เพื่อไทยเปิด 43 ผลงาน ศธ. ภายใต้ 5 นโยบาย เจาะอะไรทำแล้ว–อะไรยังเป็นแผน ก่อนเดินหน้าปฏิรูปการศึกษาไทยปี 2570

พรรคเพื่อไทยเผยแพร่สรุปการดำเนินงานกระทรวงศึกษาธิการภายใต้การนำของ “ประเสริฐ จันทรรวงทอง” อ้างผลงาน 43 รายการจาก 5 นโยบายสำคัญ ครอบคลุมการลดภาระครู แก้หนี้ ลดค่าใช้จ่ายผู้ปกครอง พัฒนาการเรียนรู้ และความปลอดภัยในโรงเรียน ตรวจสอบพบหลายมาตรการเริ่มดำเนินการแล้ว ขณะที่บางเรื่องยังเป็นข้อเสนอ โครงการนำร่อง หรือรอขั้นตอนตามกฎหมาย Eduzones เจาะรายละเอียดทั้ง 5 ด้าน พร้อมคำถามสำคัญว่า นโยบายเหล่านี้สร้างความเปลี่ยนแปลงต่อห้องเรียนไทยได้มากน้อยเพียงใด

พรรคเพื่อไทยเผยแพร่ข้อมูลเมื่อวันที่ 8 พฤศจิกายน 2569 สรุปการดำเนินงานของกระทรวงศึกษาธิการ (ศธ.) ภายใต้การนำของนายประเสริฐ จันทรรวงทอง รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ โดยระบุว่ามีผลงานในช่วง 5 เดือนจำนวน 43 รายการ ครอบคลุม 5 กลุ่มนโยบายหลัก

ข้อมูลดังกล่าวนำเสนอภายใต้แนวคิดการคืนเวลาให้ครู เพิ่มโอกาสให้ผู้เรียน และยกระดับการศึกษาไทย พร้อมระบุว่าการดำเนินงานครอบคลุมตั้งแต่มาตรการลดภาระหนี้สินครู การปรับระบบประเมินที่ซ้ำซ้อน การลดค่าใช้จ่ายของผู้ปกครอง ไปจนถึงการพัฒนาทักษะผู้เรียนและความปลอดภัยในสถานศึกษา

อย่างไรก็ตาม เมื่อ Eduzones ตรวจสอบรายละเอียดกับข่าวและประกาศของกระทรวงศึกษาธิการ รวมถึงเว็บไซต์รัฐบาล พบว่ารายการทั้ง 43 เรื่องมีสถานะการดำเนินงานแตกต่างกัน

บางมาตรการมีการประกาศและกำหนดวันเริ่มดำเนินการชัดเจน ขณะที่บางเรื่องเป็นการลงนามความร่วมมือ การจัดทำแผน การเสนอปรับหลักเกณฑ์ หรือการเตรียมนำร่องระบบใหม่

ดังนั้น การสรุปว่าเป็น “43 ผลงานที่เสร็จสมบูรณ์แล้ว” จึงยังเกินกว่าหลักฐานที่ตรวจสอบได้

อีกประเด็นหนึ่งคือข้อมูลต้นทางใช้คำว่า “5 เดือน” แต่ไม่ได้ระบุวันเริ่มและวันสิ้นสุดของช่วงเวลาประเมินอย่างชัดเจน โดยนายประเสริฐเข้ารับตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการเมื่อวันที่ 10 เมษายน 2569 ขณะที่ข้อมูลดังกล่าวเผยแพร่วันที่ 8 พฤศจิกายน 2569 ซึ่งห่างกันเกือบ 7 เดือน

การนำเสนอครั้งนี้จึงควรถือเป็นการสรุปผลงานตามกรอบเวลาที่ผู้เผยแพร่อ้าง พร้อมแยกสถานะของแต่ละนโยบายก่อนประเมินผลสำเร็จ

เปิดตัวเลข 43 ผลงาน แบ่งเป็น 5 นโยบายอะไรบ้าง?

ข้อมูลที่พรรคเพื่อไทยเผยแพร่แบ่งรายการดำเนินงานออกเป็น 5 ด้าน ดังนี้

กลุ่มนโยบาย	จำนวนรายการ
ยกระดับการเรียนรู้	15
ลดความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา	10
คืนเวลาให้ครู	9
โรงเรียนปลอดภัย	7
กฎหมายการศึกษาและกลไกปฏิรูป	2
รวม	43

ตัวเลขรวมทั้งห้ากลุ่มเท่ากับ 43 รายการตามที่รายงานระบุ

แต่การนับดังกล่าวเป็นการนับมาตรการและกิจกรรมตามกรอบการสื่อสารนโยบาย ไม่ใช่การประเมินคุณภาพหรือผลสัมฤทธิ์ของการดำเนินงานด้วยมาตรฐานเดียวกัน

ตัวอย่างเช่น การลดดอกเบี้ยเงินกู้ครูเป็นมาตรการที่มีเงื่อนไขและกลุ่มผู้ได้รับสิทธิ์ชัดเจน ขณะที่การจัดทำแผน PISA 2029 เป็นการวางแนวทางพัฒนาระยะยาวซึ่งยังต้องติดตามผลในอนาคต

ส่วนการยกร่างกฎหมายการศึกษาแห่งชาติเป็นกระบวนการทางนิติบัญญัติที่ยังไม่เสร็จสมบูรณ์ แม้มีความคืบหน้าในการจัดทำร่างแล้วก็ตาม

