งบรัฐ “หลักแสน” vs ห้องเรียน “หลักสิบ”: เมื่อคำถามเรื่องความเหมาะสม กลายเป็นบทสนทนาสาธารณะ

โดย กองบรรณาธิการ Eduzones | เมษายน 2569

จากดราม่าครุภัณฑ์หรูตึก สตง. สู่ค่าอาหารกลางวันเด็ก 22 บาท — เมื่อตัวเลขสองชุดนี้ปรากฏบนหน้าจอเดียวกัน คนไทยจำนวนมากพิมพ์คำถามเดียวกันว่า “นี่มันยุติธรรมอยู่ไหม?”

---

จุดเริ่มต้น: โซฟาหลักแสนกับตึกที่ยังไม่ได้ใช้

ทุกอย่างเริ่มต้นจากโศกนาฏกรรมที่ไม่มีใครอยากให้เกิด เมื่อวันที่ 28 มีนาคม 2568 แผ่นดินไหวขนาด 7.2 ริกเตอร์ที่เมียนมา ได้ทำให้อาคารสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดิน (สตง.) แห่งใหม่ที่อยู่ระหว่างก่อสร้างบนถนนกำแพงเพชร 2 กรุงเทพฯ พังถล่มลงมา คร่าชีวิตแรงงาน 95 ราย สูญหายอีก 1 ราย มีผู้รอดชีวิตเพียง 9 คน

แต่ในขณะที่สังคมยังตั้งคำถามเรื่องมาตรฐานการก่อสร้าง ความโศกเศร้าก็ถูกเติมเชื้อด้วยเรื่องที่ถูกขุดขึ้นมาควบคู่กัน นั่นคือรายการครุภัณฑ์ที่ถูกวางแผนไว้สำหรับอาคารหลังนั้น

---

เปิดบิล: ครุภัณฑ์หรูจากเงินภาษีประชาชน

เพจ “ชมรม STRONG ต้านทุจริตประเทศไทย” เผยแพร่เอกสารแบบแสดงรายการปริมาณงานและราคา งานเฟอร์นิเจอร์ลอยตัว ในโครงการก่อสร้างที่ทำการสำนักงานการตรวจเงินแผ่นดินแห่งใหม่ โดยระบุว่าเก้าอี้ไม้บีชหุ้มหนังแท้นำเข้าจากอิตาลีสำหรับห้องประชุมพิธีการชั้น 4 และห้องประชุมบอร์ดชั้น 11 มีราคาตัวละ 97,900 บาท พร้อมเก้าอี้ไม้ประดู่หุ้มหนังแท้นำเข้าจากอิตาลีอีกชุด ราคาตัวละ 48,400 บาท จำนวน 28 ตัว

ยิ่งขุดยิ่งตกใจ รายการครุภัณฑ์อื่น ๆ ในโครงการ ได้แก่ โซฟาห้องรับรองชั้น 3 สีรักบากร่องหางเหยี่ยว หุ้มผ้าตอกหมุดโดยรอบ ราคา 165,000 บาท พรมห้องประธาน รุ่น “ลุกซ์ แชคกี” สีเทาเข้ม ขนาด 3.40 x 2.40 เมตร ราคาหลักแสน ก๊อกน้ำอ่างล้างหน้า ชุดละ 8,250 บาท โถชักโครก ชุดละ 9,140 บาท และฝักบัวอาบน้ำ ชุดละ 11,214 บาท จำนวน 44 ชุด

คำถามสำคัญคือ สตง. เป็นผู้เรียกร้องให้ “บ้านหลังใหม่” ของตัวเองต้องมีเฟอร์นิเจอร์สุดหรูเหล่านี้หรือไม่ ซึ่งผู้ว่า สตง. ออกมาแก้ต่างว่าเป็นเพราะบริษัทที่รับจ้างออกแบบอาคารได้ออกแบบเฟอร์นิเจอร์ในอาคารเข้าไปด้วย โดยลักษณะและมูลค่าจะยึดตาม “ฐานะ” ของผู้บริหารในองค์กร พร้อมระบุว่า สตง. จะต้องนำไปพิจารณาความเหมาะสมก่อนการจัดซื้อ

