10 อุตสาหกรรม ที่ไทยต้องการคนทักษะสูงกว่า 1 ล้านตำแหน่ง ก่อนเลือกคณะและวางอนาคตการทำงาน

เมื่อการลงทุนดิจิทัล อิเล็กทรอนิกส์ และ AI ขยับตัว คำถามของระบบการศึกษาไทยจึงอยู่ที่การเตรียมคนให้ทำงานกับเทคโนโลยีและแก้ปัญหาได้จริง ข้อมูลความต้องการบุคลากรใน 10 อุตสาหกรรมเป้าหมายช่วงปี 2568–2572 เป็นสัญญาณสำคัญ แต่ต้องอ่านให้ถูกช่วงเวลาและขอบเขต ก่อนนำไปใช้ตัดสินใจเรียนต่อ

ประเทศไทยมีความต้องการบุคลากรทักษะสูงในอุตสาหกรรมเป้าหมายรวมประมาณ 1.09 ล้านตำแหน่งในช่วงปี 2568–2572 ตามผลการศึกษา Thailand Talent Landscape 2025–2029 ของสำนักงานสภานโยบายการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรมแห่งชาติ หรือ สอวช.

ตัวเลขนี้ยังถูกนำมาใช้อธิบายทิศทางการพัฒนากำลังคนในปี 2569 โดยข่าวของ สอวช. เมื่อวันที่ 26 มิถุนายน 2569 ระบุความต้องการรวม 1,087,548 คน พร้อมเสนอให้มหาวิทยาลัยปรับบทบาทและร่วมพัฒนากำลังคนให้สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของประเทศ

อย่างไรก็ตาม สำหรับนักเรียนที่กำลังเลือกคณะ คนทำงานที่ต้องการเปลี่ยนสายอาชีพ และมหาวิทยาลัยที่กำลังปรับหลักสูตร ประเด็นสำคัญคือการทำความเข้าใจว่า ความต้องการดังกล่าวหมายถึงงานแบบใด ต้องใช้สมรรถนะอะไร และมีเงื่อนไขใดก่อนที่โอกาสทางเศรษฐกิจจะกลายเป็นโอกาสของผู้เรียนจริง ๆ

“กว่าล้านตำแหน่ง” เป็นประมาณการ 5 ปี ไม่ใช่งานว่างทั้งหมดในวันนี้

รายงาน Thailand Talent Landscape ศึกษาความต้องการบุคลากรใน 10 อุตสาหกรรมเป้าหมาย ระหว่างปี 2568–2572 โดยใช้ข้อมูลทุติยภูมิร่วมกับการสัมภาษณ์และวิเคราะห์กับผู้เชี่ยวชาญและตัวแทนจากอย่างน้อย 300 องค์กร เพื่อศึกษาตำแหน่งงานสำคัญและสมรรถนะที่จำเป็น

รายงานเผยแพร่ตั้งแต่วันที่ 31 มีนาคม 2568 จึงควรใช้เป็นข้อมูลแนวโน้มในกรอบเวลาที่กำหนด ไม่ใช่รายงานตำแหน่งว่าง ณ เดือนพฤศจิกายน 2569 หรือการรับประกันว่าจะมีงานใหม่จำนวนดังกล่าวเปิดรับพร้อมกัน

เช่นเดียวกัน ตัวเลขความต้องการบุคลากรไม่สามารถใช้แทนจำนวนผู้ขาดแคลนสุทธิได้โดยตรง หากยังไม่ได้พิจารณากำลังคนที่มีอยู่ ผู้ที่จะสำเร็จการศึกษา และการเคลื่อนย้ายแรงงานประกอบกัน

10 อุตสาหกรรมที่ต้องการบุคลากรทักษะสูง

ตัวเลขรายอุตสาหกรรมมาจากข่าวแถลงผลสำรวจของ สอวช. โดยเมื่อนำทั้ง 10 กลุ่มมารวมกันได้ 1,087,548 ตำแหน่ง ตรงกับยอดที่ สอวช. อ้างในเดือนมิถุนายน 2569 ส่วนข่าวแถลงผลเดิมระบุยอดรวม 1,087,448 ตำแหน่ง ซึ่งต่างจากผลรวมรายอุตสาหกรรม 100 ตำแหน่ง บทความนี้จึงใช้ยอดที่คำนวณได้และแสดงที่มาให้ตรวจสอบได้

