ประวัติมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี — จากวิทยาลัยเทคนิคธนบุรีสู่มหาวิทยาลัยวิจัยชั้นนำแห่งบางมด

Meta Description: ประวัติมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (มจธ.) อย่างละเอียด ตั้งแต่วิทยาลัยเทคนิคธนบุรี พ.ศ. 2503 บนที่ดินสำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ตำบลบางมด สู่พระราชทานนาม “พระจอมเกล้า” พ.ศ. 2513 จนเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ พ.ศ. 2541 พร้อมแหล่งอ้างอิงทางการ

---

ปลายทศวรรษ 2490 ฯพณฯ ม.ล.ปิ่น มาลากุล รัฐมนตรีว่าการกระทรวงศึกษาธิการ ปรารภกับอธิบดีกรมอาชีวศึกษาว่าประเทศไทยยังขาดผู้ประสานงานระหว่างวิศวกรและ Skill Labours อีกมาก การผลิตช่างเทคนิคในสมัยนั้นต้องใช้เวลาถึง 6 ปี และยังไม่มีวิทยาลัยเทคนิคที่รับผู้จบมัธยมปลายสายวิทยาศาสตร์โดยตรง

จากความขาดแคลนนั้น นำไปสู่การสถาปนาสถาบันที่จะพัฒนาเป็น มหาวิทยาลัยวิจัยชั้นนำด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีของประเทศ

📌 หมายเหตุ: บทความนี้อ้างอิงหลักจากเว็บไซต์ทางการของมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (kmutt.ac.th/about-kmutt/history/ และ kmutt.ac.th/about-kmutt/corporate-identity/) และคลังจดหมายเหตุ อว. (mhesi.nrct.go.th/archives/item/2463) โดยใช้ Wikipedia ภาษาไทยและ archive.lib.kmutt.ac.th เป็นข้อมูลประกอบ

---

บทที่ 1 — จุดเริ่มต้น: วิทยาลัยเทคนิคธนบุรี พ.ศ. 2503

อธิบดีกรมอาชีวศึกษา นายสนั่น สุมิตร มองเห็นโอกาสในการแก้ปัญหาการขาดแคลนช่างเทคนิค และเสนอโครงการจัดตั้งวิทยาลัยเทคนิคแห่งใหม่ กระทรวงศึกษาธิการอนุมัติโครงการตั้งแต่พฤศจิกายน พ.ศ. 2502

ระหว่างสำรวจหาสถานที่ตั้ง อธิบดีสนั่น สุมิตร พบว่าที่ดินของ สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ณ ตำบลบางมด อำเภอราษฎร์บูรณะ จังหวัดธนบุรี ซึ่งกระทรวงศึกษาธิการขอเช่าไว้ 32 ไร่ มีอาคารไม้สองชั้นแบบมาตรฐาน 14 ห้องเรียนสร้างเสร็จตั้งแต่ พ.ศ. 2501 รวมทั้งบ้านพักครูใหญ่และโรงอาหาร แม้ยังไม่มีถนน ไฟฟ้า น้ำประปา และโทรศัพท์ก็ตาม จึงเสนอสถานที่นี้เป็นที่ตั้งวิทยาลัยแห่งใหม่

กระทรวงศึกษาธิการประกาศตั้ง “วิทยาลัยเทคนิคธนบุรี” เมื่อวันที่ 4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2503 รับผู้จบเตรียมอุดมศึกษาสายวิทยาศาสตร์ศึกษาต่อ 3 ปี ได้วุฒิ ปว.ส. นับเป็นวิทยาลัยเทคนิคแห่งแรกในประเทศไทยที่รับผลิตช่างเทคนิคจากผู้จบชั้นสูงสุดสายสามัญ

กรมอาชีวศึกษาแต่งตั้ง นายประภา ประจักษ์ศุภนิติ เป็นผู้อำนวยการวิทยาลัย พร้อมอาจารย์จากวิทยาลัยเทคนิคกรุงเทพอีก 6 ท่าน

---

บทที่ 2 — ก้าวสู่การเป็นสถาบันเทคโนโลยี: พ.ศ. 2511–2513

วันที่ 23 กรกฎาคม พ.ศ. 2511 คณะรัฐมนตรีพิจารณาโครงการสถาบันเทคโนโลยีธนบุรี และเห็นชอบให้จัดตั้งได้ แต่ให้เรียกชื่อใหม่ว่า “วิทยาลัยเทคโนโลยี” พร้อมให้รวม วิทยาลัยเทคนิคไทย-เยอรมัน พระนครเหนือ และ วิทยาลัยโทรคมนาคม ไว้ในสังกัดด้วย

