---

ประวัติมหาวิทยาลัยทักษิณ — จากวิทยาลัยวิชาการศึกษาสงขลาสู่มหาวิทยาลัยนวัตกรรมสังคมแห่งภาคใต้

ประวัติมหาวิทยาลัยทักษิณ (มทษ.) อย่างละเอียด ตั้งแต่การสถาปนาวิทยาลัยวิชาการศึกษาสงขลา 1 ตุลาคม พ.ศ. 2511 พัฒนาการผ่าน มศว วิทยาเขตสงขลา จนยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยทักษิณ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539 พร้อมแหล่งอ้างอิงทางการ

---

วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2511 ไม่ใช่เพียงวันก่อตั้งวิทยาลัยเล็ก ๆ ในจังหวัดสงขลา แต่คือวันที่สถาบันอุดมศึกษาถือกำเนิดขึ้นในภาคใต้ตอนล่าง ในดินแดนที่ขาดแคลนมหาวิทยาลัยมาอย่างยาวนาน

ชาวมหาวิทยาลัยทักษิณรำลึกถึงวันที่ 1 ตุลาคม ในฐานะวันสถาปนาสถาบัน ซึ่งเป็นจุดกำเนิดของมหาวิทยาลัยในปัจจุบัน

นั่นคือจุดเริ่มต้นของเรื่องราวที่ยาวนานกว่า 5 ทศวรรษของ มหาวิทยาลัยทักษิณ

📌 หมายเหตุ: บทความนี้อ้างอิงหลักจากเว็บไซต์ทางการของมหาวิทยาลัยทักษิณ (tsu.ac.th/home/about.php), สำนักงานสภามหาวิทยาลัยทักษิณ (council.tsu.ac.th), สมิหลาไทมส์ (samilatimes.co.th), Manager Online (mgronline.com/south) และ Wikipedia ภาษาไทย

---

บทที่ 1 — บริบทก่อนก่อตั้ง: ภาคใต้กับความต้องการสถาบันผลิตครู

ในช่วงทศวรรษ 2500–2510 ภาคใต้ยังมีความต้องการสถาบันอุดมศึกษาที่ผลิตครูและบุคลากรทางการศึกษาสำหรับพื้นที่โดยตรง

สภาวิทยาลัยวิชาการศึกษาจึงมีมติขยายการศึกษาระดับอุดมศึกษาไปยังพื้นที่ภาคใต้ โดยเลือกจังหวัดสงขลาซึ่งเป็นศูนย์กลางสำคัญของภาคใต้ตอนล่างเป็นที่ตั้ง

---

บทที่ 2 — ยุคที่ 1: วิทยาลัยวิชาการศึกษาสงขลา พ.ศ. 2511

มหาวิทยาลัยทักษิณถือกำเนิดมาจากวิทยาลัยวิชาการศึกษา ซึ่งได้รับการสถาปนาขึ้นอย่างเป็นทางการ เมื่อวันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2511 ณ ตำบลเขารูปช้าง อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา ตามมติสภาวิทยาลัยวิชาการศึกษา ในการขยายการศึกษาระดับอุดมศึกษาไปยังพื้นที่ภาคใต้

วันที่ 1 ตุลาคม พ.ศ. 2511 จึงถือเป็นวันสถาปนามหาวิทยาลัยทักษิณ ซึ่งชาวมหาวิทยาลัยทักษิณรำลึกถึงในทุกปี

วิทยาลัยวิชาการศึกษาสงขลามีพันธกิจหลักในการผลิตครูและบุคลากรทางการศึกษาสำหรับภาคใต้ ที่ตั้งปัจจุบันของวิทยาเขตสงขลา ถนนกาญจนวนิช ตำบลเขารูปช้าง อำเภอเมืองสงขลา คือพื้นที่เดิมที่วิทยาลัยวิชาการศึกษาสงขลาตั้งอยู่ตั้งแต่แรก

---

บทที่ 3 — ยุคที่ 2: มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตสงขลา พ.ศ. 2517

