สศช. เตือน พัฒนาการเด็กยุคใหม่ถดถอย เด็กปฐมวัยสมวัยเพียง 81.6% ต่ำกว่าเป้า 85%

เมื่อวันที่ 23 กุมภาพันธ์ 2569 สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) เปิดเผยรายงาน ภาวะสังคมไทย ไตรมาส 4 และภาพรวมปี 2568 โดยหนึ่งในประเด็นที่น่ากังวลคือ “พัฒนาการของเด็กยุคใหม่” ที่มีแนวโน้มถดถอยต่อเนื่อง โดยเฉพาะกลุ่ม Gen Alpha และ Gen Beta ซึ่งเติบโตมาพร้อมกับเทคโนโลยีและโลกดิจิทัลตั้งแต่วัยทารก

---

📊 เด็กปฐมวัยสมวัยเพียง 81.6% ต่ำกว่าเป้าหมาย

ข้อมูลปี 2568 ระบุว่า
เด็กปฐมวัยมีพัฒนาการสมวัยเพียง ร้อยละ 81.6
ซึ่งยังต่ำกว่าค่าเป้าหมายที่กำหนดไว้ที่ ร้อยละ 85.0

เมื่อพิจารณาเชิงลึกในแต่ละด้าน พบว่า
ปัญหาที่โดดเด่นที่สุดคือ

• ด้านการใช้ภาษา

• ด้านการเข้าใจภาษา

ความล่าช้าเหล่านี้ยังพบพฤติกรรมบางอย่างที่ใกล้เคียงกับภาวะ “ออทิสติกเทียม” เช่น

• ไม่สบตา

• การตอบโต้ทางสังคมน้อย

แม้ไม่ได้หมายความว่าเป็นออทิสติกโดยตรง แต่เป็นสัญญาณเตือนที่ควรจับตาอย่างใกล้ชิด

---

📱 Screen Time ปัจจัยสำคัญที่ถูกชี้เป้า

สศช. อ้างอิงงานวิจัยต่างประเทศที่ชี้ว่า
พฤติกรรมลักษณะดังกล่าวมีความเชื่อมโยงอย่างมีนัยสำคัญกับการใช้สื่อดิจิทัลตั้งแต่วัยทารก

รายงานระบุ 2 ปัจจัยหลักที่ทำให้พัฒนาการเด็กยุคใหม่ไม่สมวัย ได้แก่

1️⃣ การใช้เวลาหน้าจอมากเกินไป (Screen Time)

เด็กจำนวนมากใช้เวลาอยู่กับหน้าจอนานเกินความเหมาะสมของช่วงวัย
ส่งผลต่อการพัฒนาทักษะภาษา สมาธิ และปฏิสัมพันธ์ทางสังคม

2️⃣ การเปลี่ยนแปลงโครงสร้างครัวเรือน

ปัจจุบันไทยมีลักษณะเป็น “ครัวเรือนข้ามรุ่น” มากขึ้น
ผู้สูงอายุจำนวนมากทำหน้าที่เป็นผู้ดูแลหลัก
โทรศัพท์มือถือจึงถูกใช้เป็นเครื่องมือช่วยดูแลเด็กอย่างแพร่หลาย

บริบทนี้สะท้อนว่า ปัญหาไม่ได้เกิดจากเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว
แต่เกี่ยวข้องกับโครงสร้างสังคมและรูปแบบการเลี้ยงดูที่เปลี่ยนไป

---

📘 คู่มือรัฐซับซ้อนเกินไป?

อีกประเด็นหนึ่งที่รายงานชี้ให้เห็น คือ
คู่มือประเมินและส่งเสริมพัฒนาการเด็กของภาครัฐมีเนื้อหาและขั้นตอนเชิงวิชาการที่ซับซ้อน
ส่งผลให้พ่อแม่และผู้ดูแลบางส่วนไม่สามารถเข้าใจและนำไปใช้ได้จริง

---

🌍 ตัวอย่างแนวทางจากต่างประเทศ

สศช. เสนอให้ไทยพิจารณานำแนวทางจากประเทศที่ประสบความสำเร็จมาปรับใช้ เช่น

🇸🇬 สิงคโปร์

กำหนดแนวทางการใช้หน้าจอในเด็กอย่างชัดเจน
คำนึงถึงพัฒนาการตามช่วงวัย

🇯🇵 ญี่ปุ่น

กำหนดให้ผู้ผลิตอุปกรณ์และผู้ให้บริการอินเทอร์เน็ตติดตั้งระบบคัดกรองเนื้อหา
และมีระบบ Parental Control มาพร้อมตัวเครื่อง

🇬🇧 สหราชอาณาจักร

ออกกฎหมายความปลอดภัยออนไลน์
ควบคู่กับการกำกับการใช้มือถือในโรงเรียน
และพัฒนาแหล่งเรียนรู้ออนไลน์สำหรับผู้ดูแลเด็กวัย 0–4 ปี

---

🔎 ทางออกของไทยอยู่ตรงไหน?

สศช. มองว่า หากประเทศไทยสามารถนำแนวทางเหล่านี้มาประยุกต์ใช้
ควบคู่กับการปรับคู่มือให้เข้าใจง่าย
และส่งเสริมความรู้ผู้ปกครองอย่างเป็นระบบ

จะเป็นกุญแจสำคัญในการยกระดับพัฒนาการเด็กปฐมวัยไทยให้กลับมาสมวัยและมีคุณภาพมากขึ้น

---

📌 บทสรุป

พัฒนาการเด็กยุคใหม่ไม่ใช่เพียงประเด็นครอบครัว
แต่เป็น “วาระแห่งชาติ” ที่เกี่ยวข้องกับอนาคตทุนมนุษย์ของประเทศ

คำถามสำคัญคือ
ประเทศไทยจะสามารถสร้างสมดุลระหว่าง “เทคโนโลยี” และ “พัฒนาการเด็ก” ได้อย่างไร
ก่อนที่ช่องว่างพัฒนาการจะขยายตัวมากกว่านี้

ขอบคุณข้อมูลจาก
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.)