ส่องบุคลากรอุดมศึกษาปี 2569 กว่า 2.33 แสนคน รายงานระบุ “มหิดล” มีอาจารย์มากที่สุด พร้อมข้อควรรู้ก่อนอ่านสถิติ

รายงานสถิติบุคลากรอุดมศึกษา ปีการศึกษา 2569 ภาคเรียนที่ 1 ซึ่งอ้างอิงข้อมูลสำนักงานปลัดกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม ระบุว่า มีบุคลากรรวม 233,918 คน แบ่งเป็นสายสนับสนุน 151,939 คน และสายวิชาการ 81,979 คน

รายงานดังกล่าวระบุด้วยว่า มหาวิทยาลัยมหิดลมีจำนวนอาจารย์มากที่สุด 3,993 คน รองลงมาคือจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 3,184 คน และมหาวิทยาลัยเชียงใหม่ 2,825 คน อย่างไรก็ตาม ตารางตำแหน่งทางวิชาการและภูมิภาคในรายงานมีตัวเลขที่ยังรวมไม่ตรงกับยอดภาพรวม จึงต้องตรวจสอบรายละเอียดจากไฟล์ต้นทางเพิ่มเติมก่อนใช้วิเคราะห์เชิงเปรียบเทียบ

บุคลากรสายสนับสนุนคิดเป็นเกือบสองในสาม

เมื่อคำนวณจากตัวเลขภาพรวมที่รายงานระบุ พบว่าสายสนับสนุนคิดเป็นประมาณ 64.95% และสายวิชาการคิดเป็นประมาณ 35.05%

หมายเหตุ: สัดส่วนคำนวณโดย Eduzones จากตัวเลขในรายงานที่เผยแพร่

สัดส่วนนี้ยังไม่เพียงพอที่จะสรุปว่าสถาบันอุดมศึกษามีบุคลากรประเภทใดมากหรือน้อยเกินไป เพราะต้องพิจารณาขอบเขตภารกิจและนิยามการนับประกอบด้วย เช่น การจัดการเรียนการสอน งานวิจัย บริการสุขภาพ และการบริหารหน่วยงานในสังกัด

คำอธิบายชุดข้อมูลบุคลากรของ อว. ระบุว่าเป็นข้อมูลบุคลากรในสถาบันอุดมศึกษารัฐ เอกชน และนอกสังกัด ซึ่งสรุปจากข้อมูลรายบุคคลที่สถาบันจัดส่งให้สำนักงานปลัดกระทรวง อว. การรายงานจึงควรตรวจความครอบคลุมของสถาบันและวันประมวลผลของไฟล์แต่ละชุดด้วย ศูนย์กลางข้อมูลเปิด (MHESI Open Data)

10 สถาบันที่รายงานระบุว่ามีอาจารย์มากที่สุด

ที่มา: รายงานที่เผยแพร่โดยสำนักข่าวการศึกษาไทย ตัวเลขและขอบเขตการจัดอันดับยังต้องตรวจเทียบกับไฟล์ต้นทาง

มหาวิทยาลัยมหิดลมีจำนวนมากกว่าจุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย 809 คน ตามตัวเลขในตาราง แต่จำนวนอาจารย์เพียงอย่างเดียวไม่สามารถใช้จัดอันดับคุณภาพการศึกษาได้

การเปรียบเทียบที่มีความหมายต้องพิจารณาจำนวนนักศึกษา สาขาที่เปิดสอน ภาระการสอน งานวิจัย และขอบเขตการรวมวิทยาเขตหรือหน่วยงานร่วมกัน

นอกจากนี้ คำว่า “อาจารย์” ในการเรียกบุคลากรโดยรวม กับ “อาจารย์” ซึ่งเป็นรายการตำแหน่งในตาราง อาจมีขอบเขตต่างกัน จึงต้องตรวจว่าการจัดอันดับนี้รวมผู้ดำรงตำแหน่งผู้ช่วยศาสตราจารย์ รองศาสตราจารย์ และศาสตราจารย์หรือไม่ ก่อนนำไปเปรียบเทียบกับตารางอื่น

รายงานระบุศาสตราจารย์ 1,419 คน แต่ตารางยังไม่ครอบคลุมยอดสายวิชาการ

ตัวเลขตำแหน่งที่ปรากฏในต้นฉบับมีดังนี้

ยอดสี่รายการรวมกันได้ 80,064 คน ขณะที่รายงานระบุบุคลากรสายวิชาการทั้งหมด 81,979 คน มีส่วนต่าง 1,915 คน

