จับตา “มหาวิทยาลัยน่าน” ยศชนันเสนอ ครม. ยกระดับ มทร.ล้านนา น่าน สู่มหาวิทยาลัยนวัตกรรมเพื่อพื้นที่

Meta Description: ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ เตรียมเสนอร่าง พ.ร.บ.มหาวิทยาลัยน่าน เข้าสู่ที่ประชุม ครม. วางโมเดลมหา’ลัยขนาดเล็กคุณภาพสูงแบบ Innovation Sandbox University พร้อม 5 ยุทธศาสตร์และแผนเปิด 5 คณะใหม่ ตอบโจทย์เศรษฐกิจ สังคม สุขภาพ และสิ่งแวดล้อมของจังหวัดน่าน

จังหวัดน่านอาจกำลังมีมหาวิทยาลัยรูปแบบใหม่ที่ออกแบบมาเพื่อแก้โจทย์ของพื้นที่โดยตรง หลัง ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม เปิดเผยเมื่อวันที่ 22 กันยายน 2569 ว่า จะนำ ร่างพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยน่าน เสนอต่อที่ประชุมคณะรัฐมนตรี เพื่อผลักดันการยกระดับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน ไปสู่การเป็นมหาวิทยาลัยน่าน

แนวคิดสำคัญไม่ได้มุ่งสร้างมหา’ลัยขนาดใหญ่ แต่ต้องการพัฒนาเป็น “มหาวิทยาลัยขนาดเล็ก แต่มีคุณภาพสูง” และเป็น Innovation Sandbox University ที่มีโครงสร้างคล่องตัว สามารถออกแบบหลักสูตร งานวิจัย และการบริการวิชาการให้สอดคล้องกับปัญหาและโอกาสของจังหวัดน่านและพื้นที่ใกล้เคียงได้รวดเร็วขึ้น (mgronline.com)

สถานะล่าสุด: ยังอยู่ในกระบวนการจัดตั้ง

ประเด็นสำคัญที่ต้องทำความเข้าใจคือ ขณะนี้ “มหาวิทยาลัยน่าน” ยังอยู่ในกระบวนการผลักดันด้านกฎหมายและโครงสร้าง ไม่ใช่มหา’ลัยที่จัดตั้งเสร็จสมบูรณ์และเปิดรับนักศึกษาในชื่อใหม่แล้ว

ก่อนหน้านี้ เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2569 คณะรัฐมนตรีมีมติเห็นชอบในหลักการให้จัดตั้งสถาบันอุดมศึกษาประจำจังหวัดน่าน พร้อมให้ตั้งคณะกรรมการจัดทำร่างพระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยน่าน รายงานศึกษาความเป็นไปได้ และแผนการจัดตั้ง ก่อนเสนอเรื่องกลับเข้าสู่การพิจารณาของคณะรัฐมนตรีอีกครั้ง (Gnews)

การเสนอร่าง พ.ร.บ.ในวันที่ 22 กันยายน 2569 จึงเป็นอีกขั้นหนึ่งของกระบวนการจัดตั้ง หลังจากนี้ยังต้องติดตามผลการพิจารณาของ ครม. ขั้นตอนตรวจร่างกฎหมาย และกระบวนการทางนิติบัญญัติที่เกี่ยวข้อง

ดังนั้น ผู้สนใจเรียนต่อยังไม่ควรตีความว่า 5 คณะที่อยู่ในแผนจะเปิดรับสมัครทันทีในปีการศึกษาใด จนกว่าจะมีประกาศหลักสูตร จำนวนรับ และกำหนดการจากหน่วยงานอย่างเป็นทางการ

จาก มทร.ล้านนา น่าน สู่ “มหาวิทยาลัยเพื่อพื้นที่”

แนวทางจัดตั้งมหาวิทยาลัยน่านมีฐานมาจาก มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน ซึ่งเป็นสถาบันอุดมศึกษาที่มีขนาดไม่ใหญ่ และมีบทบาทด้านการผลิตกำลังคนให้จังหวัดน่านและพื้นที่ภาคเหนืออยู่แล้ว

