เปิด 10 สาขาวิชาที่มีนักศึกษามากที่สุดในชุดข้อมูลปี 2569 “นิติศาสตร์” อันดับหนึ่ง 138,228 คน

นิติศาสตร์–รัฐศาสตร์–การจัดการ ครอง 3 อันดับแรก จากการรวมยอดตามชื่อสาขาวิชาในรายงานนักศึกษาภาคเรียนที่ 1 ปีการศึกษา 2569 ของสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) ขณะที่บัญชี พยาบาลศาสตร์ และวิศวกรรมไฟฟ้าติด 10 อันดับด้วย แต่จำนวนผู้เรียนยังใช้ชี้ความนิยมในการสมัครหรือโอกาสได้งานโดยตรงไม่ได้

เรียนสาขาไหนมีคนเรียนมากที่สุด? คำถามนี้ตอบได้จากสถิตินักศึกษา แต่ต้องอ่านให้ชัดก่อนว่าตัวเลขกำลังนับใคร และจัดกลุ่มสาขาอย่างไร

Eduzones ตรวจสอบไฟล์รายงานจำนวนนักศึกษารวม ภาคการศึกษาที่ 1 ปีการศึกษา 2569 ซึ่งระบุว่าประมวลผลข้อมูล ณ วันที่ 2 ตุลาคม 2569 จากสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) พบว่า เมื่อรวมรายการที่มีชื่อสาขาวิชาตรงกัน  นิติศาสตร์มีนักศึกษามากที่สุด 138,228 คน ตามด้วยรัฐศาสตร์ 88,497 คน และการจัดการ 61,853 คน

รายงานนับเฉพาะผู้มีสถานภาพลงทะเบียนเรียนหรือรักษาสถานภาพนักศึกษา และครอบคลุมหลายระดับการศึกษา จึงเป็นภาพของผู้เรียนที่อยู่ในชุดข้อมูลขณะนั้น ไม่ใช่เฉพาะนักศึกษาใหม่หรือผู้สมัครเข้าเรียนในปีเดียวกัน

10 อันดับสาขาวิชาที่มีนักศึกษามากที่สุด

จากการรวมยอดเฉพาะรายการระดับสาขาวิชา โดยใช้ชื่อสาขาที่ตรงกันในไฟล์ ได้ผลดังนี้

ทั้ง 10 ชื่อสาขามีนักศึกษารวม 580,270 คน ส่วน 3 อันดับแรกมีจำนวนรวม 288,578 คน

นิติศาสตร์มีนักศึกษามากกว่ารัฐศาสตร์ 49,731 คน หรือประมาณ 1.56 เท่าของอันดับสอง อย่างไรก็ตาม ตัวเลขเหล่านี้เป็นผลการคำนวณจากไฟล์ที่ตรวจสอบ และอยู่ภายใต้ขอบเขตการส่งข้อมูลกับวิธีจัดกลุ่มชื่อสาขาที่อธิบายไว้ในบทความนี้

ตัวเลขนี้นับใคร? ครอบคลุมมากกว่าปริญญาตรี

รายงานระบุชัดว่าเลือกประมวลผลเฉพาะนักศึกษาที่มีสถานภาพ ลงทะเบียนเรียนหรือรักษาสถานภาพนักศึกษา โดยแยกข้อมูลตามจังหวัดที่ตั้งสถาบัน กลุ่มสถาบัน สถาบัน คณะ สาขาวิชา ระดับการศึกษา และเพศ

ยอดรวมในไฟล์อยู่ที่ 1,836,239 คน แบ่งตามระดับการศึกษา ดังนี้

นักศึกษาปริญญาตรีคิดเป็นประมาณ 90.79% ของยอดรวม แต่การจัดอันดับ 10 สาขาข้างต้นใช้คอลัมน์นักศึกษารวมทุกระดับที่ปรากฏในรายงาน ไม่ได้กรองเฉพาะปริญญาตรี

ทั้งนี้ จำนวน ปวช. และ ปวส. ในตารางเป็นผู้เรียนที่อยู่ในรายงานชุดนี้ จึงไม่ควรนำไปใช้แทนยอดผู้เรียนอาชีวศึกษาทั้งประเทศ ซึ่งต้องตรวจจากฐานข้อมูลที่ครอบคลุมสถานศึกษาอาชีวศึกษาโดยตรง

นิยามของชุดข้อมูล “นักศึกษาปัจจุบัน” บนศูนย์กลางข้อมูลเปิดของ อว. ก็ระบุว่าเป็นนักศึกษารวมทุกชั้นปีและหลายระดับการศึกษา ตั้งแต่ระดับประกาศนียบัตรวิชาชีพถึงปริญญาเอก ศูนย์กลางข้อมูลเปิด (MHESI Open Data)

