตามระดับและประเภทสถาบัน เพื่อวิเคราะห์ว่ากลุ่มใดมีการเปลี่ยนแปลงมากที่สุด
ข้อมูลประชากรวัยเรียนและเส้นทางหลังจบมัธยมศึกษา เพื่อแยกผลของโครงสร้างประชากรออกจากการตัดสินใจเรียนต่อ

เมื่อข้อมูลเหล่านี้มีความครบถ้วน จึงจะสามารถวิเคราะห์ได้ว่าการเปลี่ยนแปลงจำนวนผู้เรียนเกิดจากปัจจัยใด และควรออกแบบมาตรการรองรับอย่างไร

DEK70–DEK71 ควรใช้ข้อมูลนี้วางแผนเลือกมหาวิทยาลัยอย่างไร?

สำหรับนักเรียนที่กำลังเตรียมเข้ามหาวิทยาลัย ตัวเลขจำนวนผู้เรียนลดลงไม่ได้หมายความว่าทุกคณะจะสอบเข้าง่ายขึ้น

บางหลักสูตรอาจยังมีการแข่งขันสูง แม้จำนวนผู้เรียนรวมทั้งประเทศเปลี่ยนแปลง

เช่นเดียวกัน หลักสูตรที่มีนักศึกษาเรียนจำนวนมากไม่ได้หมายความว่าจะมีงานทำง่ายกว่า หรือเหมาะกับผู้เรียนทุกคน

สิ่งที่ควรพิจารณา ได้แก่

ความสนใจและความถนัดของตนเอง
รายวิชาและทักษะที่ต้องเรียนตลอดหลักสูตร
จำนวนรับและเกณฑ์คัดเลือกของคณะที่สนใจ
ค่าใช้จ่ายตลอดระยะเวลาการศึกษา
โอกาสฝึกงานและการเรียนรู้จากงานจริง
เส้นทางอาชีพและการศึกษาต่อหลังสำเร็จการศึกษา

สำหรับผู้ปกครอง การพิจารณาควรครอบคลุมทั้งคุณภาพหลักสูตร ความพร้อมทางการเงิน และระบบช่วยเหลือนักศึกษาของมหาวิทยาลัย

การเลือกมหาวิทยาลัยจึงไม่ควรอาศัยเพียงอันดับความนิยม จำนวนผู้เรียน หรือชื่อเสียงของสถาบัน แต่ควรพิจารณาความเหมาะสมกับผู้เรียนแต่ละคนเป็นสำคัญ

บทสรุป: ตัวเลขลดลงเป็นสัญญาณให้ติดตาม แต่ยังไม่ใช่ข้อพิสูจน์ว่าระบบอุดมศึกษาไทยสูญเสียนักศึกษา 2.26 แสนคน

จากข้อมูลเบื้องต้น ณ วันที่ 22 กันยายน 2569 จำนวนนักศึกษาในสถานภาพกำลังศึกษาและรักษาสถานภาพอยู่ที่ 1,836,676 คน ต่ำกว่าตัวเลขเปรียบเทียบปี 2568 อยู่ 226,161 คน ขณะที่นักศึกษาเข้าใหม่อยู่ที่ 482,623 คน ต่ำกว่าปีก่อน 67,184 คน

ตัวเลขดังกล่าวมีความน่าสนใจ เพราะหากได้รับการยืนยันด้วยข้อมูลครบถ้วน อาจสะท้อนการเปลี่ยนแปลงสำคัญของระบบอุดมศึกษาไทย

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลชุดนี้ยังมีข้อจำกัดด้านความครบถ้วนของปีการศึกษา 2569 และความชัดเจนของการเปรียบเทียบสถานภาพนักศึกษาระหว่างปี

นอกจากนี้ ยังพบว่ายอดนักศึกษาเข้าใหม่ในการประมวลผลวันที่ 8 ตุลาคม 2569 แตกต่างจากข้อมูลวันที่ 22 กันยายน แสดงให้เห็นว่าตัวเลขสามารถเปลี่ยนแปลงเมื่อมีการประมวลผลหรือปรับปรุงข้อมูล

