ระบบ “Portfolio” เข้ามหา’ลัย กำลังซ้ำเติมความเหลื่อมล้ำการศึกษา? ในช่วงหลายปีที่ผ่านมา ระบบการคัดเลือกเข้าศึกษาต่อในระดับอุดมศึกษาของไทยได้เปลี่ยนผ่านจากการพึ่งพาคะแนนสอบเป็นหลัก ไปสู่การประเมินแบบองค์รวม (Holistic Admissions) ซึ่งเปิดโอกาสให้ผู้สมัครแสดงศักยภาพผ่านแฟ้มสะสมผลงานหรือ Portfolio ภายใต้ระบบ TCAS แนวคิดดังกล่าวมีจุดตั้งต้นที่ดี คือการมองผู้เรียนอย่างรอบด้าน ไม่ตัดสินจากคะแนนสอบเพียงตัวเลขเดียว แต่คำถามสำคัญที่กำลังเกิดขึ้นในสังคมไทยคือระบบ Portfolio กำลังสร้างความเป็นธรรมมากขึ้น หรือกำลังขยายช่องว่างความเหลื่อมล้ำโดยไม่ตั้งใจ? รายงานภาวะสังคมไทยไตรมาสสี่และภาพรวมปี 2568 ของ สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) ได้ตั้งข้อสังเกตเชิงวิเคราะห์ว่า แม้ Portfolio จะช่วยสะท้อนศักยภาพผู้เรียนในหลายมิติ แต่เงื่อนไขเชิงโครงสร้างของระบบการศึกษาไทยอาจทำให้ระบบนี้เอื้อประโยชน์ต่อผู้ที่มีต้นทุนสูงมากกว่ากลุ่มเปราะบาง จาก “ทางเลือก” สู่ “ช่องทางหลัก” ข้อมูลเชิงสถิติสะท้อนการเปลี่ยนแปลงเชิงโครงสร้างอย่างชัดเจนสัดส่วนการรับนักศึกษาผ่านรอบ Portfolio เพิ่มขึ้นจาก 21.5% ในปี 2561 เป็น 36.3%…