เมื่อวิทยาลัยวิชาการศึกษาได้รับการยกฐานะเป็น มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ สังกัดทบวงมหาวิทยาลัย ในปีพุทธศักราช 2517 วิทยาลัยวิชาการศึกษาสงขลา จึงเป็นส่วนหนึ่งของมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ ภายใต้ชื่อ “มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตสงขลา”

การเป็นวิทยาเขตของ มศว ทำให้สงขลาสามารถขยายหลักสูตรได้กว้างขวางยิ่งขึ้น เปิดสาขาวิชานอกเหนือจากสายครุศาสตร์เดิม และมีการพัฒนาโครงสร้างพื้นฐานอย่างต่อเนื่อง

---

บทที่ 4 — เปลี่ยนชื่อเป็น “มศว วิทยาเขตภาคใต้” พ.ศ. 2535

ต่อมาเมื่อวันที่ 20 ตุลาคม พ.ศ. 2535 สภามหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ จึงได้มีมติกำหนดชื่อมหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒสงขลาใหม่เป็น “มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตภาคใต้”

การเปลี่ยนชื่อครั้งนี้สะท้อนการขยายบทบาทของสถาบัน จากการเป็นวิทยาเขตสงขลาสู่การเป็นศูนย์กลางการศึกษาของภาคใต้โดยรวม

---

บทที่ 5 — วันสถาปนา: มหาวิทยาลัยทักษิณ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539

มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ วิทยาเขตภาคใต้ ได้รับการยกฐานะเป็น “มหาวิทยาลัยทักษิณ” ซึ่งเป็นนิติบุคคล มีฐานะเป็นกรม ในทบวงมหาวิทยาลัย ตาม พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยทักษิณ พ.ศ. 2539 ประกาศในราชกิจจานุเบกษาเมื่อวันที่ 31 ตุลาคม พ.ศ. 2539 และมีผลใช้บังคับวันที่ 1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539

ชื่อ “ทักษิณ” มาจากคำว่า “ทักษิณ” ซึ่งหมายถึงทิศใต้ สะท้อนความผูกพันของมหาวิทยาลัยกับภาคใต้และดินแดนที่ตั้งมาตั้งแต่ก่อตั้ง

---

บทที่ 6 — ขยายสู่พัทลุง: วิทยาเขตที่ 2 พ.ศ. 2547–2548

ในปีการศึกษา 2547 มหาวิทยาลัยทักษิณเริ่มเปิดการเรียนการสอนอย่างเป็นทางการในพื้นที่ของมหาวิทยาลัยที่ ตำบลบ้านพร้าว อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง

และสภามหาวิทยาลัยทักษิณ เมื่อวันที่ 5 พฤศจิกายน พ.ศ. 2548 ได้มีมติให้มหาวิทยาลัยทักษิณมีการบริหารงานแบบ 2 วิทยาเขต ประกอบด้วย

วิทยาเขตสงขลา — ครอบคลุมพื้นที่ตำบลเขารูปช้าง อำเภอเมืองสงขลา และบ้านอ่าวทราย ตำบลเกาะยอ ซึ่งเป็นที่ตั้งของสถาบันทักษิณคดีศึกษา

วิทยาเขตพัทลุง — ครอบคลุมพื้นที่ตำบลพนางตุง อำเภอควนขนุน และตำบลบ้านพร้าว อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง

การมีสองวิทยาเขตทำให้มหาวิทยาลัยทักษิณสามารถรองรับความต้องการการศึกษาของภาคใต้ได้อย่างกว้างขวางมากขึ้น

---

บทที่ 7 — มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐและอัตลักษณ์ “นวัตกรรมสังคม”

ต่อมา มหาวิทยาลัยทักษิณเปลี่ยนสถานะเป็น มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ ตามพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยทักษิณ พ.ศ. 2551 เพิ่มความคล่องตัวในการบริหารจัดการและพัฒนาหลักสูตร

