สวนสุนันทา ได้ชื่อว่ามหาวิทยาลัยที่เป็นผู้นำเรื่องการจัดการเรียนการสอนหมวดวิชาศึกษาทั่วไป (General Education หรือ Gen Ed) มหาวิทยาลัยหนึ่ง เพราะเป็นมหาวิทยาลัยแรก ๆ ที่เปลี่ยนแปลงระบบการเรียนการสอนจากห้องเล็ก ๆ มาเรียนแบบกลุ่ม ๆ และนับพันคน ในขณะเดียวกันก็เน้นหนักผลลัพธ์การเรียนการสอนไปที่แก่นปรัชญาของหมวดวิชานี้ คือ “การสร้างคนให้เต็มคน”

          สำนักวิชาการการศึกษาทั่วไปและนวัตกรรมการเรียนรู้อิเล็กทรอนิกส์ เป็นหน่วยงานในกำกับที่จัดตั้งขึ้นตามข้อบังคับมหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทารับผิดชอบดูแลการจัดการเรียนหมวดวิชาศึกษาทั่วไป โดยมี ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มาธุสร แข็งขัน ทำหน้าที่ผู้อำนวยการอยู่ในปัจจุบัน

สำนักวิชาการศึกษาทั่วไปฯ มีการพัฒนาอย่างไม่หยุดยั้ง โดยเฉพาะอย่างยิ่ง 3 ปีเศษที่ ผอ.คนใหม่เข้ามาบริหารงาน เพราะเป็นช่วงเวลาที่ท้าทาย เนื่องจากเป็นช่วงรอยต่อสำคัญของการเปลี่ยนแปลงทางการศึกษา หลังสถานการณ์โควิด แม้โรคระบาดจะคลี่คลายลง แต่พฤติกรรมการเรียนรู้ของผู้เรียนได้เปลี่ยนไปอย่างชัดเจน

นี่คือโจทย์ใหญ่ที่ต้องรับมือทันทีเมื่อเข้ารับตำแหน่ง

สิ่งที่โดดเด่นที่สุด น่าจะเป็นเรื่องการพัฒนารูปแบบการเรียนรู้ใหม่ของหมวดวิชาศึกษาทั่วไป ให้มีความ “ยืดหยุ่น” และตอบโจทย์ผู้เรียนอย่างแท้จริง โดยเฉพาะในบริบทของชั้นเรียนขนาดใหญ่ที่มีนักศึกษาตั้งแต่ 1,500–3,000 คนต่อรายวิชา สำนักวิชาการศึกษาทั่วไปฯ จึงคิดที่จะพัฒนาระบบ FlexSpace ขึ้นมา ซึ่งเป็นระบบการเรียนรู้ที่รวมคอนเทนท์ทั้งหมดไว้บนแพลตฟอร์มเดียว ผู้เรียนสามารถเรียนได้ทุกที่ ทุกเวลา ตลอด 24 ชั่วโมง พร้อมออกแบบการเรียนการสอนในรูปแบบ Online, Onsite และ On-demand ควบคู่กัน โดยยึดผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง

FlexSpace ไม่ได้เป็นเพียงเทคโนโลยีใหม่ แต่เป็นการสร้าง ระบบนิเวศการเรียนรู้ ที่มีคุณภาพ เข้าถึงง่าย และรองรับทุกสถานการณ์ ตลอดสามปีที่ผ่านมา ได้พัฒนา ทดลอง ใช้งานจริง และปรับปรุงอย่างต่อเนื่อง ทั้งในด้านกิจกรรมการเรียนรู้และการวัดประเมินผล เพื่อให้ผู้เรียนไม่ได้แค่จำเนื้อหา แต่ได้พัฒนาทักษะและศักยภาพของตนเองไปด้วย โดยส่วนตัวแล้ว คิดว่านี่คือความเปลี่ยนแปลงที่สำคัญและเป็นรูปธรรมที่สุดในช่วงเวลาการบริหารที่ผ่านมา เพราะตอบโจทย์ผู้เรียนในยุคใหม่ได้จริง และวางรากฐานที่มั่นคงให้กับ GenEd ของสวนสุนันทาในอนาคต

คำถามที่มักจะได้ยินอยู่บ่อย ๆ ก็คือ การเรียนแบบกลุ่มใหญ่ มีอะไรรับประกันว่าผู้เรียนเกิดการเรียนรู้อย่างแท้จริง?