นโยบายที่ 1 คืนเวลาให้ครู 9 รายการ ลดงานเอกสาร แก้หนี้ และปรับสวัสดิการ

การลดภาระครูเป็นหนึ่งในนโยบายที่นายประเสริฐประกาศให้ความสำคัญตั้งแต่ช่วงเริ่มดำรงตำแหน่ง โดยมีเป้าหมายให้ครูสามารถใช้เวลากับการจัดการเรียนรู้และดูแลนักเรียนมากขึ้น

ข้อมูลสรุปผลงานระบุรายการสำคัญ 9 เรื่อง ได้แก่

1. ช่วยเหลือครูที่ได้รับผลกระทบจากการค้ำประกันหนี้
2. กำหนดแนวทางช่วยเหลือครูอัตราจ้างที่ได้รับผลกระทบ 202 ราย
3. ผลักดันแนวทางให้ครูมีโอกาสกลับไปปฏิบัติงานในภูมิลำเนา
4. นำร่องระบบครัวกลางอาหารกลางวันโรงเรียน หรือ Cloud Kitchen
5. ยกเลิกโครงการและรายงานสถานศึกษาสีขาวตามกรอบที่กำหนด
6. ปรับลดภาระตัวชี้วัดและการประเมินครู
7. ลดการรายงาน ITA และงานประเมินที่ซ้ำซ้อน
8. ลดอัตราดอกเบี้ยเงินกู้ครูบางกลุ่มเหลือ 3.50% ต่อปี
9. บูรณาการแนวทางแก้ไขปัญหาหนี้สินครูทั้งระบบ

ลดดอกเบี้ยครูเหลือ 3.50% มีผลจริง แต่ไม่ครอบคลุมทุกคน

หนึ่งในมาตรการที่ตรวจสอบการดำเนินงานได้ชัดเจนคือโครงการ “ออมสินก้าวไปกับครู…ช่วยแม่พิมพ์สู่อิสรภาพการเงิน”

กระทรวงศึกษาธิการร่วมกับสำนักงานคณะกรรมการ สกสค. และธนาคารออมสิน เปิดตัวมาตรการเมื่อวันที่ 20 สิงหาคม 2569 เพื่อลดภาระดอกเบี้ยให้แก่ครูและบุคลากรทางการศึกษาที่เข้าเงื่อนไข

มาตรการกำหนดอัตราดอกเบี้ย 3.50% ต่อปีจนถึงเดือนธันวาคม 2570 สำหรับกลุ่มสินเชื่อที่กำหนด โดยมีบัญชีเงินกู้ที่ยังมีภาระหนี้อยู่มากกว่า 280,000 บัญชีในกลุ่มโครงการที่เกี่ยวข้อง

แนวทางสำคัญคือให้ผู้ได้รับสิทธิ์ชำระค่างวดเท่าเดิม แต่เมื่ออัตราดอกเบี้ยลดลง เงินที่จ่ายในแต่ละงวดจะนำไปตัดเงินต้นได้มากขึ้น

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ครูทุกคนที่มีหนี้สินจะได้รับอัตราดอกเบี้ยดังกล่าวทันที เพราะมีเงื่อนไขเรื่องประเภทสินเชื่อ สถานะการชำระหนี้ และการลงทะเบียนรับสิทธิ์

อีกทั้งจำนวนบัญชีเงินกู้ไม่เท่ากับจำนวนครูที่ได้รับประโยชน์จริง เนื่องจากผู้กู้บางรายอาจมีมากกว่าหนึ่งบัญชี

จึงต้องติดตามข้อมูลเพิ่มเติมว่ามีผู้ได้รับสิทธิ์จริงจำนวนเท่าไร และสามารถลดภาระดอกเบี้ยรวมได้มากน้อยเพียงใด

ลดงานประเมิน ยกเลิกโครงการสถานศึกษาสีขาว

เมื่อวันที่ 27 พฤษภาคม 2569 กระทรวงศึกษาธิการประกาศแนวทางลดภาระการประเมินและรายงานที่ซ้ำซ้อน โดยระบุการยกเลิกโครงการสถานศึกษาสีขาวในกรอบงบประมาณปี 2570 พร้อมปรับลดการประเมินอีก 6 โครงการที่สร้างภาระเพิ่มเติมแก่โรงเรียน

มาตรการดังกล่าวมีเป้าหมายลดงานเอกสารและงานประเมินที่ไม่จำเป็น

แต่การยกเลิกโครงการหรือการประเมินรูปแบบเดิม ไม่ได้หมายความว่ากระทรวงยกเลิกภารกิจป้องกันยาเสพติดหรือการดูแลความปลอดภัยของนักเรียน

ประเด็นที่ต้องติดตามคือโรงเรียนได้รับหนังสือสั่งการครบถ้วนหรือไม่ มีงานรายงานรูปแบบใหม่เข้ามาทดแทนมากน้อยเพียงใด และครูมีเวลาเพิ่มขึ้นสำหรับการสอนจริงหรือไม่

Cloud Kitchen ลดภาระครูด้านอาหารกลางวัน

อีกแนวทางหนึ่งคือการนำร่องระบบครัวกลาง โดยให้โรงเรียนใช้ทรัพยากรร่วมกันและประสานกับองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น เพื่อลดภาระการจัดซื้อจัดจ้างและงานบริหารอาหารกลางวัน

ข้อมูลจากการประชุมกระทรวงศึกษาธิการวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ระบุว่าหลายพื้นที่เริ่มดำเนินงานระบบครัวกลางแล้ว โดยเฉพาะพื้นที่นวัตกรรมการศึกษา

จึงถือเป็นมาตรการที่เริ่มมีการดำเนินการ แต่ยังไม่ใช่ระบบที่ครอบคลุมโรงเรียนทั่วประเทศ