อ่านอันดับให้ถูก: “ชื่อสาขาตรงกัน” ต่างจาก “กลุ่มศาสตร์เดียวกัน”

ข้อจำกัดสำคัญของการจัดอันดับครั้งนี้คือ การรวมยอดตาม ชื่อสาขาวิชาที่ตรงกันในฐานข้อมูล โดยไม่ได้นำชื่อที่ใกล้เคียงกันมารวมเป็นกลุ่มใหม่

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ

• บัญชี มีนักศึกษา 52,270 คน
• การบัญชี มีนักศึกษา 18,615 คน

ทั้งสองชื่อถูกแยกเป็นคนละรายการ หากนำมาบวกรวมกันจะได้ 70,885 คน และทำให้อันดับเปลี่ยนไป แต่การรวมดังกล่าวเป็นอีกวิธีวิเคราะห์หนึ่ง ซึ่งต้องตรวจสอบหลักสูตรและกำหนดเกณฑ์การจัดกลุ่มให้ชัดก่อน

ในทำนองเดียวกัน “การจัดการ” “บริหารธุรกิจ” และ “การตลาด” มีความเกี่ยวข้องกัน แต่ไม่ควรนำมารวมเป็นสาขาเดียวโดยอัตโนมัติ เพราะชื่อหลักสูตร รายวิชา และระดับการศึกษาอาจแตกต่างกัน

ดังนั้น ผลที่นำเสนอในบทความนี้จึงควรเรียกว่า “10 ชื่อสาขาวิชาที่มีนักศึกษารวมมากที่สุดในชุดข้อมูลที่ตรวจสอบ” การจัดอันดับตามกลุ่มศาสตร์หรือมาตรฐานจำแนกสาขาการศึกษาอาจให้ผลต่างออกไป

จำนวนผู้เรียนในสถาบันขนาดใหญ่มีผลต่ออันดับ

เมื่อดูรายละเอียดรายสถาบัน พบว่ารายการชื่อสาขา นิติศาสตร์ของมหาวิทยาลัยรามคำแหง มีนักศึกษา 85,058 คน คิดเป็นประมาณ 61.53% ของยอดนิติศาสตร์ทั้งหมดที่รวมได้

ส่วน รัฐศาสตร์ของมหาวิทยาลัยรามคำแหง มีนักศึกษา 62,357 คน หรือประมาณ 70.46% ของยอดรัฐศาสตร์ในชุดข้อมูล

ตัวเลขนี้ช่วยให้เห็นว่าอันดับของสาขาไม่ได้เกิดจากจำนวนมหาวิทยาลัยที่เปิดสอนเพียงอย่างเดียว แต่ยังขึ้นอยู่กับขนาดของจำนวนผู้เรียนในแต่ละสถาบันด้วย

อย่างไรก็ตาม ข้อมูลดังกล่าวยังไม่เพียงพอที่จะอธิบายว่าเหตุใดผู้เรียนจึงเลือกสาขานั้น หรือสัดส่วนใดเป็นผู้เรียนใหม่ ผู้เรียนต่อเนื่อง และผู้รักษาสถานภาพ ต้องใช้ข้อมูลเพิ่มเติมก่อนสรุปสาเหตุ

ข้อมูลยังไม่ครบทุกสถาบัน และชีตสรุปมีข้อความไม่สอดคล้องกัน

การตรวจไฟล์พบว่าข้อมูลการจัดส่งยังมีรายละเอียดที่ต้องอ่านประกอบ ดังนี้

ประเด็นที่ควรระวังคือ ข้อความสรุปตอนต้นเว้นจำนวนเอกชนที่ส่งข้อมูลไว้ แม้ส่วนรายละเอียดจะระบุ 70 แห่งและแจกแจงรายชื่อครบ 70 รายการ

นอกจากนี้ หัวข้อย่อยของสถาบันสังกัดกระทรวงอื่นระบุ “จัดส่งแล้ว 11 แห่ง” แต่ข้อความสรุปและรายการที่แจกแจงมี 12 แห่ง จึงมีความไม่สอดคล้องภายในชีตสรุป

ด้วยเหตุนี้ ยอด 1,836,239 คนควรอ้างว่าเป็นยอดรวมในไฟล์ที่ตรวจสอบ ไม่ควรเขียนว่าเป็นจำนวนนักศึกษาที่ครบถ้วนทุกสถาบันทั่วประเทศ และอันดับอาจเปลี่ยนได้เมื่อมีการส่งข้อมูลเพิ่มเติมหรือปรับปรุงข้อมูล

อีกข้อหนึ่งคือ ตารางนี้ไม่ได้แยกสัญชาติ จึงควรใช้คำว่า “นักศึกษาในสถาบันอุดมศึกษาไทย” แทนการระบุว่าเป็นนักศึกษาสัญชาติไทยทั้งหมด