มหาวิทยาลัยทักษิณได้กำหนดวิสัยทัศน์สู่การเป็น “มหาวิทยาลัยนวัตกรรมสังคม” (University of Social Innovation) สะท้อนพันธกิจในการนำองค์ความรู้และงานวิจัยไปพัฒนาชุมชนและสังคมในภาคใต้อย่างเป็นรูปธรรม สอดคล้องกับบริบทและความต้องการของภูมิภาค แนวคิด “มหาวิทยาลัยนวัตกรรมสังคม” เป็นอัตลักษณ์สำคัญของมหาวิทยาลัยในปัจจุบัน และถูกนำมาใช้เป็นแนวทางในการพัฒนาการเรียนการสอน งานวิจัย และการบริการวิชาการแก่สังคม

---

บทที่ 8 — มหาวิทยาลัยทักษิณในปัจจุบัน

ปัจจุบันมหาวิทยาลัยทักษิณเปิดการเรียนการสอนในหลากหลายคณะ วิทยาลัย และสถาบัน ครอบคลุมสาขาศึกษาศาสตร์ มนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ เศรษฐศาสตร์และบริหารธุรกิจ นิติศาสตร์ วิทยาศาสตร์ วิทยาการสุขภาพและการกีฬา เทคโนโลยีและการพัฒนาชุมชน วิศวกรรมศาสตร์ ศิลปกรรมศาสตร์ และการจัดการ ทั้งในระดับปริญญาตรี โท และเอก สามารถตรวจสอบข้อมูลล่าสุดได้ที่ https://www.tsu.ac.th โดยตรง

---

สรุป Timeline สำคัญ

พ.ศ.	เหตุการณ์
2511	1 ตุลาคม — สถาปนา “วิทยาลัยวิชาการศึกษาสงขลา” ณ ตำบลเขารูปช้าง อำเภอเมือง จังหวัดสงขลา (วันสถาปนามหาวิทยาลัยทักษิณ)
2517	ยกฐานะเป็น “มศว วิทยาเขตสงขลา”
2535	20 ตุลาคม — เปลี่ยนชื่อเป็น “มศว วิทยาเขตภาคใต้”
2539	31 ต.ค. — ประกาศในราชกิจจานุเบกษา / 1 พฤศจิกายน — มีผลบังคับใช้ ยกฐานะเป็น “มหาวิทยาลัยทักษิณ” ตาม พ.ร.บ. 2539
2547	เริ่มเปิดการเรียนการสอนที่พื้นที่ตำบลบ้านพร้าว อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง
2548	5 พฤศจิกายน — สภามหาวิทยาลัยมีมติบริหารงานแบบ 2 วิทยาเขต: สงขลาและพัทลุง
2551	8 กุมภาพันธ์ — เปลี่ยนสถานะเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ ตาม พ.ร.บ. มหาวิทยาลัยทักษิณ พ.ศ. 2551 (มีผลบังคับใช้) |

---

ข้อมูลปัจจุบัน

รายการ	ข้อมูล
วันสถาปนาสถาบัน	1 ตุลาคม พ.ศ. 2511
วันยกฐานะเป็นมหาวิทยาลัยทักษิณ	1 พฤศจิกายน พ.ศ. 2539
วันเปลี่ยนเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับ	พ.ศ. 2551
ที่มาของชื่อ	“ทักษิณ” หมายถึงทิศใต้ สะท้อนความผูกพันกับภาคใต้
วิสัยทัศน์	มหาวิทยาลัยนวัตกรรมสังคม (University of Social Innovation)
วิทยาเขต	สงขลา / พัทลุง
ที่ตั้งวิทยาเขตสงขลา	140 ถนนกาญจนวนิช ตำบลเขารูปช้าง อำเภอเมืองสงขลา จังหวัดสงขลา
ที่ตั้งวิทยาเขตพัทลุง	222 หมู่ 2 ตำบลบ้านพร้าว อำเภอป่าพะยอม จังหวัดพัทลุง
เว็บไซต์	https://www.tsu.ac.th

---

อ้างอิงหลักจาก: tsu.ac.th/home/about.php, council.tsu.ac.th/page_detial.php?ids=122, samilatimes.co.th, mgronline.com/south | อ้างอิงประกอบ: th.wikipedia.org (มหาวิทยาลัยทักษิณ), hatyaifocus.com, gimyong.com/article/14685