โจทย์ต่อไปคือการประเมินต้นทุนต่อมื้อ คุณภาพอาหาร ความปลอดภัยในการขนส่ง และเวลาที่ครูสามารถลดภาระงานธุรการได้จริง

นโยบายที่ 2 ลดความเหลื่อมล้ำ 10 รายการ ช่วยค่าใช้จ่ายผู้ปกครองและจัดสรรทรัพยากรใหม่

ความเหลื่อมล้ำทางการศึกษาเป็นปัญหาที่เกี่ยวข้องทั้งกับรายได้ของครัวเรือน ต้นทุนการจัดการศึกษา และความแตกต่างของทรัพยากรระหว่างโรงเรียน

ข้อมูลสรุปผลงานระบุ 10 รายการ ได้แก่

1. ผ่อนปรนการแต่งเครื่องแบบนักเรียนและเครื่องแบบลูกเสือ
2. ปรับแนวทางการปักชื่อบนเครื่องแบบเพื่อลดค่าใช้จ่าย
3. วางแนวทางจัดสรรงบประมาณปี 2570 ให้โรงเรียนที่ขาดแคลน
4. ทบทวนโครงการและงบประมาณเดิมกว่า 37,000 ล้านบาท
5. ปรับแนวทางกระจายทรัพยากรดิจิทัลให้ตรงความจำเป็น
6. เสนอปรับเกณฑ์บัตรสวัสดิการแห่งรัฐสำหรับผู้เรียน สกร.
7. ผลักดันการขยายนมโรงเรียนไปถึงระดับ ม.3
8. รับมอบเปียโน 300 หลังเพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ด้านดนตรี
9. พัฒนาระบบเบิกจ่ายค่ารักษาพยาบาลสำหรับครูเอกชน
10. ผลักดันการสนับสนุนงบอาหารกลางวันนักเรียนโรงเรียนเอกชน

ผ่อนปรนเครื่องแบบ ลดภาระครอบครัว

กระทรวงศึกษาธิการประกาศแนวทางลดค่าใช้จ่ายของผู้ปกครองช่วงเปิดภาคเรียนปี 2569 โดยให้สถานศึกษามีความยืดหยุ่นเรื่องเครื่องแบบนักเรียนและกิจกรรมที่อาจสร้างภาระค่าใช้จ่ายเพิ่มเติม

ตัวอย่างมาตรการ ได้แก่ การไม่บังคับซื้อเครื่องแบบลูกเสือเต็มชุดสำหรับนักเรียนทุกคน โดยสามารถใช้หมวกและผ้าผูกคอร่วมกับเครื่องแบบที่เหมาะสมตามแนวทางของสถานศึกษา

นอกจากนี้ ยังมีแนวทางลดค่าใช้จ่ายด้านกระเป๋า รองเท้า และการปักชื่อเครื่องแบบ

มาตรการดังกล่าวมีประกาศและการสื่อสารจากกระทรวงอย่างชัดเจน แต่ผลต่อค่าใช้จ่ายจริงขึ้นอยู่กับการนำไปปฏิบัติของโรงเรียนแต่ละแห่ง

ขยายนมโรงเรียนถึง ม.3 ยังเป็นข้อเสนอที่ต้องติดตาม

กรณีการขยายนมโรงเรียนไปถึงระดับมัธยมศึกษาปีที่ 3 มีที่มาจากข้อเสนอของกลุ่มเกษตรกรผู้เลี้ยงโคนมและการหารือกับฝ่ายนโยบายเมื่อเดือนกรกฎาคม 2569

ข้อเสนอนี้เกี่ยวข้องทั้งการเพิ่มโอกาสทางโภชนาการแก่ผู้เรียนและการแก้ปัญหาน้ำนมดิบล้นตลาด

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลที่ตรวจสอบได้ยังไม่เพียงพอจะยืนยันว่ามีการขยายสิทธิ์นมโรงเรียนถึง ม.3 ครบทั่วประเทศแล้ว

การดำเนินการให้เกิดผลจริงยังต้องพิจารณาเรื่องงบประมาณ จำนวนผู้ได้รับสิทธิ์ การจัดซื้อจัดจ้าง และระบบกระจายนม

จึงควรจัดรายการนี้ไว้ในกลุ่มนโยบายที่อยู่ระหว่างผลักดัน มากกว่าระบุว่าเป็นสิทธิประโยชน์ที่นักเรียน ม.1–ม.3 ทุกคนได้รับแล้ว

ครูเอกชนเบิกจ่ายค่ารักษาพยาบาลตรง ลดการสำรองเงิน

มาตรการที่มีวันเริ่มดำเนินงานชัดเจนอีกเรื่องคือระบบเบิกจ่ายค่ารักษาพยาบาลครูเอกชน

กระทรวงศึกษาธิการร่วมกับสำนักงานหลักประกันสุขภาพแห่งชาติ (สปสช.) พัฒนาระบบ National Clearing House (NCH) เพื่อให้ครูเอกชนผู้มีสิทธิ์สามารถใช้ระบบเบิกจ่ายตรงแทนการสำรองเงินค่ารักษาพยาบาลตามเงื่อนไข

กระทรวงประกาศเริ่มดำเนินงานตั้งแต่วันที่ 1 พฤษภาคม 2569 โดยมีวงเงินสิทธิประโยชน์ 150,000 บาทต่อคนต่อปี ตามหลักเกณฑ์ที่กำหนด