ต่อมามีการยกร่างพระราชบัญญัติ โดยที่ประชุมคณะกรรมการระดับกระทรวงลงมติผ่านร่างเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน พ.ศ. 2511

วันที่ 13 มกราคม พ.ศ. 2513 คณะรัฐมนตรีลงมติรับหลักการร่างพระราชบัญญัติ ให้คงชื่อ “สถาบันเทคโนโลยี” ไว้ตามเดิม

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นเมื่อ วันที่ 28 พฤษภาคม พ.ศ. 2513 เมื่อสถาบันเทคโนโลยีธนบุรีได้รับ พระบรมราชานุญาตให้ใช้นาม “พระจอมเกล้า” เป็นชื่อของสถาบัน ชื่อภาษาอังกฤษว่า “King Mongkut’s Institute of Technology”

ชื่อ “พระจอมเกล้า” อัญเชิญมาจากพระนามของพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 ผู้ทรงพระปรีชาสามารถด้านวิทยาศาสตร์และดาราศาสตร์ สะท้อนแนวทางของสถาบันด้านวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี

---

บทที่ 3 — สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า: ควบรวม 3 วิทยาเขต พ.ศ. 2514

ด้วยพระราชบัญญัติเทคโนโลยีประกาศใช้เมื่อ 24 เมษายน พ.ศ. 2514 สถาบันเทคนิค 3 แห่งภายใต้กรมอาชีวศึกษาได้ควบรวมกันเป็นสถาบันเดียว ในชื่อ “สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า” (KMIT) ประกอบด้วย 3 วิทยาเขต ได้แก่ วิทยาเขตธนบุรี วิทยาเขตพระนครเหนือ และวิทยาเขตโทรคมนาคมนนทบุรี สังกัดกระทรวงศึกษาธิการ ทำหน้าที่ผลิตครูอาชีวศึกษาระดับปริญญา ให้การศึกษาทางเทคโนโลยีและวิทยาศาสตร์ทั้งระดับต่ำกว่าปริญญาและระดับปริญญา

---

บทที่ 4 — ยกฐานะสู่อุดมศึกษา: สังกัดทบวงมหาวิทยาลัย พ.ศ. 2517

ปี พ.ศ. 2517 สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าได้ยกฐานะเป็น สถาบันอุดมศึกษาของรัฐ สังกัดทบวงมหาวิทยาลัย ซึ่งหมายความว่านับจากนี้สถาบันสามารถจัดการศึกษาระดับปริญญาและออกปริญญาบัตรได้อย่างเป็นทางการในฐานะอุดมศึกษา

---

บทที่ 5 — พระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ 4: สัญลักษณ์แห่งสถาบัน พ.ศ. 2525–2528

วันที่ 22 ตุลาคม พ.ศ. 2525 มีการแต่งตั้งคณะกรรมการโครงการก่อสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว เพื่อสักการะบูชาในโอกาสครบ 180 ปี แห่งวันพระราชสมภพ (18 ตุลาคม 2527) และ 25 ปี แห่งการสถาปนาวิทยาเขตธนบุรี (4 กุมภาพันธ์ 2528)

ปี พ.ศ. 2528 สมเด็จพระกนิษฐาธิราชเจ้า กรมสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี เสด็จพระราชดำเนินทรงประกอบพิธีวางศิลาฤกษ์แท่นประดิษฐานพระบรมราชานุสาวรีย์ และทรงเททองหล่อพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว

วันที่ 1 ธันวาคม พ.ศ. 2528 จัดพิธีอัญเชิญพระบรมรูปพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวขึ้นแท่นประดิษฐาน ณ วิทยาเขตธนบุรี

---

บทที่ 6 — แยกตัวเป็นอิสระ: สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี พ.ศ. 2529

ปี พ.ศ. 2529 ออกพระราชบัญญัติแยกสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าเจ้าคุณทหารลาดกระบัง สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี และสถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าพระนครเหนือ ออกจากกัน โดยแต่ละแห่ง เป็นนิติบุคคล มีฐานะเป็นกรมในทบวงมหาวิทยาลัย

วิทยาเขตธนบุรีจึงกลายเป็น “สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี” (KMITT) มีความเป็นอิสระในการบริหารงานและพัฒนาศักยภาพด้านการวิจัยอย่างจริงจัง

---

บทที่ 7 — วันสถาปนา: มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ พ.ศ. 2541

พระราชบัญญัติมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่มที่ 115 ตอนที่ 11ก เมื่อวันที่ 6 มีนาคม พ.ศ. 2541 และ มีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 7 มีนาคม พ.ศ. 2541 วันที่มีผลบังคับใช้นี้ถือเป็นวันที่สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรีเปลี่ยนสถานะเป็น มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ปรับระบบเข้าสู่การเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐอย่างเป็นทางการ

พระราชบัญญัติฉบับนี้กำหนดให้มหาวิทยาลัยมีฐานะเป็น มหาวิทยาลัยของรัฐที่ไม่เป็นส่วนราชการ แต่อยู่ในกำกับดูแลของรัฐบาล และเป็นนิติบุคคล ให้อำนาจ มจธ. ควบคุมงบประมาณของตนเอง ถือครองและบริหารทรัพย์สิน รวมทั้งมีอำนาจจัดตั้งคณะและภาควิชาใหม่ตลอดจนเปิดหลักสูตรการศึกษาใหม่

ทั้งนี้ มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐแห่งแรกของประเทศไทยคือ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีสุรนารี (มทส.) ซึ่งก่อตั้งตาม พ.ร.บ. พ.ศ. 2533 ส่วน มจธ. เป็นหนึ่งในมหาวิทยาลัยของรัฐกลุ่มแรกที่เปลี่ยนจากระบบราชการเข้าสู่การเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ นับเป็นก้าวสำคัญของการปฏิรูปอุดมศึกษาไทย

วันที่ 18 สิงหาคม พ.ศ. 2541 สมเด็จพระสังฆราชเจ้า กรมหลวงวชิรญาณสังวร เสด็จมาทรงเป็นประธานเปิดแพรคลุมป้าย มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี ณ มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี (บางมด)

---

บทที่ 8 — สัญลักษณ์แห่งสถาบัน

ตราสัญลักษณ์: ตราสัญลักษณ์ประจำมหาวิทยาลัยนำมาจากพระราชลัญจกรประจำพระองค์พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 4 โดยลายกลางเป็น พระมหามงกุฎตามพระราชลัญจกร รัชกาลที่ 4 มีฉัตรบริวารขนาบสองข้าง และอยู่ภายในวงกลม 2 ชั้น พร้อมชื่อมหาวิทยาลัยภาษาไทยและภาษาอังกฤษ (อ้างอิง: kmutt.ac.th/about-kmutt/corporate-identity/)

ดอกไม้ประจำมหาวิทยาลัย: ดอกธรรมรักษา เป็นไม้ดอกที่พบมากในบริเวณมหาวิทยาลัยนับตั้งแต่เริ่มก่อตั้ง มีสีของดอกที่สอดคล้องกับสีประจำมหาวิทยาลัย นอกจากนี้ยังมีชื่อเป็นมงคลสอดคล้องกับคติธรรมที่ว่า “ธรรมะ ย่อมรักษาผู้ประพฤติธรรม”

---

บทที่ 9 — มจธ. ในปัจจุบัน

ปัจจุบันมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรีได้รับการยอมรับในฐานะมหาวิทยาลัยวิจัยชั้นนำของประเทศ โดยได้รับการจัดอันดับ อันดับ 3 ของไทย อันดับ 50 ของโลก จาก UI GreenMetric World University Rankings 2023 สะท้อนความมุ่งมั่นด้านความยั่งยืนและสิ่งแวดล้อมที่เป็นอัตลักษณ์สำคัญของสถาบัน ทั้งนี้ ข้อมูลอันดับล่าสุดสามารถตรวจสอบได้ที่ kmutt.ac.th/en/about-kmutt/achievement โดยตรง

มหาวิทยาลัยประกาศปักธงการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในระยะ 10 ปี (พ.ศ. 2562–2572) ตามกรอบแนวคิด “สังคมปริวรรต พิพัฒน์อนาคต” (Transforming society. Defining the future.) เพื่อการพัฒนาที่ยั่งยืน สามารถตรวจสอบข้อมูลล่าสุดได้ที่ https://www.kmutt.ac.th โดยตรง