สองอุตสาหกรรมแรกคิดเป็นกว่า 61% แต่ไม่ได้แปลว่าควรเลือกเรียนเหมือนกันทั้งหมด

เมื่อคำนวณจากข้อมูลในตาราง การบินและโลจิสติกส์ รวมกับอิเล็กทรอนิกส์อัจฉริยะและหุ่นยนต์เพื่ออุตสาหกรรม มีความต้องการรวม 666,996 ตำแหน่ง หรือประมาณ 61.3% ของยอดทั้ง 10 กลุ่ม

สัดส่วนนี้สะท้อนน้ำหนักของความต้องการตามการสำรวจ แต่ชื่ออุตสาหกรรมหนึ่งครอบคลุมงานหลายลักษณะ เช่น การบินและโลจิสติกส์ไม่ได้หมายถึงนักบินหรือพนักงานต้อนรับบนเครื่องบินทั้งหมด และไม่ควรนำจำนวนของทั้งกลุ่มไปตีความเป็นโอกาสของอาชีพใดอาชีพหนึ่ง

ในทางกลับกัน กลุ่มที่มีจำนวนต่ำกว่าไม่ได้หมายความว่าไม่มีอนาคต อาจเป็นอุตสาหกรรมที่มีขอบเขตเฉพาะหรือใช้บุคลากรจำนวนน้อยกว่า การประเมินโอกาสจึงต้องดูทั้งประเภทงาน ระดับทักษะ สถานที่ทำงาน และจำนวนผู้สมัครในสายเดียวกันด้วย

สำหรับผู้เรียน คำถามที่ช่วยตัดสินใจได้มากกว่าการดูอันดับเพียงอย่างเดียวคือ “เราอยากทำหน้าที่อะไรในอุตสาหกรรมนี้ และต้องเตรียมความสามารถด้านใดให้ทำหน้าที่นั้นได้?”

อัปเดตปี 2569: การลงทุนชี้น้ำหนักไปทางดิจิทัลและเทคโนโลยีขั้นสูง

ข้อมูลใหม่ที่ช่วยประกอบการอ่านรายงานเดิมคือทิศทางการลงทุน

บีโอไอรายงานว่า ในช่วง มกราคม–กันยายน 2569 มีคำขอรับการส่งเสริมการลงทุน 1,954 โครงการ มูลค่า 1,707,430 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 28% จากช่วงเดียวกันของปีก่อน โดยอุตสาหกรรมดิจิทัลมีมูลค่าคำขอสูงสุดกว่า 1.17 ล้านล้านบาท ตามด้วยอิเล็กทรอนิกส์และเครื่องใช้ไฟฟ้า 189,370 ล้านบาท

บีโอไอยังระบุว่า การเติบโตของ AI และดาต้าเซ็นเตอร์เชื่อมโยงกับความต้องการเซิร์ฟเวอร์ ระบบจัดเก็บข้อมูล อุปกรณ์สื่อสาร ระบบจ่ายไฟ และระบบระบายความร้อน ซึ่งเปิดโอกาสต่อเนื่องไปถึงการผลิตชิ้นส่วน การติดตั้ง และการบำรุงรักษา

ในเชิงวิเคราะห์ ข้อมูลนี้ทำให้เห็นว่าเส้นทางอาชีพเกี่ยวกับ AI กว้างกว่างานพัฒนาโมเดลหรือเขียนโปรแกรม ผู้เรียนด้านไฟฟ้า อิเล็กทรอนิกส์ เครื่องกล เครือข่าย และงานเทคนิค อาจเชื่อมเข้าสู่ห่วงโซ่ธุรกิจเดียวกันผ่านหน้าที่ที่แตกต่างกันได้