ในช่วงประกาศเริ่มต้น มีสถานพยาบาลของรัฐเข้าร่วมมากกว่า 700 แห่ง

อย่างไรก็ตาม วงเงินดังกล่าวไม่ได้หมายความว่าครูทุกคนสามารถเบิกค่ารักษาพยาบาลทุกประเภทได้โดยไม่มีเงื่อนไข ผู้ใช้สิทธิ์ยังต้องตรวจสอบประเภทค่ารักษาและโรงพยาบาลที่เข้าร่วมระบบ

เปียโน 300 หลัง โครงการสนับสนุนการเรียนรู้ดนตรี

กระทรวงศึกษาธิการรับมอบเปียโนจำนวน 300 หลังจากมหาวิทยาลัยมหิดล ภายใต้โครงการ Piano IT Forward – Piano for Life เมื่อวันที่ 16 มิถุนายน 2569 เพื่อสนับสนุนการเรียนรู้ด้านดนตรีในโรงเรียนที่ขาดโอกาส

รายงานระบุว่าเปียโนผ่านการปรับสภาพและมีแผนกระจายให้สถานศึกษาต่าง ๆ พร้อมการสนับสนุนความรู้จากผู้เชี่ยวชาญด้านดนตรี

ประเด็นนี้มีหลักฐานการรับมอบจริง แต่การประเมินผลเชิงนโยบายยังควรติดตามว่าเปียโนถูกส่งถึงโรงเรียนใดบ้าง โรงเรียนมีผู้สอนที่สามารถใช้เครื่องดนตรีได้หรือไม่ และเกิดการใช้ประโยชน์อย่างต่อเนื่องเพียงใด

นโยบายที่ 3 ยกระดับการเรียนรู้ 15 รายการ ตั้งเป้าพัฒนาคนไทยสู่ทักษะแห่งอนาคต

กลุ่มนี้มีจำนวนรายการมากที่สุด คือ 15 เรื่อง และครอบคลุมทั้งการพัฒนาหลักสูตร การใช้เทคโนโลยี การพัฒนากำลังคน และการเรียนรู้ตลอดชีวิต

รายการตามข้อมูลสรุปประกอบด้วย

1. ผลักดันกลไก Human Capital Superboard
2. ประสานความร่วมมือระหว่างกระทรวงเพื่อพัฒนา Credit Portfolio
3. เดินหน้าโครงการทุน ODOS
4. เสนอการพัฒนาทักษะ AI ภาษา และเทคโนโลยีพลังงานสะอาด
5. ขับเคลื่อนอัตรากำลังบุคลากร สกร. 1,044 อัตรา และ สอศ. 265 อัตราตามที่รายงานระบุ
6. นำร่องระบบ EduPass
7. พัฒนาแนวทางประเมินการเรียนรู้ในยุคดิจิทัล
8. เชื่อมความร่วมมืออาชีวศึกษากับกระทรวงแรงงาน
9. ผลักดันระบบธนาคารหน่วยกิตและแนวคิด Learn to Earn
10. เชื่อมโยงฐานข้อมูลระหว่างหน่วยงานในกระทรวง
11. พัฒนากลไกการศึกษาสำหรับจังหวัดชายแดนภาคใต้
12. พัฒนาท้องฟ้าจำลองและแหล่งเรียนรู้
13. ผลักดันกรอบมาตรฐานการศึกษา 4.0 Plus
14. จัดทำ Roadmap ยกระดับผลการประเมิน PISA
15. สนับสนุนแนวคิดเมืองแห่งการเรียนรู้

EduPass ระบบข้อมูลการศึกษาที่ตั้งเป้าใช้งานปี 2570

หนึ่งในโครงการที่น่าจับตาคือ EduPass ซึ่งเป็นแนวคิดพัฒนาแพลตฟอร์มดิจิทัลด้านการศึกษา เพื่อเชื่อมข้อมูลผู้เรียนและบริการของกระทรวงศึกษาธิการ

เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม 2569 กระทรวงศึกษาธิการลงนามความร่วมมือด้าน Digital Transformation กับบริษัท อินเทอร์เน็ตประเทศไทย จำกัด (มหาชน) และหน่วยงานการศึกษา 14 แห่ง

ระบบที่วางแผนพัฒนาจะมีองค์ประกอบ เช่น Education ID, Learner ID และระบบยืนยันตัวตนเพื่อเชื่อมข้อมูลการศึกษา ลดการกรอกข้อมูลซ้ำซ้อนของครูและสถานศึกษา

ข้อมูลจากหน่วยงานรัฐระบุเป้าหมายเตรียมเปิดใช้งานเต็มรูปแบบในช่วงต้นปี 2570 โดยผ่านการคัดเลือกพื้นที่นำร่องและทดสอบระบบก่อน

ดังนั้น ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 EduPass ยังไม่ควรถูกนำเสนอว่าเปิดใช้งานครบทุกโรงเรียนทั่วประเทศแล้ว

ประเด็นที่ต้องติดตามคือความพร้อมของระบบ ความปลอดภัยของข้อมูลนักเรียน ความสามารถในการเชื่อมโยงข้อมูลจากหน่วยงานต่าง ๆ และการลดภาระงานครูได้จริง

วางแผน PISA 2029 แต่ผลสำเร็จต้องวัดในระยะยาว

กระทรวงศึกษาธิการผลักดัน Roadmap PISA 2029 เพื่อยกระดับความสามารถด้านการอ่าน คณิตศาสตร์ และวิทยาศาสตร์ของนักเรียนไทย

แนวทางที่ประกาศครอบคลุมการพัฒนาสมรรถนะผู้เรียน การใช้ข้อมูลเพื่อสนับสนุนโรงเรียน การปรับแนวทางประเมินผล และการพัฒนาครู