---

สรุป Timeline สำคัญ

พ.ศ.	เหตุการณ์
2503	4 กุมภาพันธ์ — กระทรวงศึกษาธิการประกาศตั้ง “วิทยาลัยเทคนิคธนบุรี” บนที่ดิน 32 ไร่ สำนักงานทรัพย์สินส่วนพระมหากษัตริย์ ตำบลบางมด วิทยาลัยเทคนิคแห่งแรกที่รับผู้จบ ม.ปลายสายวิทย์
2511	23 ก.ค. — ครม. เห็นชอบโครงการสถาบันเทคโนโลยีธนบุรี ให้รวม 3 วิทยาลัยไว้ในสังกัดด้วย
2513	28 พ.ค. — ได้รับพระบรมราชานุญาตให้ใช้นาม “พระจอมเกล้า” / ชื่อภาษาอังกฤษ “King Mongkut’s Institute of Technology”
2514	24 เม.ย. — พ.ร.บ. เทคโนโลยี รวม 3 วิทยาลัยเป็น “สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้า” (KMIT) 3 วิทยาเขต
2517	ยกฐานะเป็นสถาบันอุดมศึกษาของรัฐ สังกัดทบวงมหาวิทยาลัย
2525	22 ต.ค. — ตั้งคณะกรรมการก่อสร้างพระบรมราชานุสาวรีย์ รัชกาลที่ 4
2528	วางศิลาฤกษ์แท่นประดิษฐาน / เททองหล่อพระบรมรูป / 1 ธ.ค. — อัญเชิญขึ้นแท่น
2529	แยก 3 สถาบันพระจอมเกล้าเป็นนิติบุคคลอิสระ วิทยาเขตธนบุรีเป็น “สถาบันเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี” (KMITT)
2541	6 มีนาคม — พ.ร.บ. มจธ. ประกาศในราชกิจจานุเบกษา เล่ม 115 ตอน 11ก / 7 มีนาคม — มีผลบังคับใช้ มจธ. เป็นหนึ่งในมหาวิทยาลัยของรัฐกลุ่มแรกที่เปลี่ยนจากระบบราชการเข้าสู่การเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ
2541	18 สิงหาคม — สมเด็จพระสังฆราชเจ้าฯ เสด็จเปิดแพรคลุมป้ายมหาวิทยาลัย

---

ข้อมูลปัจจุบัน

รายการ	ข้อมูล
วันก่อตั้งสถาบัน	4 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2503
วันพระราชทานนาม “พระจอมเกล้า”	28 พฤษภาคม พ.ศ. 2513
วันสถาปนาเป็นมหาวิทยาลัย	7 มีนาคม พ.ศ. 2541
รูปแบบ	มหาวิทยาลัยของรัฐที่ไม่เป็นส่วนราชการ อยู่ในกำกับดูแลของรัฐบาล และเป็นนิติบุคคล
ชื่อย่อ	มจธ. / KMUTT
ชื่ออังกฤษ	King Mongkut’s University of Technology Thonburi
จุดเด่นทางประวัติศาสตร์	วิทยาลัยเทคนิคแห่งแรกในไทยที่รับผู้จบ ม.ปลายสายวิทย์ / หนึ่งในมหาวิทยาลัยของรัฐกลุ่มแรกที่เปลี่ยนจากระบบราชการเข้าสู่มหาวิทยาลัยในกำกับของรัฐ (มทส. เป็นแห่งแรกของประเทศ พ.ศ. 2533)
ที่มาของชื่อ	อัญเชิญพระนามรัชกาลที่ 4 (พระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว) ผู้ทรงพระปรีชาด้านวิทยาศาสตร์
ตราสัญลักษณ์	พระมหามงกุฎตามพระราชลัญจกร ร.4 มีฉัตรบริวารขนาบสองข้าง ในวงกลม 2 ชั้น
ดอกไม้ประจำมหาวิทยาลัย	ดอกธรรมรักษา
อันดับ	#3 ไทย #50 โลก (UI GreenMetric 2023) / ตรวจสอบอันดับล่าสุดที่ kmutt.ac.th/en/about-kmutt/achievement
ที่ตั้ง	126 ถนนประชาอุทิศ แขวงบางมด เขตทุ่งครุ กรุงเทพมหานคร 10140
โทรศัพท์	0 2470 8000
เว็บไซต์	https://www.kmutt.ac.th

---

อ้างอิงหลักจาก: kmutt.ac.th/about-kmutt/history/ (ประวัติ มจธ. ทางการ ภาษาไทย), kmutt.ac.th/about-kmutt/corporate-identity/ (ตราสัญลักษณ์ มจธ.) | อ้างอิงประกอบ: mhesi.nrct.go.th/archives/item/2463 (คลังจดหมายเหตุ อว.), archive.lib.kmutt.ac.th, th.wikipedia.org (มหาวิทยาลัยเทคโนโลยีพระจอมเกล้าธนบุรี)