ตามมาตรา 64 แห่งพระราชบัญญัติการอุดมศึกษา พ.ศ. 2562 กำหนดให้คณะกรรมการมาตรฐาน
การอุดมศึกษา มีอำนาจประกาศกำหนดให้หน่วยงานของรัฐทำหน้าที่เป็นหน่วยงานประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษา จากการประชุมครั้งที่ 3/2564 คณะกรรมการมาตรฐานการอุดมศึกษา เมื่อวันที่ 10 มีนาคม พ.ศ. 2564 ได้มีมติเห็นชอบหลักเกณฑ์ วัตถุประสงค์ และเงื่อนไขในการกำหนดหน่วยงานประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษา และออกประกาศกำหนดให้สำนักงานรับรองมาตรฐานและประเมินคุณภาพการศึกษา (องค์การมหาชน) มีคุณสมบัติและแนวทางการประเมินสอดคล้องกับหลักเกณฑ์ วัตถุประสงค์ และเงื่อนไขในการกำหนดหน่วยงานประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษา ให้ทำหน้าที่เป็นหน่วยงานประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษา
สมศ. ได้มีการพัฒนามาตรฐานและแนวทางการประเมินคุณภาพอุดมศึกษาเพื่อความเป็นเลิศอย่างยั่งยืน สอดรับตามแผนการพัฒนาเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ แผนการพัฒนาอุดมศึกษา มาตรฐานการจัดการอุดมศึกษา มาตรฐานการประเมินในระดับสากล การจัดกลุ่มสถาบันอุดมศึกษาและบริบทสถาบัน สร้างกระบวนการที่ยืดหยุ่นและสามารถปรับปรุงตามความเปลี่ยนแปลงของสถานการณ์และความต้องการของผู้เรียน ผู้ให้ทุนและผู้ใช้ประโยชน์จากงานวิจัยและบริการวิชาการ และสังคม ซึ่งการดำเนินการตามขั้นตอนเหล่านี้จะช่วยให้ตัวชี้วัดการประเมินคุณภาพภายนอกของ สมศ. ระดับอุดมศึกษา สามารถสอดคล้องกับเป้าหมายและบริบทที่กำหนดไว้อย่างเหมาะสมและมีประสิทธิภาพ ในการปรับปรุงและพัฒนาด้านการศึกษาในอนาคตได้อย่างแท้จริง
ทั้งนี้ สมศ. ได้รับการรับรองจาก INQAAHE (International Network for Quality Assurance Agencies in Higher Education) ซึ่งเป็นเครือข่ายรับรองหน่วยงานประเมินคุณภาพการศึกษาระดับอุดมศึกษาในระดับสากล เป็นการยืนยันว่ากระบวนการบริหารจัดการประเมินคุณภาพภายนอกของ สมศ. มีมาตรฐานเทียบเคียงได้กับมาตรฐานสากล อีกทั้ง สมศ. ได้บูรณาการมาตรฐานการจัดการศึกษาระดับอุดมศึกษา พ.ศ. 2565 นำมาใช้กับการประเมินภายนอกของ สมศ. ซึ่ง สมศ. เชื่อมั่นว่าจะสามารถสร้างคุณค่าของการประเมินคุณภาพภายนอกให้เป็นกลไกในการยกระดับคุณภาพนำไปสู่การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศในเวทีสากล
การประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษาตามมาตรฐานและแนวทางการประเมินคุณภาพอุดมศึกษาเพื่อความเป็นเลิศอย่างยั่งยืน เป็นกลไกในการติดตามและตรวจสอบคุณภาพการจัดการศึกษาของสถาบันอุดมศึกษา โดยคำนึงถึงบริบทของสถาบันอุดมศึกษา มาตรฐานการศึกษาของชาติ และมาตรฐานระดับสากล มุ่งตอบโจทย์ของสังคมและยกระดับความสามารถในการแข่งขัน สมศ. ได้กำหนดวัตถุประสงค์ของประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษา ดังนี้
• สะท้อนผลการดำเนินงานและให้ข้อเสนอแนะต่อสถาบันอุดมศึกษาเพื่อให้มีคุณภาพที่สอดคล้องหรือเหนือกว่ามาตรฐานการจัดการศึกษาตามบริบทของสถาบันอุดมศึกษา
• เพื่อเพิ่มความเชื่อมั่นในคุณภาพของสถาบันอุดมศึกษา สร้างกลไกการขับเคลื่อน “วัฒนธรรมคุณภาพ” ภายในสถาบันอุดมศึกษา เพื่อให้สถาบันอุดมศึกษา มีแนวทางการจัดการผลการดำเนินการของสถาบันแบบบูรณาการ มุ่งสู่ผลการดำเนินการที่เป็นเลิศที่ทำให้เกิดผลในด้านต่าง ๆ รวมถึง การเชื่อมโยงมาตรฐานการอุดมศึกษา การแบ่งกลุ่มสถาบันอุดมศึกษากับระบบการประกันคุณภาพต่าง ๆ ที่สถาบันอุดมศึกษาเลือกใช้
• เพื่อการพัฒนาและปรับปรุงสถาบันอุดมศึกษาอย่างต่อเนื่อง โดยการใช้ข้อเสนอแนะจากการประเมินคุณภาพภายนอกเพื่อใช้ในการพัฒนาและปรับปรุงกระบวนการ และผลลัพธ์ของสถาบันอุดมศึกษา
• สะท้อนคุณภาพการจัดการศึกษา พร้อมทั้งรายงานสถานการณ์ด้านคุณภาพการศึกษา เพื่อให้ข้อมูลแก่รัฐบาลและหน่วยงานต้นสังกัดในการพิจารณากำหนดนโยบายการพัฒนาคุณภาพการจัดการศึกษาของสถาบันอุดมศึกษาอย่างมีประสิทธิภาพ
ซึ่งตั้งแต่ปีงบประมาณ พ.ศ.2564 – ถึง 2568 มีสถาบันอุดมศึกษาเข้ารับการประเมินคุณภาพภายนอกแล้วกว่า 112 แห่ง และในปีงบประมาณ พ.ศ. 2569 มีสถาบันอุดมศึกษาแจ้งความประสงค์เข้ารับการประเมินคุณภาพภายนอกแล้วกว่า 32 แห่ง ทั้งนี้ สถาบันอุดมศึกษาใดที่ครบรอบการประเมินคุณภาพภายนอกในทุก 5 ปีแล้ว หรือสถาบันอุดมศึกษาใดที่ประสงค์ขอรับการประเมินคุณภาพภายนอกระดับอุดมศึกษาตามมาตรฐานและแนวทางการประเมินคุณภาพอุดมศึกษาเพื่อความเป็นเลิศอย่างยั่งยืน สามารถติดต่อได้ที่ งานวางแผนและบริหารกระบวนการประเมิน หมายเลขโทรศัพท์ 0 2216 3955 ต่อ 160 (สุชญา) ไปรษณีย์อิเล็กทรอนิกส์ HEIS@onesqa.or.th หรือสามารถดูรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ https://shorturl.at/lq2hQ