ส่วนต่างนี้ยังไม่ควรถูกกำหนดให้เป็น “นักวิจัย” “อาจารย์พิเศษ” หรือ “ตำแหน่งอื่น” โดยไม่มีหลักฐานจากตารางต้นทาง และไม่ควรแก้จำนวนตำแหน่งใดเพื่อให้ยอดรวมตรงกัน

ด้วยเหตุนี้ ตัวเลขศาสตราจารย์ 1,419 คนจึงควรรายงานพร้อมที่มาและขอบเขตข้อมูล โดยยังไม่ใช้ถ้อยคำว่า “ศาสตราจารย์ทั้งหมดทั่วประเทศ” จนกว่าจะตรวจความครอบคลุมของชุดข้อมูลได้

ข้อมูลภูมิภาคยังต้องตรวจสอบก่อนจัดอันดับ

ต้นฉบับระบุว่ากรุงเทพมหานครมีบุคลากรสายวิชาการสูงที่สุด 27,859 คน แต่เมื่อนำตัวเลขศาสตราจารย์ รองศาสตราจารย์ ผู้ช่วยศาสตราจารย์ และอาจารย์ของกรุงเทพฯ มารวมกัน กลับได้ 27,604 คน

ขณะเดียวกัน ยอดรวมของทุกพื้นที่ในตารางอยู่ที่ 78,791 คน ซึ่งยังต่ำกว่ายอดสายวิชาการทั้งหมด 3,188 คน

ตารางรายละเอียดบางภูมิภาคยังใส่จำนวนเดียวกันทั้งในช่อง “ยอดรวมสายวิชาการ” และช่อง “อาจารย์” จึงไม่ควรนำตารางดังกล่าวไปคำนวณสัดส่วนตำแหน่งหรือเปรียบเทียบพื้นที่ต่อทันที ต้องตรวจหัวตารางและตัวเลขจากต้นฉบับก่อน

วันข้อมูลต้องระบุให้ตรงกับแหล่งที่ใช้

รายงานอ้างถึงวันที่ 6 ตุลาคม 2569 ในอินโฟกราฟิก และวันที่ 2 ตุลาคม 2569 เวลา 14.51 น. ในไฟล์ Excel

สองวันนี้ไม่ควรถูกเรียกรวมว่าเป็น “วันข้อมูลล่าสุด” โดยไม่ตรวจเพิ่มเติม เพราะอาจเป็นวันจัดทำภาพ วันประมวลผล หรือวันสร้างไฟล์ ซึ่งมีความหมายต่างกัน

การเผยแพร่สถิติที่ตรวจสอบย้อนหลังได้ควรระบุอย่างน้อยว่า ใช้ไฟล์ใด ประมวลผลเมื่อใด ครอบคลุมสถาบันประเภทใด และนับบุคลากรด้วยนิยามใด

จำนวนบุคลากรช่วยเลือกมหา’ลัยได้อย่างไร

สำหรับนักเรียนและผู้ปกครอง สถิติจำนวนบุคลากรใช้เป็นข้อมูลประกอบได้ แต่ก่อนเลือกหลักสูตรควรตรวจต่อว่า

• สาขาที่สนใจมีอาจารย์ประจำกี่คน และเชี่ยวชาญด้านใด
• มีนักศึกษาต่ออาจารย์มากน้อยเพียงใด
• ผู้เรียนเข้าถึงการให้คำปรึกษาและการดูแลโครงงานได้อย่างไร
• มีห้องปฏิบัติการ อุปกรณ์ และแหล่งฝึกปฏิบัติเพียงพอหรือไม่
• หลักสูตรมีผลลัพธ์การเรียนรู้และการรับรองที่เกี่ยวข้องอย่างไร

มหาวิทยาลัยที่มีอาจารย์รวมจำนวนมากอาจเปิดสอนหลายคณะและมีหลายพื้นที่เรียน ความพร้อมของหลักสูตรที่ผู้สมัครสนใจจึงต้องตรวจในระดับคณะและสาขาด้วย

แหล่งข้อมูลและสถานะการตรวจสอบ

• ระบบเผยแพร่สถิติบุคลากรอุดมศึกษา ของ อว.
• คำอธิบายชุดข้อมูลบุคลากรในสถาบันอุดมศึกษา