ผู้ช่วยศาสตราจารย์ ดร.มาธุสร แข็งขัน อธิบายว่า แม้ว่าจะเป็นการเรียนแบบกลุ่มใหญ่ แต่สำนักฯ ไม่ได้ปล่อยให้ “ขนาดของชั้นเรียน” เป็นข้อจำกัดของคุณภาพ หลักคิดในการจัดการเรียนการสอนมี 3 เรื่องสำคัญ คือ การเข้าถึง (Access) การติดตาม (Tracking) และการออกแบบการเรียนรู้ (Learning Design)

         ประการแรก เราพัฒนาแพลตฟอร์ม FlexSpace ซึ่งเป็นระบบ LMS แบบ Open Source ที่รองรับผู้เรียนจำนวนมากได้ ทำให้ผู้เรียนทุกคนเข้าถึงเนื้อหา สื่อการเรียนรู้ และกิจกรรมได้ตลอด 24 ชั่วโมง ไม่ว่าจะเรียนแบบ Online, Onsite หรือ On-demand โอกาสในการเข้าถึงจึงเท่าเทียมและไม่จำกัดเวลา

         ประการที่สอง ระบบช่วยให้ผู้สอนติดตามพฤติกรรมการเรียนรู้ได้จริง เรามีข้อมูลว่าผู้เรียนแต่ละคนเข้าเรียนเมื่อใด ทำกิจกรรมครบหรือไม่ มีส่วนร่วมมากน้อยแค่ไหน ข้อมูลเหล่านี้ทำให้การดูแลนักศึกษามีความแม่นยำและทั่วถึงกว่าการสอนในห้องเรียนเพียง 3 ชั่วโมงแล้วจบไป

         ประการที่สาม เราไม่ได้ใช้เทคโนโลยีแทนผู้สอน แต่ใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสนับสนุนการออกแบบการเรียนรู้ กิจกรรมในแต่ละรายวิชาถูกออกแบบให้ผู้เรียนได้คิด วิเคราะห์ แลกเปลี่ยน และพัฒนาทักษะ ไม่ใช่เพียงการท่องจำ และยังมีพื้นที่พบปะกันในรูปแบบ Onsite ควบคู่กับการถ่ายทอดออนไลน์และบันทึกเป็น On-demand เพื่อไม่ให้พลาดเนื้อหาหรือกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกิดขึ้นของแต่ละรายวิชา

ดังนั้น การรับประกันคุณภาพของเรา ไม่ได้อยู่ที่รูปแบบว่ากลุ่มใหญ่หรือเล็ก แต่อยู่ที่ระบบที่ทำให้ผู้เรียนทุกคน เข้าถึงได้ มีส่วนร่วมได้ และติดตามได้ เพื่อให้ผู้เรียนสามารถพัฒนาได้อย่างต่อเนื่อง แม้จะเป็นชั้นเรียนขนาดใหญ่ แต่การเรียนรู้ของผู้เรียนไม่ลดคุณภาพ กลับมีโอกาสที่นักศึกษาได้รับการดูแล ติดตาม อย่างเป็นระบบและต่อเนื่องมากขึ้น

ความท้าทายอีกอย่างหนึ่งก็คือ มหาวิทยาลัยมอบหมายให้ GenEd ดูแล Soft Skills ซึ่งดูขัดแย้งกับการสอนแบบกลุ่มใหญ่ บริหารอย่างไรให้สำเร็จ และวัดผลอย่างไรว่าได้ผล?