ล่าสุดในการประชุมวันที่ 5 พฤศจิกายน 2569 กระทรวงระบุแนวทางให้การประเมินระดับโรงเรียนเพิ่มข้อสอบหรือกิจกรรมที่เน้นการคิดวิเคราะห์ตามแนว PISA พร้อมพัฒนาทักษะการอ่านจับใจความของผู้เรียน

อย่างไรก็ตาม การจัดทำแผนไม่เท่ากับการยืนยันว่าผลสัมฤทธิ์ของนักเรียนไทยดีขึ้นแล้ว

การประเมินความสำเร็จจำเป็นต้องพิจารณาทั้งผลการเรียนรู้ในห้องเรียน ข้อมูลประเมินระดับประเทศ และผลการประเมินระหว่างประเทศในระยะต่อไป

AI และการเรียนรู้ตลอดชีวิต ต้องดูผลลัพธ์ที่ผู้เรียน

แนวทางพัฒนาทักษะ AI และการเรียนรู้ตลอดชีวิตเป็นอีกประเด็นสำคัญที่กระทรวงผลักดัน

จากข้อมูลการประชุมวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 กระทรวงเตรียมประกาศกรอบทักษะความรู้เท่าทัน AI สำหรับผู้เรียน (AI Literacy Framework for Learners) ภายในช่วงปลายเดือนพฤศจิกายน

นอกจากนี้ ยังมีแนวทางเชื่อมโยงผลการเรียนรู้ ทักษะ และประสบการณ์ผ่านระบบธนาคารหน่วยกิตและแพลตฟอร์มการศึกษา

แต่ความสำเร็จของนโยบายไม่ควรวัดจากจำนวนระบบหรือหลักสูตรที่เปิดเพิ่มเท่านั้น

สิ่งสำคัญคือผู้เรียนสามารถเข้าถึงการเรียนรู้ที่มีคุณภาพ ใช้ AI อย่างปลอดภัย คิดวิเคราะห์ได้ และนำทักษะไปใช้ในชีวิตหรือการทำงานได้จริงหรือไม่

นโยบายที่ 4 โรงเรียนปลอดภัย 7 รายการ เน้นระบบป้องกันและการรับแจ้งเหตุ

ความปลอดภัยของนักเรียน ครู และบุคลากรทางการศึกษา เป็นอีกหนึ่งกลุ่มนโยบายที่ได้รับความสำคัญ

ข้อมูลสรุประบุ 7 รายการ ได้แก่

1. ลงนามความร่วมมือด้านโรงเรียนปลอดภัยกับ 18 หน่วยงาน
2. พัฒนาระบบ Traffy Fondue for Education
3. จัดตั้งและพัฒนาศูนย์พิทักษ์สิทธิ เสรีภาพและความปลอดภัย
4. ขับเคลื่อนการซ่อมแซมอาคารเรียนที่ทรุดโทรม
5. ยกระดับประเด็นโรงเรียนปลอดภัยเป็นนโยบายสำคัญ
6. พัฒนาการบริหารจัดการสถานศึกษาในภาวะวิกฤต เช่น อุทกภัย
7. เชื่อมความช่วยเหลือกับกระทรวงการพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ รวมถึงสายด่วน 1300

ลงนาม 18 หน่วยงาน มีหลักฐานยืนยัน

เมื่อวันที่ 15 พฤษภาคม 2569 กระทรวงศึกษาธิการลงนามบันทึกความเข้าใจร่วมกับหน่วยงานภาคี 18 แห่ง เพื่อขับเคลื่อนนโยบายโรงเรียนปลอดภัยและเปิดตัวระบบ SAFE SCHOOL

ความร่วมมือมีเป้าหมายดูแลและป้องกันความเสี่ยงทั้งด้านความรุนแรง สุขภาพจิต ยาเสพติด บุหรี่ไฟฟ้า อุบัติเหตุ ภัยออนไลน์ และอาชญากรรมไซเบอร์

การลงนามและเปิดตัวระบบมีหลักฐานจากกระทรวงศึกษาธิการโดยตรง

แต่การจะประเมินว่าโรงเรียนปลอดภัยขึ้นจริงหรือไม่ ยังต้องพิจารณาผลการใช้ระบบและจำนวนเหตุการณ์ที่ได้รับการแก้ไขด้วย

Traffy Fondue for Education ต้องติดตามการใช้งานจริง

กระทรวงศึกษาธิการมีแผนพัฒนาระบบ Traffy Fondue for Education เพื่อเป็นช่องทางรับแจ้งเหตุและติดตามปัญหาในสถานศึกษา

ข้อมูลรัฐบาลเมื่อวันที่ 15 กรกฎาคม 2569 ระบุเป้าหมายเริ่มนำร่องในเดือนกันยายน 2569 หลังจากดำเนินการตามขั้นตอนทางกฎหมายและการพัฒนาระบบที่เกี่ยวข้อง

ดังนั้น ข้อมูลที่ตรวจสอบได้ยืนยันการวางระบบและแผนนำร่อง แต่ยังไม่เพียงพอจะยืนยันว่าระบบเปิดใช้งานได้ครบทุกสถานศึกษาแล้ว

ประเด็นที่ควรติดตามคือผู้เรียนสามารถแจ้งเหตุได้อย่างปลอดภัยหรือไม่ มีระบบคุ้มครองผู้ร้องเรียนอย่างไร และการรับแจ้งเหตุนำไปสู่การช่วยเหลือจริงได้รวดเร็วเพียงใด

การซ่อมแซมโรงเรียนต้องดูจำนวนที่เสร็จจริง

การซ่อมแซมอาคารเรียนและปรับปรุงสภาพแวดล้อมให้ปลอดภัยเป็นภารกิจสำคัญ โดยเฉพาะโรงเรียนที่มีปัญหาโครงสร้างอาคารและโรงเรียนที่ได้รับผลกระทบจากภัยพิบัติ