แต่ต้องแยกให้ชัดว่า มูลค่าคำขอลงทุนเป็นสัญญาณความสนใจลงทุน ยังไม่ใช่จำนวนการจ้างงานที่เกิดขึ้นแล้ว และโครงการที่ใช้เงินลงทุนสูงไม่ได้จำเป็นต้องจ้างคนมากตามสัดส่วนเงินลงทุนเสมอไป

เกษตรและอาหารยังมีพื้นที่เติบโต แม้จำนวนในตารางต่างกันมาก

อีกประเด็นที่ควรอ่านควบคู่กันคือ ฐานอุตสาหกรรมเดิมของไทยยังมีโอกาสพัฒนา

ข้อมูลบีโอไอช่วง 9 เดือนแรกปี 2569 ระบุว่า อุตสาหกรรมเกษตรและอาหารมีมูลค่าคำขอรับการส่งเสริม 80,190 ล้านบาท เพิ่มขึ้น 59% ครอบคลุมกิจการที่เกี่ยวข้องกับการผลิตอาหารสมัยใหม่ สารสกัด และผลิตภัณฑ์จากวัตถุดิบหรือเศษวัสดุทางการเกษตร

ข้อสังเกตคือ ตารางของ สอวช. แยกกลุ่มการเกษตรและเทคโนโลยีชีวภาพออกจากกลุ่มแปรรูปอาหารและอาหารแห่งอนาคต ขณะที่ข้อมูลบีโอไอใช้การจัดกลุ่มเพื่อรายงานการลงทุน จึงนำอันดับหรือตัวเลขสองชุดมาเทียบตรง ๆ ไม่ได้

อย่างไรก็ตาม เมื่อมองร่วมกัน ข้อมูลชี้ให้เห็นพื้นที่ที่ผู้เรียนสามารถสำรวจต่อได้ ตั้งแต่การผลิต การควบคุมคุณภาพ การพัฒนาผลิตภัณฑ์ ไปจนถึงการใช้เทคโนโลยีเพิ่มมูลค่าวัตถุดิบ โดยต้องตรวจสอบคุณสมบัติของแต่ละตำแหน่งจริงอีกครั้ง

สำหรับ DEK70 ต้องคิดไกลกว่าปีสุดท้ายของรายงาน

นักเรียนที่เริ่มหลักสูตรปริญญาตรี 4 ปีในปีการศึกษา 2570 โดยทั่วไปจะสำเร็จการศึกษาราวปี 2574 ซึ่งอยู่นอกช่วงประมาณการปี 2568–2572 ของรายงานฉบับนี้

ดังนั้น การเลือกคณะโดยอาศัยตัวเลขชุดนี้เพียงชุดเดียว อาจมองอนาคตสั้นกว่าระยะเวลาที่ต้องใช้เรียนจริง

สิ่งที่นำไปใช้ได้คือการอ่านทิศทางของงานและค้นหาทักษะพื้นฐานที่ต่อยอดได้หลายบริบท เช่น การวิเคราะห์ข้อมูล การสื่อสาร การแก้ปัญหา และความรู้เฉพาะสาขาที่แข็งแรง พร้อมติดตามข้อมูลใหม่ระหว่างเรียน

ผู้ที่กำลังเลือกหลักสูตรอาจใช้คำถาม 4 ข้อนี้ประกอบการเปรียบเทียบ

• เรียนอะไรจริง? ดูรายวิชาและวิธีประเมิน มากกว่าชื่อหลักสูตร
• ได้ฝึกกับโจทย์แบบไหน? ตรวจสอบโครงงาน ห้องปฏิบัติการ ฝึกงาน หรือสหกิจศึกษา
• จบแล้วทำหน้าที่อะไรได้? ดูตัวอย่างตำแหน่งงานและคุณสมบัติที่นายจ้างกำหนด
• มีหลักฐานผลลัพธ์หรือไม่? พิจารณาผลงานนักศึกษา ข้อมูลบัณฑิต และเครือข่ายความร่วมมือที่ตรวจสอบได้

เส้นทางสู่อุตสาหกรรมเหล่านี้ยังอาจผ่านอาชีวศึกษา การฝึกทักษะเฉพาะทาง หรือการต่อยอดจากงานเดิมได้ด้วย ขึ้นอยู่กับข้อกำหนดของแต่ละอาชีพ โดยเฉพาะงานที่ต้องมีใบอนุญาตหรือมาตรฐานวิชาชีพ