ทั้งหมดนี้อยู่ในโครงการที่ มีงบประมาณในสัญญาอยู่ที่ 2,560 ล้านบาท และมีรายงานด้วยว่า DSI พบเจ้าหน้าที่รัฐกว่า 72 รายเกี่ยวข้องกับการฮั้วประมูล โดยเฉพาะกรณีการทุจริตล็อกสเปกในกระบวนการออกแบบ ก่อสร้าง และควบคุมงาน

---

อีกด้านหนึ่งของประเทศ: ห้องเรียนกับตัวเลขที่น่าใจหาย

ขณะที่ดราม่าครุภัณฑ์หรู สตง. กำลังเดือด อีกหนึ่งข้อเท็จจริงที่ถูกนำมาเปรียบเทียบคืองบสำหรับห้องเรียนของเด็กไทยทั่วประเทศ

ค่าอาหารกลางวัน: อัตราค่าอาหารกลางวันสำหรับโรงเรียนขนาดใหญ่ที่มีนักเรียนตั้งแต่ 121 คนขึ้นไป อยู่ที่เพียง 22 บาทต่อคนต่อวัน — น้อยกว่าราคาก๊อกน้ำอ่างล้างหน้าในห้องน้ำตึก สตง. ที่ 8,250 บาทถึง 375 เท่า

นักวิชาการชี้ว่าโรงเรียนที่มีเด็ก 80 คน ได้วันละ 22 บาท พอเอายอดมาคำนวณแล้วเป็นไปไม่ได้เลยที่เงินจำนวนนี้จะทำอาหารที่ดีถูกหลักโภชนาการ ผลเลยไปตกอยู่กับเด็กที่ต้องถูกลดทอนคุณภาพและปริมาณของอาหารลงมา ขณะที่ต้นทุนสินค้าพุ่งสูงขึ้นแต่งบประมาณยังเท่าเดิม

ค่าอุปกรณ์การเรียน: เงินอุดหนุนค่าอุปกรณ์การเรียนต่อนักเรียนหนึ่งคนต่อปีอยู่ที่ ระดับอนุบาล 290 บาท ระดับประถม 440 บาท ระดับมัธยม 520 บาท — ซึ่งหมายความว่าเด็กประถมหนึ่งคนได้งบค่าอุปกรณ์ทั้งปีน้อยกว่าราคาก๊อกน้ำห้องน้ำสตง. หนึ่งอัน

นักวิชาการ กสศ. ระบุว่า “การจัดสรรงบประมาณแบบรายหัว แม้ทุกคนจะได้เท่ากันก็จริง แต่สำหรับเด็กยากจนพิเศษมีเงื่อนไขชีวิตที่ต่างออกไป ทั้งชุดนักเรียนและอุปกรณ์การเรียนที่ไม่เพียงพอ”

---

ปัญหาที่ใหญ่กว่า “โซฟา”: เรื่องของระบบ

สิ่งที่น่าสนใจไม่ใช่แค่ตัวเลขที่เปรียบเทียบกันไม่ได้ แต่คือวิธีที่ระบบมองคนแต่ละกลุ่มต่างกัน

ในโครงการก่อสร้างตึก สตง. มีการระบุสเปกเฟอร์นิเจอร์แต่ละชิ้นไว้อย่างละเอียด เช่น โซฟาในห้องรับรองต้องเป็นสีรัก งานบากร่องหางเหยี่ยว (Dovetail Wood Joint) หุ้มผ้าตอกหมุดโดยรอบ หรือเก้าอี้ในห้องรับรองชั้น 11 ต้องเป็นงานแกะสลักด้วยมือแล้วปิดทองจากอิตาลี ในขณะที่เฟอร์นิเจอร์ส่วนใหญ่มีราคาตั้งแต่หลักหมื่นไปจนถึงหลักแสนบาท

เปรียบเทียบกับอีกฟาก โรงเรียนในชนบทจำนวนมากยังขาดแคลนอุปกรณ์ทางการศึกษา บางโรงเรียนบนดอยและบนเกาะยังไม่มีอาคารเรียนที่ได้มาตรฐาน พื้นห้องเรียนก็ยังเป็นดินอยู่

ยิ่งกว่านั้น ในโรงเรียนขนาดเล็กในพื้นที่ห่างไกล ครูคนเดียวต้องสอนเด็กมากกว่า 1 ระดับชั้น หรือสอนในวิชาที่ตนเองไม่เชี่ยวชาญ เนื่องจากจำนวนครูไม่สอดคล้องกับจำนวนชั้นเรียน

---

“เราตั้งคำถามกันอย่างเดียวกันไหม?”