ข้อมูลจากการประชุมผู้บริหารกระทรวงเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม 2569 ระบุว่ามีสถานศึกษาได้รับผลกระทบจากอุทกภัยมากกว่า 1,336 แห่ง และได้มอบหมายให้หน่วยงานเกี่ยวข้องเร่งสำรวจความเสียหายเพื่อจัดทำคำของบประมาณฟื้นฟู

การดำเนินงานจึงต้องพิจารณาทั้งจำนวนโรงเรียนที่สำรวจแล้ว จำนวนที่ได้รับงบประมาณ และจำนวนที่ซ่อมแซมแล้วเสร็จ

การมีแผนฟื้นฟูไม่ได้หมายความว่าโรงเรียนทั้งหมดสามารถกลับมาใช้งานได้อย่างปลอดภัยเรียบร้อยแล้ว

นโยบายที่ 5 กฎหมายการศึกษา 2 รายการ ผลักดัน พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่

ในหมวดกฎหมายการศึกษาและกลไกปฏิรูป ข้อมูลสรุประบุ 2 รายการ คือ

1. การตั้งคณะอนุกรรมการเฉพาะกิจเพื่อยกร่างพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติ
2. การกำหนดแผนผลักดันร่างกฎหมายเข้าสู่การพิจารณาของรัฐสภาภายในปี 2569

ร่าง พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติเป็นประเด็นเชิงโครงสร้างที่มีผลต่อการบริหารจัดการศึกษา การกระจายอำนาจ และระบบการเรียนรู้ของประเทศ

จากข้อมูลรัฐบาลเมื่อวันที่ 25 กันยายน 2569 กระทรวงศึกษาธิการรายงานว่ามีการจัดทำร่างกฎหมาย 84 มาตราและผ่านกระบวนการรับฟังความคิดเห็น โดยเตรียมเข้าสู่ขั้นตอนการพิจารณาของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง ก่อนตั้งเป้าเสนอเข้าสู่รัฐสภาในเดือนธันวาคม 2569

อย่างไรก็ตาม ณ วันที่ 9 พฤศจิกายน 2569 ยังไม่สามารถถือว่าพระราชบัญญัติฉบับใหม่ประกาศใช้แล้ว

สถานะที่ตรวจสอบได้คือการดำเนินงานด้านการจัดทำร่างและผลักดันกระบวนการกฎหมาย ซึ่งยังต้องผ่านขั้นตอนการพิจารณาต่อไป

สำหรับสื่อการศึกษา การนำเสนอเรื่องนี้ควรแยกให้ชัดระหว่าง “ยกร่างแล้ว” “ผ่านการพิจารณา” และ “ประกาศใช้เป็นกฎหมาย” เพราะแต่ละขั้นตอนมีผลทางกฎหมายแตกต่างกัน

สรุปสถานะนโยบายสำคัญ อะไรมีหลักฐานดำเนินการแล้ว?

เมื่อเปรียบเทียบข้อมูลสรุป 43 รายการกับข่าวของกระทรวงศึกษาธิการและรัฐบาล สามารถแยกตัวอย่างความคืบหน้าได้ดังนี้

มาตรการ	สถานะที่ตรวจสอบได้ ณ 9 พ.ย. 2569
ลดดอกเบี้ยเงินกู้ครู 3.50%	มีการเปิดโครงการและกำหนดเงื่อนไขผู้ได้รับสิทธิ์
ผ่อนปรนเครื่องแบบลูกเสือ–นักเรียน	มีประกาศแนวทางดำเนินงาน
ลดโครงการประเมินและรายงานซ้ำซ้อน	มีประกาศยกเลิกหรือปรับลดตามกรอบปีงบประมาณ
ครูเอกชนเบิกจ่ายค่ารักษาพยาบาลตรง	ประกาศเริ่มดำเนินงาน 1 พ.ค. 2569
โครงการเปียโน 300 หลัง	มีหลักฐานการรับมอบและแผนกระจายไปยังโรงเรียน
MOU โรงเรียนปลอดภัย 18 หน่วยงาน	ลงนามความร่วมมือแล้ว
Cloud Kitchen	มีการเริ่มดำเนินงานในบางพื้นที่
EduPass	มีความร่วมมือและการพัฒนาระบบ เตรียมขยายผลปี 2570
ขยายนมโรงเรียนถึง ม.3	พบการผลักดันข้อเสนอ ยังไม่ยืนยันการครอบคลุมทั่วประเทศ
Traffy Fondue for Education	มีการวางระบบและแผนนำร่อง ต้องติดตามขอบเขตการใช้งานจริง
Roadmap PISA 2029	มีการจัดทำและขับเคลื่อนแผน ผลสัมฤทธิ์ยังต้องประเมินระยะยาว
พ.ร.บ.การศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่	อยู่ในกระบวนการยกร่างและผลักดัน ยังไม่ประกาศใช้

สำหรับรายการอื่นที่อยู่ในชุด 43 ผลงาน แต่ยังไม่มีหลักฐานสาธารณะเพียงพอให้ยืนยันผลสำเร็จเชิงปริมาณ ไม่ควรสรุปว่าเสร็จสมบูรณ์จากการปรากฏชื่อในอินโฟกราฟิกเพียงอย่างเดียว

5 เดือน 43 ผลงาน ควรวัดความสำเร็จจากอะไร?