ผู้อำนวยการสำนักวิชาศึกษาทั่วไปฯ กล่าวว่า ยอมรับว่าโจทย์นี้ท้าทายมาก เพราะ Soft Skills เป็นเรื่องที่ดูนามธรรม และ GenEd ก็เป็นการเรียนแบบกลุ่มใหญ่ หลายคนจึงตั้งคำถามว่าจะทำได้จริงหรือไม่

         “เราเริ่มจากการยืนยันหลักการสำคัญว่า ไม่ว่าสถานการณ์การศึกษาจะเปลี่ยนแปลงอย่างไร GenEd คือรากฐานของการสร้างมนุษย์ที่สมบูรณ์ ตามปรัชญาของ อว. ที่ต้องการให้บัณฑิตเป็นคนเก่ง ดี และมีความสุข หลักการนี้เราไม่เคยเปลี่ยน สิ่งที่เปลี่ยนคือ วิธีการ เราพัฒนา FlexSpace เพื่อให้การเรียนรู้โปร่งใส ตรวจสอบได้ และติดตามได้จริง ผู้เรียนทุกคนมีตัวตนในระบบ มีข้อมูลการเรียนรู้ มีพฤติกรรมการมีส่วนร่วมที่สามารถวิเคราะห์ได้ ทำให้การดูแลนักศึกษาแม่นยำกว่าการเรียนในห้องเพียงไม่กี่ชั่วโมง”

ก้าวต่อมาที่สำคัญ คือการพัฒนาระบบวัดผล Soft Skills อย่างเป็นรูปธรรม เพราะคำว่า Soft Skills พูดง่ายแต่วัดยาก วันนี้ GenEd ออกแบบเครื่องมือประเมินเชิงสถานการณ์และพฤติกรรม โดยศึกษาตัวอย่างจากมหาวิทยาลัยชั้นนำและแนวทางสากล เช่น แนวคิดการประเมินเชิงพฤติกรรมของญี่ปุ่น และเครื่องมืออย่าง Uchida-Kraepelin และ PROG ที่ใช้วัดศักยภาพเชิงสมรรถนะ และเรายังทำวิจัย ศึกษาความต้องการทักษะที่จำเป็นในศตวรรษปัจจุบัน สำรวจความคิดเห็นผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย และจัด Focus Group กับผู้ใช้บัณฑิต เพื่อนำข้อมูลมาสังเคราะห์เป็นกรอบสมรรถนะที่ชัดเจน

         เป้าหมายของ GenEd จึงไม่ใช่แค่ “วัดเพื่อรายงานผล” แต่เพื่อให้ผู้เรียนรู้จักตนเอง เห็นจุดแข็ง จุดที่ต้องพัฒนา และวางแผนการเติบโตของตนเองได้อย่างมีทิศทาง ขณะเดียวกัน มหาวิทยาลัยก็จะมีฐานข้อมูลเพื่อพัฒนาหลักสูตรให้สอดคล้องกับตลาดแรงงานได้

       “GenEd อาจเริ่มจากแนวคิดที่ดูนามธรรม แต่วันนี้เราทำให้มัน จับต้องได้ วัดได้ และพัฒนาได้ อย่างเป็นระบบ ตัวชี้วัดของเรา มี 3 ระดับ ระดับบุคคล   ผู้เรียนเห็นผลประเมินตนเอง รู้จุดแข็ง จุดพัฒนา และวางแผนพัฒนาต่อได้ ระดับรายวิชา เห็นพัฒนาการของทักษะก่อน–หลังเรียน และระดับสถาบัน  มีฐานข้อมูลเพื่อนำไปพัฒนาหลักสูตรให้สอดคล้องตลาดแรงงาน”

แม้จะเป็นการเรียนกลุ่มใหญ่ แต่เราบริหารด้วย “ระบบ + การออกแบบกิจกรรม + ข้อมูลเชิงลึก” ทำให้ Soft Skills ไม่ใช่แค่คำพูดสวยงาม แต่เป็นสิ่งที่วัดได้ พัฒนาได้ และสะท้อนผลลัพธ์ได้จริง

มีคำถามในเชิงท้าทายว่า มหาวิทยาลัยในต่างประเทศหลายแห่งไม่มีรายวิชาศึกษาทั่วไปแต่มุ่งเน้นไปที่วิชาที่เป็นทักษะวิชาชีพเลย ในมุมมองของผู้อำนวยการสำนักวิชาศึกษาทั่วไปฯ มีแนวคิดในเรื่องนี้อย่างไร?