โมเดลใหม่ต้องการเพิ่มความคล่องตัวในการบริหาร เพื่อให้มหา’ลัยสามารถทำงานร่วมกับชุมชน หน่วยงานรัฐ ภาคธุรกิจ และเครือข่ายวิจัยได้ใกล้ชิดขึ้น โดยใช้พื้นที่จังหวัดน่านเป็นทั้งห้องเรียน ห้องทดลอง และพื้นที่พัฒนานวัตกรรม หรือที่เรียกว่า Living Lab

กลุ่มเป้าหมายไม่ได้มีเฉพาะนักเรียนที่ต้องการเรียนระดับปริญญา แต่รวมถึงประชาชนวัยทำงาน ผู้สูงอายุ เกษตรกร ผู้ประกอบการ และคนในชุมชน ซึ่งสอดคล้องกับแนวคิดการเรียนรู้ตลอดชีวิต

เป้าหมาย “มหา’ลัยขนาดเล็ก แต่คุณภาพสูง”

ปรัชญาการจัดตั้งมุ่งพัฒนาคนทุกช่วงวัย ให้สามารถเพิ่มรายได้ ปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงของเทคโนโลยี และมีส่วนร่วมดูแลสังคมกับสิ่งแวดล้อม

มหาวิทยาลัยน่านจึงถูกวางให้เป็นมากกว่าสถานที่จัดการเรียนการสอน แต่เป็นกลไกพัฒนาจังหวัดในหลายมิติ ได้แก่

• ผลิตกำลังคนตามความต้องการของพื้นที่
• พัฒนาอาชีพและรายได้ของประชาชน
• สร้างงานวิจัยที่นำไปใช้แก้ปัญหาได้จริง
• เพิ่มมูลค่าเกษตรกรรมและทรัพยากรท้องถิ่น
• ดูแลป่าไม้ ไฟป่า ฝุ่น PM2.5 และสิ่งแวดล้อม
• พัฒนาเศรษฐกิจสุขภาพและรองรับสังคมสูงวัย
• ต่อยอดศิลปวัฒนธรรมและเศรษฐกิจสร้างสรรค์ของน่าน
• ใช้เทคโนโลยีดิจิทัลและ AI เพิ่มประสิทธิภาพการบริหาร

5 ยุทธศาสตร์สำคัญของมหาวิทยาลัยน่าน

1. พัฒนากำลังคนและการเรียนรู้ตลอดชีวิต

มหาวิทยาลัยจะไม่ได้จำกัดบทบาทไว้เพียงการผลิตบัณฑิตระดับปริญญา แต่จะสนับสนุนการเรียนรู้สำหรับคนทุกช่วงวัย ผ่านหลักสูตรปริญญา หลักสูตรระยะสั้น การเพิ่มทักษะเดิม และการสร้างทักษะใหม่

เป้าหมายคือช่วยให้คนในพื้นที่สามารถปรับตัวต่อเทคโนโลยีและตลาดแรงงานที่เปลี่ยนไป พร้อมยกระดับอาชีพและรายได้โดยไม่จำเป็นต้องย้ายออกจากจังหวัด

2. พัฒนางานวิจัยและนวัตกรรมระดับประเทศ

มหาวิทยาลัยจะเน้นงานวิจัยที่เชื่อมโยงกับปัญหาสำคัญของภาคเหนือ เช่น

• การอนุรักษ์และฟื้นฟูพื้นที่ป่า
• การป้องกันและจัดการไฟป่า
• การแก้ปัญหาฝุ่น PM2.5
• การจัดการทรัพยากรธรรมชาติ
• การพัฒนาเศรษฐกิจสีเขียว หรือ Green Economy
• การใช้พลังงานแสงอาทิตย์และพลังงานสะอาด
• การสร้างผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงจากทรัพยากรในพื้นที่

โจทย์วิจัยจะมุ่งให้เกิดการใช้ประโยชน์จริงทั้งในระดับชุมชน จังหวัด และประเทศ

3. บริการวิชาการเพื่อยกระดับท้องถิ่น

องค์ความรู้ของมหา’ลัยจะถูกนำไปช่วยพัฒนาชุมชน เช่น การเพิ่มทักษะอาชีพ การสร้างรายได้ การพัฒนาผู้ประกอบการ และการส่งเสริมสังคมคาร์บอนต่ำ