การเปิดเผยจำนวนมาตรการและกิจกรรมช่วยให้สาธารณชนเห็นทิศทางการทำงานของกระทรวงศึกษาธิการ แต่การประเมินความสำเร็จเชิงนโยบายจำเป็นต้องพิจารณาผลที่เกิดขึ้นจริงด้วย

โดยเฉพาะนโยบายด้านการศึกษา ซึ่งผลลัพธ์บางประเภทอาจต้องใช้เวลาหลายภาคเรียนหรือหลายปีจึงจะเห็นความเปลี่ยนแปลง

สำหรับ Eduzones มีอย่างน้อย 5 ประเด็นที่ควรติดตามต่อเนื่อง

1. ครูมีเวลาเพิ่มขึ้นจริงกี่ชั่วโมง?

หากนโยบายลดงานเอกสารและการประเมินซ้ำซ้อนประสบความสำเร็จ ควรมีข้อมูลว่าครูใช้เวลากับงานธุรการลดลงเท่าไร และมีเวลาเตรียมการสอนหรือดูแลนักเรียนเพิ่มขึ้นมากน้อยเพียงใด

2. ผู้ปกครองประหยัดค่าใช้จ่ายได้จริงเท่าไร?

การผ่อนปรนเครื่องแบบและการลดภาระค่าใช้จ่ายควรประเมินจากข้อมูลต้นทุนจริงของครัวเรือน ไม่ใช่เพียงจำนวนคำสั่งหรือหนังสือเวียน

3. โรงเรียนที่ขาดแคลนได้รับทรัพยากรเพิ่มขึ้นหรือไม่?

หากมีการปรับสูตรจัดสรรงบประมาณ ควรตรวจสอบว่าโรงเรียนขนาดเล็ก โรงเรียนในพื้นที่ห่างไกล และโรงเรียนที่มีนักเรียนด้อยโอกาสได้รับงบประมาณและบุคลากรเหมาะสมกับความจำเป็นมากขึ้นหรือไม่

4. ผู้เรียนมีผลสัมฤทธิ์ทางการศึกษาดีขึ้นหรือไม่?

นโยบาย AI, Credit Bank และ Roadmap PISA 2029 ควรประเมินจากคุณภาพการเรียนรู้ ความสามารถในการอ่าน คิดวิเคราะห์ และแก้ปัญหา มากกว่าจำนวนแพลตฟอร์มที่เปิดตัว

5. ระบบโรงเรียนปลอดภัยแก้ปัญหาได้รวดเร็วเพียงใด?

นอกจากจำนวนหน่วยงานที่ลงนามความร่วมมือแล้ว ควรติดตามจำนวนเรื่องร้องเรียน ระยะเวลาการช่วยเหลือ ผลการดำเนินการ และความเชื่อมั่นของนักเรียนต่อระบบรับแจ้งเหตุ

การเปิดเผยตัวชี้วัดเหล่านี้จะช่วยให้ประชาชนตรวจสอบความคืบหน้าของนโยบายได้อย่างเป็นรูปธรรม และทำให้การประเมินผลงานไม่ขึ้นอยู่กับการนับกิจกรรมเพียงอย่างเดียว

ทิศทางปี 2570 กระทรวงศึกษาธิการจะเดินหน้าเรื่องใด?

นอกจากการสรุปการดำเนินงาน 43 รายการแล้ว พรรคเพื่อไทยยังระบุทิศทางการขับเคลื่อนการศึกษาในปี 2570 ซึ่งมุ่งพัฒนา 4 กลุ่มสำคัญ ได้แก่

ครูและบุคลากรทางการศึกษา

ลดภาระงานที่ไม่เกี่ยวกับการสอน พัฒนาทักษะวิชาชีพ และสนับสนุนสวัสดิการกับคุณภาพชีวิต

นักเรียนและผู้เรียนทุกช่วงวัย

เพิ่มโอกาสเข้าถึงการศึกษา พัฒนาทักษะพื้นฐานและทักษะอนาคต รวมถึงสนับสนุนการเรียนรู้ที่เหมาะกับความสนใจและศักยภาพ

โรงเรียนและสถานศึกษา

จัดสรรทรัพยากรให้ตรงกับความจำเป็นของพื้นที่ ยกระดับคุณภาพการจัดการเรียนรู้ และสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัย

ระบบนิเวศการศึกษา

เชื่อมโยงข้อมูลและการทำงานระหว่างหน่วยงาน ส่งเสริมความร่วมมือกับภาคเอกชนและภาคสังคม พร้อมพัฒนาระบบการเรียนรู้ตลอดชีวิต

ข้อมูลจากการประชุมกระทรวงศึกษาธิการวันที่ 4 พฤศจิกายน 2569 ยังระบุงานเร่งด่วนเพิ่มเติม ได้แก่ การแก้ปัญหาอินเทอร์เน็ตในโรงเรียน การวางแผนบริหารโรงเรียนขนาดเล็ก และการพัฒนาห้องสมุดชุมชนกับแหล่งเรียนรู้

นอกจากนี้ ยังมีเป้าหมายจัดทำกรอบทักษะความรู้เท่าทัน AI สำหรับผู้เรียน เพื่อกำหนดแนวทางพัฒนาทักษะให้เหมาะสมกับช่วงชั้น

ทั้งหมดเป็นประเด็นที่ต้องติดตามว่าจะแปรไปสู่มาตรการ งบประมาณ และการดำเนินงานในสถานศึกษาอย่างไรในปีงบประมาณ 2570