        “ในแต่ละประเทศมีบริบททางการศึกษาและความคาดหวังต่อบัณฑิตแตกต่างกัน บางมหาวิทยาลัยอาจไม่ได้แยกรายวิชาศึกษาทั่วไปออกมาเป็นหมวดชัดเจน แต่เขาอาจออกแบบให้ทักษะเหล่านั้นแทรกอยู่ในรายวิชาชีพอยู่แล้ว ในส่วนตัว มองว่าหัวใจสำคัญไม่ใช่ มีหรือไม่มีรายวิชาศึกษาทั่วไป แต่คือ บัณฑิตจบไปแล้วมีสมรรถนะครบหรือไม่ ทั้งความรู้เฉพาะทาง (Hard Skills) และทักษะการทำงานและการใช้ชีวิต (Soft Skills) ในบริบทของประเทศไทย อาจจะยังเชื่อว่าพื้นฐานด้านการคิด การสื่อสาร คุณธรรม และการอยู่ร่วมกับผู้อื่น เป็นรากฐานสำคัญที่ควรได้รับการออกแบบอย่างตั้งใจ จึงจัดให้อยู่ในรูปแบบรายวิชา หรือบูรณาการในหลักสูตรก็ได้ แต่ต้องมั่นใจว่าเด็กทุกคนได้รับการพัฒนาอย่างเป็นระบบ”

เป้าหมายสุดท้ายของทุก ๆ สถาบันทางการศึกษา คงมุ่งเน้นการสร้างบัณฑิตที่ ทำงานเป็น อยู่ร่วมกับสังคมได้ และเติบโตต่อได้ในโลกที่เปลี่ยนแปลงเร็ว

การจัดการเรียนการสอนของวิชาศึกษาทั่วไป ยังจะต้องมีการพัฒนาอีกมาก เพราะนับตั้งแต่เริ่มพัฒนา FlexSpace คณะผู้บริหารได้วางแนวคิดไว้ว่า การเรียนรู้ในอนาคตของ GenEd ต้องเข้าถึงได้ตลอดเวลา เรียนซ้ำได้ อัปเดตได้ และต้องมีระบบวัดผลที่เก็บข้อมูลพฤติกรรมผู้เรียนอย่างเป็นระบบ ทิศทางต่อไปของการจัดการเรียนการสอนหมวดวิชาศึกษาทั่วไป จะใช้ Data นำการออกแบบ (Data-Driven Design) นำข้อมูลจากระบบมาวิเคราะห์ เพื่อออกแบบกิจกรรม สื่อ และรูปแบบการเรียนรู้ที่ตรงกับศักยภาพผู้เรียน และปรับได้ทันตามวิสัยทัศน์มหาวิทยาลัย ออกแบบการฝึกทักษะได้จริง วัดผลได้จริง (Practice & Measurable Skills) ออกแบบกิจกรรมที่เป็นสถานการณ์จริง มีการฝึกปฏิบัติ มีเครื่องมือประเมินที่ชัดเจน โดยเฉพาะ Soft Skills เพื่อให้การพัฒนาไม่เป็นนามธรรม แต่เห็นพัฒนาการเป็นรูปธรรม พัฒนามาตรฐานสื่ออิเล็กทรอนิกส์ (Quality & Standardized e-Content) ยกระดับการผลิตสื่อให้มีมาตรฐาน ทั้งด้านคุณภาพ เนื้อหา การวัดผล และการจัดเก็บข้อมูล เพื่อให้สามารถใช้ต่อยอดและพัฒนาให้ดีขึ้นกว่าเดิม

สำหรับอนาคตของ GenEd แล้ว การเรียนการสอนไม่ใช่แค่การสอนออนไลน์ แต่คือการใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสร้างระบบการเรียนรู้ที่มีข้อมูลรองรับ ปรับตัวได้เร็ว และพัฒนาผู้เรียนให้มีทั้งความรู้และทักษะควบคู่กันไปอย่างได้ผลเป็นรูปธรรม

