ฟินแลนด์ เป็นประเทศเล็ก ๆ ในทวีปยุโรปตอนบน ฟินแลนด์ถือว่าเป็นประเทศที่มีความเลื่อมล้ำทางเศรษฐกิจน้อยมาก และมีการพัฒนาด้านระบบการศึกษาที่จริงจัง จึงทำให้ระบบการศึกษาของฟินแลนด์ติดอันดับโลก มาดูกันว่าทำไมระบบการศึกษาของฟินแลนด์ถึงดีที่สุดติดอันดับโลก

ระบบการศึกษา ฟินแลนด์ ประกอบด้วยอะไรบ้าง?

• Early childhood education and care เด็กปฐมวัย คือช่วงวัยก่อนเข้าเรียน สำหรับเด็กวัยก่อน 6 ขวบ การเรียนของเด็กในวัยนี้จะไม่เน้นวิชาการ แต่จะเน้นให้เด็กเรียนรู้ผ่านการเล่นเพื่อเป็นการสร้างพัฒนาการต่าง ๆ ให้กับเด็ก
• Pre-primary education การศึกษาก่อนประถมศึกษา
• Basic education การศึกษาขั้นพื้นฐาน สำหรับเด็กอายุ 7-16 ปี ซึ่งการศึกษาภาคบังคับของฟินแลนด์
  • ก่อนประถมศึกษาหนึ่งปีสำหรับเด็กอายุ 6 ปี
  • การศึกษาขั้นพื้นฐาน 9 ปี นั่นคือจะต้องจบการศึกษาชั้นมัธยมศึกษาตอนต้น หรือ เกรด 9

เมื่อจบแล้วเด็กจะเรียนต่อหรือไม่ต้องเรียนต่อก็ได้

• General upper secondary education มัธยมศึกษาตอนปลายทั่วไป หลักสูตรสำหรับนักเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายทั่วไป จะประกอบไปด้วยลักสูตรอย่างน้อย 75 หลักสูตร และระยะเวลาเรียนโดยเฉลี่ย 38 ชั่วโมง ซึ่งจะช่วยให้นักเรียนมีความรู้ทั่วไปและมีความพร้อมที่จะเรียนต่อในระดับชั้นมหาวิทยาลัย
• Vocational education อาชีวศึกษา การศึกษาหลังภาคบังคับ สามารถเลือกเรียนได้ว่าอยากเรียนมัธยมศึกษาตอนปลายสายสามัญ หรือสายอาชีพ โดยจะเรียน 3 ปี
• Higher education อุดมศึกษา หรือระดับมหาวิทยาลัย โดยมี 3 ระดับคือ
  • ปริญญาตรี ใช้เวลาเรียน 3 ปี 180 หน่วยกิต ซึ่งในการเรียน 1 ชั้นปีนั้น จะเท่ากับเรียนทั้งหมดเฉลี่ย 1,600 ชั่วโมง และกำหนดเป็น 60 หน่วยกิตต่อปี โดยสอดคล้องกับระบบ European Credit Transfer and Accumulation System (ECTS) คือระบบการโอนหน่วยกิต เพื่อให้นักเรียนสามารถย้ายที่เรียนไปยังประเทศต่างๆ ทั่วยุโรปได้
  • ปริญญาโท ใช้เวลาเรียน 2 ปี 120 หน่วยกิต
  • ปริญญาเอก ใช้เวลาเรียน 4 ปี 240 หน่วยกิต

ทำไมระบบการศึกษาของฟินแลนด์ถึงดีที่สุดติดอันดับโลก

เน้นเรียนรู้ผ่านการเล่น

• ระบบการศึกษาฟินแลนด์ให้เด็กได้เรียนรู้ผ่านการเล่นมากกว่าเน้นให้เรียนรู้การท่องจำแล้วไปสอบ เชื่อว่าถ้าเด็กได้เรียนรู้โดยผ่านการลงมือทำด้วยตนเอง ได้ทำกิจกรรมต่าง ๆ ด้วยตนเองจะทำให้เด็กเกิดการพัฒนามากกว่าต้องให้เรียนแบบแข่งขันกัน

การบ้านน้อยมาก

• ที่ฟินแลนด์ แทบจะไม่มีการบ้านให้เด็กเลย เพราะจากการที่เรียนเน้นกิจกรรมแล้ว จึงให้ความสำคัญกับการเรียนรู้นอกห้องเรียน มากกว่าในห้องเรียน ให้เด็กได้ออกไปทำกิจกรรมที่สนใจอย่างเต็มที่ ไม่ต้องกังวนเรื่องการบ้าน