โจทย์มหาวิทยาลัย: เชื่อมความต้องการกับการเรียนรู้ที่พิสูจน์ผลได้

การพบอุตสาหกรรมที่ต้องการคนมากไม่ควรนำไปสู่การเพิ่มจำนวนรับทันทีโดยยังไม่รู้ว่าต้องผลิตสมรรถนะใด เพราะการขยายที่นั่งกับการเพิ่มคนที่ทำงานได้ตามโจทย์เป็นคนละกระบวนการ

ในปี 2569 สอวช. ยกตัวอย่างกลไกพัฒนากำลังคน ทั้งแพลตฟอร์ม STEMPlus การบูรณาการการเรียนรู้กับการทำงาน และ Higher Education Sandbox เพื่อเชื่อมการผลิตบุคลากรกับความต้องการของภาคผลิตและบริการ สอวช.

ในมุมของ Eduzones สิ่งที่ควรตามมาคือการประเมินผลจากงานที่ผู้เรียนทำได้จริง เช่น วิเคราะห์ข้อมูลเพื่อลดความผิดพลาด ออกแบบกระบวนการให้มีประสิทธิภาพ หรือพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่ตอบปัญหาของผู้ใช้ พร้อมนำผลสะท้อนจากสถานประกอบการกลับมาปรับการสอนอย่างต่อเนื่อง

นายจ้างเองก็มีบทบาทในการทำให้ความต้องการชัดเจน ทั้งงานที่ต้องทำ เครื่องมือที่ใช้ ระดับประสบการณ์ ค่าตอบแทน และโอกาสพัฒนาคนใหม่ เพื่อให้ผู้เรียนและสถาบันการศึกษาวางแผนได้บนข้อมูลที่เป็นรูปธรรม

อ่านตัวเลขให้เป็น แล้วเปลี่ยนเป็นแผนของตัวเอง

ความต้องการบุคลากรกว่าล้านตำแหน่งในช่วงปี 2568–2572 ช่วยบอกทิศทางการพัฒนาเศรษฐกิจและกำลังคนของประเทศ ขณะที่ข้อมูลการลงทุนปี 2569 ช่วยให้เห็นแรงขับเคลื่อนที่กำลังเกิดขึ้น แต่ทั้งสองชุดยังต้องอ่านร่วมกับคุณสมบัติงานและเงื่อนไขการจ้างจริง

สำหรับคนรุ่นใหม่ จุดเริ่มต้นที่ทำได้คือเลือกบทบาทที่อยากลอง ศึกษาทักษะที่ต้องใช้ แล้วสร้างประสบการณ์ให้ตรวจสอบได้ผ่านการเรียน โครงงาน หรือการฝึกงาน เมื่อมีข้อมูลใหม่เข้ามา ก็ปรับแผนได้โดยยังมีพื้นฐานความรู้และทักษะติดตัว

ชื่ออุตสาหกรรมช่วยให้เห็นทิศทาง ส่วนความสามารถที่ลงมือสร้างระหว่างทางจะช่วยให้เราเข้าใกล้โอกาสนั้นมากขึ้น

แหล่งข้อมูลประกอบบทความ:

• สอวช. — Thailand Talent Landscape 2025–2029
• สอวช. — แถลงผลสำรวจความต้องการบุคลากรใน 10 อุตสาหกรรมเป้าหมาย
• สอวช. — นโยบายพัฒนากำลังคนแห่งอนาคต วันที่ 26 มิถุนายน 2569
• บีโอไอ — ข้อมูลคำขอรับการส่งเสริมการลงทุน 9 เดือนแรกปี 2569

บทวิเคราะห์ Eduzones ตรวจสอบข้อมูล ณ วันที่ 1 พฤศจิกายน 2569 ตัวเลขความต้องการกำลังคนอ้างอิงกรอบประมาณการปี 2568–2572 ส่วนข้อมูลการลงทุนอ้างอิงช่วงมกราคม–กันยายน 2569