จึงไม่ควรนำส่วนต่าง 226,161 คนไปสรุปว่าเป็นจำนวนผู้ลาออก ผู้หลุดจากระบบ หรือผู้ที่เลิกเรียนจริงทั้งหมด

ส่วนการกระจายตัวของผู้เรียนตามกลุ่ม ISCED พบว่ากลุ่มบริหารธุรกิจ การบริหาร และกฎหมายมีจำนวนมากที่สุด 594,326 คน หรือประมาณหนึ่งในสาม ขณะที่กลุ่มเทคโนโลยีสารสนเทศและกลุ่มวิทยาศาสตร์ธรรมชาติรวมกันคิดเป็นประมาณ 8% ของจำนวนผู้เรียน

ข้อมูลดังกล่าวเป็นภาพโครงสร้างการศึกษา ไม่ใช่หลักฐานยืนยันว่าตลาดแรงงานมีบุคลากรในสาขาใดมากหรือน้อยเกินความต้องการ

คำถามสำคัญสำหรับระบบอุดมศึกษาไทยในระยะต่อไปจึงไม่ได้มีเพียงจำนวนผู้เรียนลดลงเท่าไร แต่ยังรวมถึงเหตุผลของการเปลี่ยนแปลง จำนวนผู้เรียนที่สามารถสำเร็จการศึกษาได้จริง และความสามารถของมหาวิทยาลัยในการจัดการศึกษาให้สอดคล้องกับความต้องการของสังคมและตลาดแรงงาน

เพราะการวางแผนอนาคตอุดมศึกษาไทยจำเป็นต้องเริ่มต้นจากข้อมูลที่ครบถ้วน ตรวจสอบได้ และตีความอย่างถูกต้อง

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

1. กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม

ระบบเผยแพร่สารสนเทศอุดมศึกษา และ Dashboard รายงานการพัฒนากำลังคนของสถาบันอุดมศึกษา

https://info.mhesi.go.th/BI_DASHBOARDSMHESIPUB.php

2. MHESI Open Data

ชุดข้อมูลนักศึกษาปัจจุบันและนักศึกษาเข้าใหม่ สำนักงานปลัดกระทรวง อว.

https://data.mhesi.go.th/dataset/

3. สำนักข่าวการศึกษาไทย

“เด็กอุดมศึกษาปี 69 หายวูบ 226,161 คน ต่ำสุดในรอบ 4 ปี เข้าใหม่ร่วง 67,184 คน” เผยแพร่วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 ใช้เป็นแหล่งข้อมูลตารางเปรียบเทียบย้อนหลังที่ต้องตรวจสอบ

https://study-d.com/higher-education-statistics/

4. Eduzones

“เปิดข้อมูลนักศึกษาเข้าใหม่ปี 2569 เกือบ 4.83 แสนคน อ่านตัวเลขอย่างไรให้เข้าใจทิศทางอุดมศึกษาไทย” วันที่ 25 ตุลาคม 2569 อ้างอิงข้อมูลประมวลผลวันที่ 8 ตุลาคม 2569

https://www.eduzones.com/2026/10/25/news-123/

5. Eduzones

“เปิดสถิตินักศึกษาอุดมศึกษา ปี 2569 พบยุติการศึกษา 28,369 คน กว่า 52% ระบุ ‘ลาออก’” วันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 ใช้ประกอบการอธิบายยอดรวมทุกสถานภาพและยอดผู้กำลังศึกษา/รักษาสภาพ

https://www.eduzones.com/2026/11/06/news-129/

6. UNESCO Institute for Statistics

International Standard Classification of Education: Fields of Education and Training 2013 (ISCED-F 2013)

https://uis.unesco.org/en/topic/international-standard-classification-education-isced

7. กระทรวง อว.

ข่าวการเปิดรับฟังความคิดเห็นร่างแผนอุดมศึกษาเพื่อผลิตและพัฒนากำลังคนของประเทศ พ.ศ. 2571–2575 วันที่ 10 พฤศจิกายน 2569

https://www.mhesi.go.th/