ชั่วโมงเรียนน้อย

• ระบบการศึกษาฟินแลนด์ มีชั่วโมงเรียนในโรงเรียนน้อยมาก ๆ เด็กนักเรียนฟินแลนด์ใช้เวลาอยู่ในโรงเรียนน้อยมาก หากเทียบกับนักเรียนจากส่วนอื่นๆ ของโลก โดยเฉลี่ยเพียง 3 ชั่วโมง 45 นาทีเท่านั้น

ไม่มีการสอบเพื่อวัดผล

• ระบบการศึกษาของฟินแลนด์ไม่มีการทดสอบเพื่อวัดผล เพราะไม่จำเป็นต้องใช้ผลสอบเพื่อขึ้นระดับชั้นที่สูงขึ้นอีกด้วย

ให้ความเท่าเทียมกับเด็กทุกคน

• ในการศึกษาขั้นพื้นฐาน 9 ปี นักเรียนไม่ต้องจ่ายค่าธรรมเนียมตลอด 9 ปีในการเรียน หมายถึง เรียนฟรี นั้นเอง และอุปกรณ์ต่าง ๆ ในการเรียนก็ฟรีอีกด้วย ทุกโรงเรียนมาตรฐานที่เท่าเทียมกัน โรงเรียนจะอยู่ในทุกพื้นที่ใกล้เคียง หรือหากห่างไกลก็มีบริการรถรับส่งฟรี อาหารกลางวันที่โรงเรียนก็จะฟรีสำหรับเด็กนักเรียน และไม่มีโรงเรียนเอกชนถึงเด็กจะมีฐานะต่างกันแต่จะได้เรียนในโรงเรียนเดียวกันอย่างเท่าเทียม

ครูมีอิสระในการออกแบบหลักสูตร

• ระบบการศึกษาของฟินแลนด์ไม่มีมาตรฐานการสอนที่เข้มงวด ครูสามารถออกแบบการสอนได้อย่างอิสระ ซึ่งครูที่จะมาทำการสอนเด็กได้นั้นทุกคนต้องผ่านทดสอบที่เข้มงวดก่อนที่จะได้เข้าทำงาน การเป็นครูที่ฟินแลนด์จึงยากมาก เพราะสำหรับประเทศฟินแลนด์ การงานสอนเด็กไม่ใช่ว่าใครจะมาเป็นครูได้ ต้องเป็นมืออาชีพและมีความสามารถเท่านั้น

ประเทศฟินแลนด์ได้รับการยกย่องว่าเป็นประเทศที่มีระบบการศึกษาดีที่สุดในโลก และมีผลการสอบ PISA ติดอันดับ 1 ใน 5 ของโลกมาอย่างต่อเนื่อง หลักสูตรการศึกษาของประเทศฟินแลนด์ได้ บูรณาการสมรรถนะอยู่ในทุกวิชาเรียน และสร้างวัฒนธรรมความร่วมมือในโรงเรียน โดยในแต่ละปี คณะครูจะเลือก 1 หัวข้อ (theme) ที่สอนจากมุมมองของวิชาต่างๆ เพื่อ ทำโครงงานและ/หรือ หลักสูตรที่ผสมผสานเนื้อหาจากหลายวิชาเข้าด้วยกัน ซึ่งได้กำหนดสมรรถนะไว้ 7 ด้านได้แก่ 1) การคิดและเรียนรู้ที่จะรู้ 2) การเห็นคุณค่าของวัฒนธรรม มีปฏิสัมพันธ์และการแสดงออกเหมาะสม 3) การดูแลตนเองและจัดการชีวิตประจำวัน 4) การใช้ภาษาได้หลากหลาย 5) การมีสมรรถนะทางเทคโนโลยีและการสื่อสาร 6) การมีทักษะในชีวิตทำงานและการเป็นผู้ประกอบการ 7) การมีส่วนร่วมและมีบทบาทที่สร้างและมีผลต่อสิ่งแวดล้อมอย่างยั่งยืน

ถึงฟินแลนด์จะเป็นประเทศไม่ใหญ่มาก แต่ให้ความสำคัญกับระบบการศึกษาอย่างจริงจัง ด้วยความใส่ใจในหลาย ๆ ด้านทำให้ระบบการศึกษาของฟินแลนด์ดีที่สุดติดอันดับโลก จะเห็นได้ว่าฟินแลนด์เน้นให้เด็กได้เรียนรู้โลกผ่านนอกจริง ๆ ให้เด็กได้ทำกิจกรรม ได้สนุกกับสิ่งที่ตนเอง ไม่บังคับให้เด็กอยู่แต่กับหนังสือ เด็กก็สนุกกับการที่ได้เรียนรู้ ซึ่งก็จะส่งผลให้เด็กเติบโตไปอย่างมีคุณภาพ