ศธ.เร่งยกระดับการศึกษาไทย สู่มาตรฐานสากล หลังคะแนน PISA ยังต่ำ หวังเพิ่มขีดความสามารถแข่งขัน รับการเข้าสู่ OECD

กระทรวงศึกษาธิการเดินหน้าเร่งยกระดับคุณภาพการศึกษาไทย หลังผลการประเมินสมรรถนะนักเรียนมาตรฐานสากล หรือ PISA 2022 สะท้อนว่านักเรียนไทยยังมีผลสัมฤทธิ์ต่ำกว่ามาตรฐานสากลอย่างต่อเนื่อง ขณะที่ประเทศไทยกำลังเตรียมเข้าสู่กระบวนการเป็นสมาชิกของ OECD ซึ่งทำให้ประเด็นคุณภาพการศึกษากลายเป็นวาระสำคัญระดับประเทศ

คะแนน PISA เด็กไทยยังน่าห่วง ต่ำกว่าค่าเฉลี่ยสากล

ผลการประเมิน PISA 2022 ซึ่งเปรียบเทียบกับการประเมินครั้งก่อนในปี 2018 พบว่าคะแนนของนักเรียนไทยลดลงในทั้ง 3 ด้านหลัก ได้แก่

• คณิตศาสตร์ 394 คะแนน ลดลง 25 คะแนน

• วิทยาศาสตร์ 409 คะแนน ลดลง 17 คะแนน

• การอ่าน 379 คะแนน ลดลง 14 คะแนน

คะแนนดังกล่าวต่ำกว่าค่าเฉลี่ยของประเทศสมาชิก OECD ในทุกด้าน และเมื่อเปรียบเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านในอาเซียน ไทยยังอยู่ในกลุ่มอันดับท้าย ๆ โดยเฉพาะด้านการอ่านและคณิตศาสตร์

นอกจากนี้ ในการประเมินด้าน ความคิดสร้างสรรค์ (Creative Thinking) ปี 2022 ไทยอยู่ในอันดับ 54 จาก 64 ประเทศ ได้คะแนนเฉลี่ยเพียง 21 คะแนน ซึ่งต่ำกว่าค่าเฉลี่ย OECD และจัดอยู่ในกลุ่มประเทศที่มีผลการประเมินระดับต่ำ สะท้อนความท้าทายของระบบการศึกษาไทยในการพัฒนาทักษะที่จำเป็นต่อโลกยุคใหม่

เดินหน้าแผนยกระดับการศึกษาไทย พ.ศ. 2568–2570

เพื่อแก้ไขปัญหาเชิงโครงสร้าง กระทรวงศึกษาธิการได้เสนอ แผนปฏิบัติการด้านการยกระดับความสามารถทางการแข่งขันทางการศึกษาของประเทศไทยให้มีมาตรฐานเทียบเท่าสากล (พ.ศ. 2568–2570) ต่อคณะรัฐมนตรี ซึ่งคณะรัฐมนตรีได้มีมติรับทราบเมื่อวันที่ 16 ธันวาคม 2568 และมอบหมายให้หน่วยงานที่เกี่ยวข้องเร่งดำเนินการตามข้อเสนอเชิงนโยบาย

5 มาตรการเร่งด่วน ยกระดับการศึกษาไทย

1. เร่งสร้าง “นโยบายแดชบอร์ด” และ Student Tracking System
   พัฒนาระบบฐานข้อมูลผู้เรียนรายบุคคล เชื่อมโยงข้อมูลผลสอบ PISA, O-NET ระบบ Ed-DQA และข้อมูลการลงทุนของรัฐ เพื่อให้ผู้กำหนดนโยบายเห็นภาพรวมการศึกษาทุกพื้นที่แบบเรียลไทม์ สามารถจัดสรรทรัพยากรและติดตามผลได้อย่างแม่นยำ