บทสรุป: 43 รายการสะท้อนทิศทางนโยบาย แต่ผลสำเร็จต้องพิสูจน์จากความเปลี่ยนแปลงจริง

ข้อมูล 43 ผลงานที่พรรคเพื่อไทยเผยแพร่สะท้อนทิศทางการทำงานของกระทรวงศึกษาธิการภายใต้การนำของนายประเสริฐ จันทรรวงทอง โดยครอบคลุมการลดภาระครู การลดความเหลื่อมล้ำ การยกระดับการเรียนรู้ ความปลอดภัย และการพัฒนากฎหมายการศึกษา

เมื่อตรวจสอบข้อมูลจากหน่วยงานรัฐ พบว่าหลายมาตรการมีหลักฐานการเริ่มดำเนินการแล้ว เช่น การลดดอกเบี้ยเงินกู้ครูบางกลุ่ม การผ่อนปรนเครื่องแบบนักเรียน การปรับระบบเบิกจ่ายค่ารักษาพยาบาลครูเอกชน และการลงนามความร่วมมือโรงเรียนปลอดภัย

ขณะเดียวกัน ยังมีหลายโครงการที่อยู่ในขั้นวางแผน ทดลอง หรือผลักดัน เช่น การขยายนมโรงเรียนถึง ม.3 การพัฒนา EduPass การยกระดับผล PISA และร่างพระราชบัญญัติการศึกษาแห่งชาติฉบับใหม่

การนำเสนอข้อมูลดังกล่าวจึงควรแยกให้ชัดระหว่างมาตรการที่ประกาศแล้ว โครงการที่เริ่มดำเนินการ ผลงานที่เกิดผลกับประชาชน และเป้าหมายที่ยังต้องใช้เวลา

เพราะสำหรับระบบการศึกษาไทย จำนวนโครงการหรือมาตรการที่ประกาศอาจสะท้อนความเคลื่อนไหวของนโยบาย แต่สิ่งที่จะบอกถึงความสำเร็จได้ชัดเจนกว่าคือผลที่เกิดขึ้นในชีวิตจริงของครู นักเรียน และผู้ปกครอง

คำถามสำคัญหลังจากนี้จึงไม่ใช่เพียงว่า “กระทรวงศึกษาธิการดำเนินการไปแล้วกี่เรื่อง” แต่คือ “นโยบายเหล่านั้นทำให้ครูสอนได้ดีขึ้น เด็กเรียนรู้ได้มากขึ้น ครอบครัวมีภาระลดลง และโรงเรียนปลอดภัยขึ้นเพียงใด”

นี่คือโจทย์ที่ต้องติดตามต่อเนื่องเมื่อระบบการศึกษาไทยก้าวเข้าสู่ปี 2570

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

1. พรรคเพื่อไทย — “กระทรวงศึกษาธิการสรุปผลงาน 5 เดือน 43 ผลงาน ขับเคลื่อน 5 นโยบายหลัก” เผยแพร่วันที่ 8 พฤศจิกายน 2569
   https://www.ptp.or.th/archives/57582
2. กระทรวงศึกษาธิการ — “ศธ. เคาะแล้ว! ยกเลิกโครงการโรงเรียนสีขาว งบปี 70 เดินหน้า Work Smart ลดภาระครู” วันที่ 27 พฤษภาคม 2569
   https://www.moe.go.th/ศธ-ลดภาระครู/
3. กระทรวงศึกษาธิการ — “เสมา 1 กำชับมาตรการช่วยผู้ปกครอง ยืดหยุ่นชุดลูกเสือ” วันที่ 14 พฤษภาคม 2569
   https://www.moe.go.th/moe-executive-meeting2-2569/
4. กระทรวงศึกษาธิการ — “All for Education รวม 18 พันธมิตร ยกระดับความปลอดภัยสถานศึกษา” วันที่ 15 พฤษภาคม 2569
   https://www.moe.go.th/moe-safe-school/
5. รัฐบาลไทย — “รัฐบาลจับมือออมสิน ปลดล็อกหนี้ครู ลดดอกเบี้ย 3.50% ถึงปี 70” วันที่ 21 สิงหาคม 2569
   https://www.thaigov.go.th/th/news/167904
6. กระทรวงศึกษาธิการ — “ศธ. จับมือ สปสช. ยกระดับสวัสดิการครูเอกชน เบิกจ่ายตรงผ่านระบบ Clearing House” วันที่ 23 เมษายน 2569
   https://www.moe.go.th/clearing-house/
7. รัฐบาลไทย — “ประเสริฐรับมอบเปียโน 300 หลังจากมหาวิทยาลัยมหิดล” วันที่ 16 มิถุนายน 2569
   https://www.thaigov.go.th/th/news/165253
8. รัฐบาลไทย — “ศธ. ผนึก 14 หน่วยงาน พัฒนา EduPass และองค์กรดิจิทัล” วันที่ 27 กรกฎาคม 2569
   https://www.thaigov.go.th/th/news/167030
9. รัฐบาลไทย — “เปิดศูนย์พิทักษ์สิทธิฯ เตรียมนำร่อง Traffy Fondue for Education” วันที่ 15 กรกฎาคม 2569
   https://www.thaigov.go.th/th/news/166425
10. รัฐบาลไทย — “ศธ. หารือ กมธ.การศึกษา เดินหน้า 9 ประเด็น” วันที่ 25 กันยายน 2569
    https://www.thaigov.go.th/th/news/169281
11. รัฐบาลไทย — “ศธ. ติดตาม 5 นโยบายหลัก เตรียม AI Literacy Framework” วันที่ 4 พฤศจิกายน 2569
    https://www.thaigov.go.th/th/news/170883
12. สำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการศึกษาเอกชน — “ประชุมผู้บริหาร ศธ. เร่งขับเคลื่อน Flagship ปี 2570” วันที่ 22 ตุลาคม 2569
    https://opec.go.th/gallery/detail/1380