ตลอดสามปีที่ผ่านมาที่เข้ามาบริหาร เราไม่เคยละทิ้งปรัชญาการสร้าง คนให้เต็มคน ตามแนวทางของหมวดวิชาศึกษาทั่วไปเลย แม้เราจะปรับรูปแบบการเรียนรู้ครั้งใหญ่ นำเทคโนโลยีและระบบ FlexSpace เข้ามารองรับการเรียนขนาดใหญ่ แต่แก่นของการพัฒนาคนยังคงเดิม

ผลลัพธ์ที่เกิดขึ้นสะท้อนว่า เราบรรลุปรัชญาในระดับที่เป็นรูปธรรม ผู้เรียนไม่ได้รับเพียงองค์ความรู้ แต่ได้รับการออกแบบกิจกรรมที่เสริมทักษะชีวิต การตระหนักรู้ตนเอง และการอยู่ร่วมกับผู้อื่น โดยมีข้อมูลจากระบบช่วยสนับสนุนการพัฒนาอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะ Soft Skills ที่เราเริ่มพัฒนาเครื่องมือวัดและเก็บข้อมูลอย่างเป็นระบบ

        “ในมุมส่วนตัว ถือว่าเรากำลังเดินอยู่บนเส้นทางของปรัชญานั้นอย่างมั่นคง และเห็นผลลัพธ์เชิงระบบชัดเจนขึ้น แต่การสร้างคนให้เต็มคน เป็นกระบวนการระยะยาว ต้องใช้เวลาและการต่อยอดอย่างต่อเนื่อง ระยะต่อไป เราจะใช้ข้อมูลที่มีมาพัฒนากิจกรรม สื่อการเรียนรู้ และรูปแบบการฝึกทักษะให้เข้มข้นและวัดผลได้ชัดเจนยิ่งขึ้น”

เพื่อให้ปรัชญานี้ไม่ใช่แค่แนวคิด แต่สะท้อนออกมาเป็นพัฒนาการของผู้เรียนที่สามารถนำมาใช้จริงได้

 

 

จากนักกีฬาทุนช้างเผือก

สู่ตำแหน่ง ผอ. GenEd

“ชีวิตไม่ได้วางแผน..แต่ประสบการณ์หล่อหลอมให้เติบโต”

 

           เกิดที่จังหวัดพะเยา ในครอบครัวที่มีอาชีพค้าขายเล็ก ๆ น้อย ๆ  แต่ทางบ้านให้ความสำคัญกับการศึกษาและสนับสนุนอย่างเต็มกำลัง ไม่เคยกดดันเรื่องผลการเรียน แต่สอนให้รับผิดชอบ ขยัน และช่วยเหลือตัวเองมาตั้งแต่เด็ก

เป็นเด็กที่ชอบกิจกรรม เล่นกีฬา เป็นดรัมเมเยอร์ เป็นนักดนตรี และนักกีฬา เส้นทางชีวิตเริ่มชัดเจนขึ้นเมื่อได้เข้าสู่วงการกีฬาอย่างจริงจัง เริ่มจากการเป็นนักฟุตบอลหญิงประจำจังหวัด และได้เป็นตัวแทนภาคเหนือไปแข่งขันหลายรายการทั่วประเทศ

           ต่อมาโค้ชเห็นแววเรื่องความเร็ว จึงผลักดันให้เปลี่ยนมาสู่นักกรีฑา แม้เริ่มจากวิ่งระยะสั้น แต่กลับไปได้ดีในกรีฑาประเภทลาน คือกระโดดไกลและเขย่งก้าวกระโดด ได้เหรียญรางวัลระดับจังหวัด เขต และระดับประเทศ แข่งขันมากกว่าร้อยสนามตั้งแต่มัธยมจนถึงมหาวิทยาลัย และเคยได้รับเหรียญทองเยาวชนแห่งชาติ รวมถึงทุนสนับสนุนจากการเป็นนักกีฬาดีเด่น