แนวทางนี้ทำให้มหา’ลัยมีบทบาทเป็นหุ้นส่วนของพื้นที่ ไม่ได้แยกตัวออกจากชุมชนหรือทำหน้าที่สอนในห้องเรียนเพียงอย่างเดียว

4. เพิ่มมูลค่าเศรษฐกิจสร้างสรรค์และวัฒนธรรม

น่านมีทุนทางวัฒนธรรม ศิลปกรรม งานหัตถกรรม วิถีชุมชน และแหล่งท่องเที่ยวที่มีเอกลักษณ์ มหาวิทยาลัยจึงวางเป้าหมายเชื่อมองค์ความรู้ด้านธุรกิจ เทคโนโลยี และการออกแบบเข้ากับทุนวัฒนธรรมเหล่านี้

การพัฒนาอาจครอบคลุมตั้งแต่ผลิตภัณฑ์ชุมชน การท่องเที่ยวสร้างสรรค์ ธุรกิจวัฒนธรรม การสื่อสาร ไปจนถึงการสร้างแบรนด์ให้สินค้าและบริการของจังหวัด

5. บริหารในรูปแบบ Digital University

มหาวิทยาลัยจะใช้ระบบดิจิทัลในการบริหารจัดการ การเรียนการสอน และการให้บริการ พร้อมให้ความสำคัญกับธรรมาภิบาล ความโปร่งใส และการใช้ข้อมูลเพื่อประกอบการตัดสินใจ

การเป็น Digital University ยังช่วยให้มหา’ลัยขนาดเล็กสามารถให้บริการผู้เรียนได้หลากหลายกลุ่ม และเชื่อมต่อกับผู้เชี่ยวชาญหรือสถาบันภายนอกได้มากขึ้น

เปิดแผน 5 คณะของมหาวิทยาลัยน่าน

แผนเบื้องต้นกำหนดโครงสร้างการเรียนการสอนไว้ 5 คณะ โดยออกแบบให้เชื่อมโยงกับบริบทและทิศทางการพัฒนาของจังหวัดน่าน

1. คณะนวัตกรรมวนเกษตร

คณะนี้จะเชื่อมการเกษตรเข้ากับการดูแลป่าไม้ มุ่งเพิ่มรายได้ให้เกษตรกรควบคู่กับการฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ

ประเด็นการเรียนและวิจัยอาจครอบคลุมวนเกษตร เกษตรยั่งยืน การจัดการป่า การใช้ประโยชน์จากทรัพยากรชีวภาพ และการสร้างผลิตภัณฑ์มูลค่าสูงจากวัตถุดิบในพื้นที่ โดยมีแนวทางทำงานร่วมกับภาคประชาชนและเครือข่ายด้านการอนุรักษ์ของจังหวัด

2. คณะเศรษฐกิจสุขภาวะ

เป็นคณะใหม่ที่มุ่งพัฒนากำลังคนและธุรกิจในระบบเศรษฐกิจสุขภาพ หรือ Wellness Economy ซึ่งมีโอกาสเติบโตตามการเข้าสู่สังคมสูงวัย

แนวคิดดังกล่าวอาจเชื่อมโยงกับการส่งเสริมสุขภาพ การดูแลผู้สูงอายุ อาหารเพื่อสุขภาพ สมุนไพร ธุรกิจสุขภาวะ และบริการที่ช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน

3. คณะวิศวกรรมเศรษฐกิจใหม่

มุ่งผลิตกำลังคนรองรับเศรษฐกิจและเทคโนโลยีสมัยใหม่ เช่น

• ยานยนต์สะอาด
• พลังงานสะอาด
• ระบบดิจิทัล
• ปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI
• ระบบอัตโนมัติ
• เทคโนโลยีที่ใช้แก้ปัญหาของเมืองและชุมชน

จังหวัดน่านอาจถูกใช้เป็น Living Lab ให้นักศึกษาและนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีจากปัญหาจริงของพื้นที่

4. คณะแพทยศาสตร์

การวางแผนเปิดคณะแพทยศาสตร์มีเป้าหมายรองรับความต้องการบุคลากรสุขภาพในจังหวัดน่านและพื้นที่ภาคเหนือ รวมถึงเตรียมกำลังคนให้สอดคล้องกับสังคมสูงวัย

อย่างไรก็ตาม การเปิดหลักสูตรแพทยศาสตรบัณฑิตต้องผ่านขั้นตอนด้านมาตรฐาน หลักสูตร อาจารย์ แหล่งฝึก และการรับรองจากหน่วยงานวิชาชีพที่เกี่ยวข้อง จึงต้องรอรายละเอียดและประกาศอย่างเป็นทางการต่อไป

5. คณะบริหารธุรกิจและสหวิทยาการ

คณะนี้จะรองรับการบริหารจัดการ ธุรกิจ และการเรียนรู้แบบบูรณาการ พร้อมดูแลการเปลี่ยนผ่านจากโครงสร้างเดิมไปสู่มหาวิทยาลัยรูปแบบใหม่

แนวทางดังกล่าวมีเป้าหมายให้บุคลากรและหลักสูตรเดิมสามารถปรับตัวเข้าสู่โครงสร้างใหม่ได้ โดยไม่ละเลยผู้เรียนและบุคลากรที่อยู่ในระบบก่อนหน้า

“Innovation Sandbox University” หมายความว่าอย่างไร?

แนวคิด Innovation Sandbox University คือการเปิดพื้นที่ให้มหา’ลัยทดลองรูปแบบใหม่ในการผลิตกำลังคน วิจัย และบริหารจัดการ โดยลดข้อจำกัดที่ทำให้การปรับหลักสูตรหรือสร้างความร่วมมือล่าช้า

สำหรับมหาวิทยาลัยน่าน แนวคิดนี้อาจช่วยให้สามารถ

• สร้างหลักสูตรข้ามศาสตร์ตามโจทย์ของพื้นที่
• เปิดหลักสูตรระยะสั้นสำหรับคนทำงานและประชาชน
• ทำงานร่วมกับภาคธุรกิจและชุมชนได้คล่องตัว
• ใช้จังหวัดเป็นพื้นที่ทดลองนวัตกรรม
• ดึงผู้เชี่ยวชาญจากภายนอกมาร่วมสอนหรือทำวิจัย
• ปรับหลักสูตรให้ทันต่อเทคโนโลยีและตลาดแรงงาน
• พัฒนางานวิจัยที่วัดผลจากการใช้ประโยชน์จริง

อย่างไรก็ตาม รายละเอียดเกี่ยวกับอำนาจ การบริหาร งบประมาณ และความยืดหยุ่นของมหาวิทยาลัยยังต้องพิจารณาจากร่าง พ.ร.บ.และกฎหมายที่ประกาศใช้จริง

นักศึกษาปัจจุบันและบุคลากรเดิมจะได้รับผลกระทบอย่างไร?

หนึ่งในประเด็นที่ต้องติดตามคือแผนการเปลี่ยนผ่านจากมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน ไปสู่มหาวิทยาลัยน่าน โดยเฉพาะสถานะของนักศึกษาปัจจุบัน หลักสูตรเดิม บุคลากร ทรัพย์สิน และสิทธิประโยชน์ต่าง ๆ

จากแนวทางที่เปิดเผย มีการกล่าวถึงการคำนึงถึงบุคลากรและกลุ่มผู้เรียนเดิม แต่รายละเอียดที่ชัดเจนต้องรอร่างกฎหมายและประกาศเกี่ยวกับการเปลี่ยนผ่าน เช่น

• นักศึกษาปัจจุบันจะสำเร็จการศึกษาในชื่อสถาบันใด
• หลักสูตรเดิมจะเปิดสอนต่อหรือปรับเปลี่ยนอย่างไร
• หน่วยกิตและสถานภาพนักศึกษาจะได้รับการรับรองอย่างไร
• บุคลากรเดิมจะโอนไปสังกัดหน่วยงานใด
• ทรัพย์สินและงบประมาณจะถูกบริหารอย่างไร

โดยทั่วไป กระบวนการจัดตั้งมหา’ลัยใหม่จำเป็นต้องมีบทเฉพาะกาลเพื่อรับรองสิทธิของนักศึกษาและบุคลากรเดิม แต่ต้องรอรายละเอียดในร่าง พ.ร.บ.มหาวิทยาลัยน่านฉบับที่จะเข้าสู่กระบวนการพิจารณา

จะเปิดรับนักศึกษาปีไหน?