ประเด็นที่สังคมตั้งคำถามไม่ใช่แค่ความหรูหราของโซฟาหรือเก้าอี้ แต่คือ มาตรฐานที่ใช้วัดความเหมาะสม มันเดียวกันไหม?

เมื่อโรงเรียนในต่างจังหวัดขอเบิกงบซื้อเครื่องพิมพ์ราคาหลักพัน ต้องทำเอกสารหลายชั้น แต่การกำหนดสเปกเก้าอี้หนังแท้จากอิตาลีหลักแสนในโครงการรัฐกลับผ่านได้โดยอ้างว่า “บริษัทออกแบบเป็นคนกำหนด” เรื่องนี้สะท้อนให้เห็นว่า ระบบตรวจสอบที่เคร่งครัดและระบบที่ยืดหยุ่นนั้นอยู่คนละชั้นกัน

คำถามสำคัญที่สังคมยังไม่ได้รับคำตอบคือ ทำไมเฟอร์นิเจอร์ในอาคาร สตง. ต้องมีราคาแพง ทั้ง ๆ ที่ใช้ภาษีของประชาชนเป็นงบประมาณในการจัดซื้อ แล้วของใช้ที่มีความหรูหราเหล่านี้มีความจำเป็นมากแค่ไหน ในหน่วยงานที่ทำหน้าที่ตรวจสอบการใช้งบประมาณของหน่วยงานราชการทั้งแผ่นดิน

---

ถ้าการศึกษาคือรากฐาน เรากำลังลงทุนถูกจุดไหม?

ดราม่า สตง. ไม่ใช่แค่เรื่องของ “เฟอร์นิเจอร์หรือเปล่า” แต่มันเป็นกระจกที่สะท้อนให้เห็นว่า ในประเทศที่บอกว่า “การศึกษาคือรากฐาน” นั้น เงินจริง ๆ ไหลไปอยู่ที่ไหน

ตัวเลขบนกระดาษอาจบอกว่าไทยลงทุนด้านการศึกษาหลายหมื่นล้านบาทต่อปี แต่ตัวเลขในห้องเรียนบอกอีกเรื่องหนึ่ง — เด็กนักเรียนในโรงเรียนขนาดใหญ่ได้อาหารกลางวัน 22 บาทต่อวัน และ ได้งบอุปกรณ์การเรียนเพียง 440 บาทต่อปีในระดับประถม

คำถามจึงไม่ใช่ว่า “โซฟาแพงเกินไปไหม” แต่คือ — เมื่อเงินมีจำกัด เราเลือกจะให้ความสำคัญกับอะไรกันแน่ ระหว่างห้องรับรองของผู้บริหาร กับอาหารกลางวันของเด็กที่เดินทางมาโรงเรียนด้วยกระเพาะว่าง?

Eduzones ขอตั้งข้อสังเกตว่าประเด็นครุภัณฑ์อาคาร สตง. ยังอยู่ระหว่างการตรวจสอบและดำเนินคดีของหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รายการครุภัณฑ์ที่ถูกวิจารณ์เป็นรายการในเอกสารการออกแบบที่ยังไม่ได้จัดซื้อจริง แต่ความเหมาะสมของการตั้งสเปกดังกล่าวด้วยเงินภาษีประชาชนยังคงเป็นคำถามที่ต้องตอบ

อ้างอิง: PPTV HD 36, Spring News, The Momentum, Thai PBS, กระทรวงศึกษาธิการ (moe360.blog), ศูนย์ต่อต้านข่าวปลอม, กสศ.