กีฬาเปิดโอกาสทางการศึกษาให้มากขึ้น ส้มโอใช้แฟ้มสะสมผลงานสมัครเข้าศึกษาที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ ในวิทยาลัยศิลปะ สื่อ และเทคโนโลยี ผ่านโครงการนักกีฬาทุนช้างเผือก และยังคงเล่นกีฬาให้มหาวิทยาลัยควบคู่กับการเรียนจนจบปริญญาตรี จากนั้นศึกษาต่อระดับปริญญาโท คณะวิศวกรรมศาสตร์ สาขาการจัดการโลจิสติกส์ ที่มหาวิทยาลัยเชียงใหม่ เช่นกัน

ช่วงเวลานั้นเป็นการเรียนในสาขาที่ค่อนข้างใหม่ ยังไม่เป็นที่รู้จักมากนัก แต่ด้วยความที่เป็นคนเปิดรับสิ่งใหม่และไม่ยึดติดกับกรอบอาชีพแบบเดิม ๆ จึงเลือกเรียนในสายที่สนใจ โดยมีครอบครัวคอยสนับสนุนเสมอ ไม่เคยคาดคิดว่าจะมาเป็นอาจารย์ในมหาวิทยาลัย จนหลังเรียนจบปริญญาโท ได้มีโอกาสทำงานวิจัยที่มหาวิทยาลัยแม่ฟ้าหลวง  ได้ 1 ปี และต่อมาได้เข้ามาเป็นอาจารย์ที่มหาวิทยาลัยราชภัฏสวนสุนันทา ตั้งแต่ พฤศจิกายน 2559

          การเริ่มต้นเป็นอาจารย์ไม่ใช่เรื่องง่าย เพราะส้มโอไม่เคยมีประสบการณ์สอนมาก่อน ต้องเรียนรู้ใหม่ทั้งหมด ลองผิดลองถูกอยู่พอสมควร ช่วงแรกได้รับคำวิจารณ์จากนักศึกษามากพอสมควร ทำให้ต้องกลับมาทบทวนตัวเองอย่างจริงจัง และได้รับโอกาสไปฝังตัวในสถานประกอบการ กับโครงการของมหาวิทยาลัย รวมถึงการศึกษาแนวคิดด้านการจัดการเรียนการสอนเพิ่มเติม โดยเฉพาะแนวทาง Active Learning

เมื่อเริ่มเข้าใจหลักการมากขึ้น จึงค่อย ๆ ปรับห้องสอนให้เป็น “ห้องเรียนที่มีชีวิต” เปิดพื้นที่ให้นักศึกษาได้มีส่วนร่วม แลกเปลี่ยน และเรียนรู้จากการลงมือทำ บรรยากาศการเรียนดีขึ้น นักศึกษามีความสุขมากขึ้น และมีโอกาสได้รับเชิญไปแบ่งปันประสบการณ์การเปลี่ยนการสอน กับครูและอาจารย์ ในสถาบันการศึกษา หลายแห่ง ทั่วประเทศ

ต่อมาได้รับโอกาสจากทางผู้บริหารให้พัฒนาหลักสูตรใหม่ “หลักสูตรทางไกล” และได้ทำงานในการบริหารหลักสูตรครบทุกองค์ประกอบของการบริหารหลักสูตร จนประสบความสำเร็จในระดับหนึ่ง ก่อนจะได้รับโอกาสอีกครั้งที่ผู้บริหารมอบหมายให้มาบริหารงานที่สำนักวิชาการศึกษาทั่วไป และพัฒนาระบบ FlexSpace เพื่อรองรับการจัดการเรียนการสอนในบริบทใหม่

               เจ้าตัวบอกว่า เมื่อมองย้อนกลับไป เส้นทางชีวิตไม่ได้ถูกวางแผนไว้อย่างชัดเจนตั้งแต่ต้น แต่ทุกช่วงเวลา ตั้งแต่เด็กต่างจังหวัด นักกีฬา นักศึกษา นักวิจัย จนถึงอาจารย์ ล้วนเป็นประสบการณ์ที่ค่อย ๆ หล่อหลอมให้เติบโต และพร้อมเรียนรู้สิ่งใหม่อยู่เสมอ

 

คลิปที่เปลี่ยนชีวิต
ยอด Views ปัจจุบัน 880,000 Views