ณ วันที่ 22 กันยายน 2569 ยังไม่มีประกาศกำหนดการเปิดรับสมัคร จำนวนรับ คุณสมบัติ หรือรายละเอียดหลักสูตรภายใต้ชื่อ “มหาวิทยาลัยน่าน”

นักเรียนที่สนใจจึงควรแยกข้อมูลออกเป็น 2 ส่วน ได้แก่

1. การรับสมัครในปัจจุบันของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน ซึ่งยังต้องติดตามผ่านช่องทางของสถาบันเดิม
2. การรับสมัครในชื่อมหาวิทยาลัยน่าน ซึ่งต้องรอการจัดตั้งตามกฎหมาย การอนุมัติหลักสูตร และประกาศรับสมัครอย่างเป็นทางการ

โดยเฉพาะคณะแพทยศาสตร์ ไม่ควรสรุปว่ากำลังเปิดรับสมัครแล้วจากการประกาศแผนจัดตั้งคณะ เพราะยังต้องผ่านกระบวนการรับรองและเตรียมความพร้อมอีกหลายด้าน

สิ่งที่ต้องติดตามต่อจากนี้

• มติคณะรัฐมนตรีต่อร่าง พ.ร.บ.มหาวิทยาลัยน่าน
• เนื้อหาและบทเฉพาะกาลของร่างกฎหมาย
• รูปแบบการแยกหรือเปลี่ยนสถานะจาก มทร.ล้านนา
• โครงสร้างการบริหารและงบประมาณ
• การรับรองสถานะของนักศึกษาและบุคลากรเดิม
• รายละเอียดหลักสูตรของทั้ง 5 คณะ
• ความพร้อมด้านอาจารย์ ห้องปฏิบัติการ และแหล่งฝึก
• การอนุมัติหลักสูตรจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
• ปีการศึกษาแรกที่จะเปิดรับนักศึกษา
• จำนวนรับและช่องทางสมัคร

สรุป

การผลักดันมหาวิทยาลัยน่านเป็นความพยายามสร้างมหา’ลัยรูปแบบใหม่ที่เชื่อมการศึกษาเข้ากับการพัฒนาจังหวัดอย่างเป็นรูปธรรม โดยใช้จุดแข็งของน่านทั้งด้านป่าไม้ เกษตร สุขภาพ วัฒนธรรม และเศรษฐกิจสร้างสรรค์เป็นฐาน

แผนดังกล่าวกำหนด 5 ยุทธศาสตร์และ 5 คณะเป้าหมาย ได้แก่ คณะนวัตกรรมวนเกษตร คณะเศรษฐกิจสุขภาวะ คณะวิศวกรรมเศรษฐกิจใหม่ คณะแพทยศาสตร์ และคณะบริหารธุรกิจและสหวิทยาการ

อย่างไรก็ตาม ข่าวนี้ยังเป็นความคืบหน้าระดับนโยบายและกฎหมาย ไม่ใช่ประกาศเปิดรับสมัครนักศึกษา ผู้สนใจควรติดตามมติ ครม. ร่าง พ.ร.บ. ฉบับเต็ม และประกาศจากหน่วยงานที่เกี่ยวข้องก่อนใช้ข้อมูลประกอบการตัดสินใจสมัครเรียน

ที่มาและข้อมูลเพิ่มเติม

• “ยศชนัน” นำร่าง พ.ร.บ.มหาวิทยาลัยน่าน เข้า ครม.
• มติคณะรัฐมนตรี วันที่ 10 มิถุนายน 2569
• มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลล้านนา น่าน