2. ปรับหลักสูตรสอดคล้อง PISA เป็นวาระเร่งด่วน
   ปรับการเรียนการสอนให้เน้นทักษะคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา การเรียนรู้แบบโครงงาน (Project-Based Learning) และ Inquiry-Based Learning พร้อมพัฒนาครูให้สามารถออกแบบการประเมินที่สอดคล้องกับแนวข้อสอบ PISA และสร้างคลังข้อสอบตัวอย่างเพื่อใช้ในชั้นเรียน

3. เร่งพัฒนา Credit Bank ให้ใช้งานได้จริง
   วางมาตรฐานการเทียบโอนหน่วยกิต เชื่อมโยงระบบการศึกษาทุกระดับ ตั้งแต่การศึกษาขั้นพื้นฐาน อาชีวศึกษา การเรียนรู้ตลอดชีวิต ไปจนถึงอุดมศึกษา เพื่อเปิดโอกาสให้ผู้เรียนสะสมหน่วยกิตจากประสบการณ์และหลักสูตรที่หลากหลาย

4. เชื่อมระบบข้อมูลกับการจัดสรรงบประมาณและแรงจูงใจ
   ใช้ข้อมูลจาก Student Tracking System เป็นเงื่อนไขในการจัดสรรงบประมาณ โดยให้รางวัลหรือแรงจูงใจแก่โรงเรียนหรือพื้นที่ที่สามารถลดอัตราการหลุดออกจากระบบการศึกษา และยกระดับผลสัมฤทธิ์ของผู้เรียนได้อย่างเป็นรูปธรรม

5. สร้างความรู้เท่าทันสื่อและการใช้ AI ในสถานศึกษา
   กำหนดแนวปฏิบัติด้าน media & digital literacy และจริยธรรมดิจิทัล สร้างหลักสูตรสั้นสำหรับครูและนักเรียน พร้อมมาตรการคุ้มครองข้อมูลและการใช้ AI อย่างเหมาะสม เพื่อลดความเสี่ยงจากเทคโนโลยีในยุคดิจิทัล

ขับเคลื่อนผ่าน 5 ยุทธศาสตร์ และ 5 มิติการประเมิน

สำนักงานเลขาธิการสภาการศึกษาได้ติดตามและประเมินผลการดำเนินงานจาก 13 หน่วยงานหลัก พบว่าการดำเนินงานเป็นไปตามแผนครบถ้วน 100% โดยครอบคลุม 5 ยุทธศาสตร์สำคัญ ตั้งแต่การเข้าถึงโอกาสทางการศึกษา การพัฒนาทักษะสากล การพัฒนาระบบนิเวศข้อมูล การบริหารจัดการ และการสื่อสารสร้างความเข้าใจ

พร้อมประเมินผลใน 5 มิติ ได้แก่ คุณภาพ (Quality) ความเสมอภาค (Equity) การเข้าถึง (Access) ประสิทธิภาพ (Efficiency) และความสอดคล้องต่อการเปลี่ยนแปลง (Relevancy)

บทสรุป: PISA ไม่ใช่แค่คะแนน แต่คือโจทย์อนาคตการศึกษาไทย

PISA เป็นเครื่องมือสำคัญที่ใช้สะท้อนความพร้อมของเยาวชนในการใช้ความรู้และทักษะในชีวิตจริง ไม่ใช่เพียงการท่องจำตามหลักสูตร การที่คะแนนของนักเรียนไทยยังอยู่ในระดับต่ำ จึงเป็นสัญญาณเตือนให้ทุกภาคส่วนร่วมกันเร่งปรับระบบการศึกษาอย่างจริงจัง

การยกระดับการศึกษาไทยให้เทียบเท่าสากล จึงไม่ใช่เพียงการเตรียมตัวเข้าสู่ OECD แต่คือการลงทุนระยะยาวเพื่อพัฒนาทุนมนุษย์ และสร้างอนาคตการแข่งขันของประเทศในเวทีโลก

เรียบเรียงจาก policywatch.thaipbs