ผู้เรียนมาก ไม่ได้แปลว่าสมัครยากที่สุดหรือจบแล้วมีงานมากที่สุด

สถิตินักศึกษารวมตอบคำถามว่า ในช่วงเวลาที่ประมวลผลมีผู้เรียนอยู่ในสาขานั้นเท่าไร แต่ยังตอบคำถามต่อไปนี้ไม่ได้โดยตรง

สาขาไหนได้รับความนิยมจากผู้สมัครใหม่มากที่สุด?
ต้องดูจำนวนผู้สมัครและความต้องการเข้าศึกษาในรอบรับสมัครที่เกี่ยวข้อง

สาขาไหนแข่งขันสูงที่สุด?
ต้องดูจำนวนผู้สมัครเทียบกับจำนวนรับ รวมถึงเกณฑ์คัดเลือกของแต่ละหลักสูตร

สาขาไหนจบแล้วได้งานมากที่สุด?
ต้องดูผลสำรวจภาวะการมีงานทำ ความตรงสายของงาน และช่วงเวลาหลังสำเร็จการศึกษา

สาขาไหนให้รายได้ดีที่สุด?
ต้องพิจารณาตำแหน่งงาน อุตสาหกรรม ประสบการณ์ พื้นที่ทำงาน และข้อมูลรายได้ที่เปรียบเทียบกันได้

การนำยอดผู้เรียนมาใช้สรุปความนิยม ความยากในการสอบเข้า หรือผลตอบแทนหลังเรียนจบ จึงอาจทำให้ผู้อ่านเข้าใจเกินกว่าสิ่งที่ข้อมูลรองรับ

DEK70–72 และผู้ปกครองควรใช้ข้อมูลนี้อย่างไร?

อันดับจำนวนผู้เรียนใช้เป็นจุดเริ่มต้นสำรวจสาขาที่สนใจได้ แต่ก่อนเลือกหลักสูตรควรตรวจข้อมูลอีกอย่างน้อย 5 ด้าน

1. เนื้อหาที่เรียนจริง — เปิดโครงสร้างหลักสูตรและรายวิชา ไม่ดูเพียงชื่อสาขา
2. เกณฑ์รับสมัคร — ตรวจคุณสมบัติ คะแนนขั้นต่ำ และวิชาที่ต้องใช้ของโครงการที่จะสมัคร
3. ค่าใช้จ่ายตลอดหลักสูตร — รวมค่าเล่าเรียน ที่พัก เดินทาง อุปกรณ์ และการฝึกปฏิบัติ
4. เส้นทางอาชีพ — ตรวจงานที่ทำได้ รวมถึงใบอนุญาตหรือคุณสมบัติเพิ่มเติมที่บางอาชีพกำหนด
5. ผลลัพธ์ของหลักสูตร — มองหาข้อมูลการฝึกงาน การมีงานทำ และประสบการณ์ของบัณฑิตจากหลักสูตรนั้นโดยตรง

การมีผู้เรียนจำนวนมากอาจทำให้เห็นขนาดของสาขาในระบบการศึกษา แต่การเลือกคณะที่เหมาะกับตนเองยังต้องอาศัยความสนใจ ความพร้อม และรายละเอียดของหลักสูตรร่วมกัน

วิธีคำนวณและแหล่งข้อมูล

Eduzones ตรวจสอบชีต “รายงาน” ในไฟล์ที่ผู้ใช้ให้มา โดยเลือกเฉพาะแถวระดับสาขาวิชา ซึ่งมีรูปแบบการเยื้องระดับ 5 แล้วรวมคอลัมน์ “จำนวนนักศึกษารวม” ตามชื่อสาขาที่ตรงกัน

ไม่นำยอดระดับจังหวัด กลุ่มสถาบัน สถาบัน หรือคณะมาบวกซ้ำ และไม่ได้รวมชื่อสาขาที่ใกล้เคียงกันเป็นกลุ่มเดียว ผลรวมแถวระดับสาขาทั้งหมดได้ 1,836,239 คน ตรงกับยอดรวมท้ายรายงาน

แหล่งข้อมูลสำหรับตรวจสอบ

• 202610091100 — ไฟล์สำเนา จากสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.)
• ระบบเผยแพร่ข้อมูลนักศึกษารวมของ อว.
• ศูนย์กลางข้อมูลเปิด อว. หมวดนิสิต–นักศึกษา

หมายเหตุ: อันดับในบทความเป็นผลการคำนวณของ Eduzones จากไฟล์ที่ระบุ ไม่ใช่การประกาศจัดอันดับอย่างเป็นทางการของ อว. และยังไม่ได้ยืนยันว่าไฟล์สำเนาตรงกับฉบับล่าสุดบนระบบต้นทางทุกประการ

Eduzones | eduzones.com