ครูไทยในพื้นที่ห่างไกลร่วมถ่ายทอดพลังของ “อ่านแล้วอ่านอีก” กลไกเพื่อ “การเรียนรู้ที่ไม่เหลื่อมล้ำ” ในทุกพื้นที่ทั่วประเทศ

แม้ตัวเลขจากผลสำรวจปี 2568 จะชี้ให้เห็นว่าคนไทยอายุ 7 ปีขึ้นไปมีอัตราการรู้หนังสือสูงถึง 98.83% สูงสุดในอาเซียน และอยู่ในอันดับที่ 37 ของโลก ซึ่งเป็นความภาคภูมิใจที่สะท้อนถึงความพยายามในการพัฒนาการศึกษาของประเทศ แต่เบื้องหลังสถิติอันน่าชื่นชมนี้ ยังคงมี “ช่องว่างแห่งโอกาส” ที่สำคัญและไม่อาจมองข้ามได้ เพราะในอีกด้านหนึ่งของประเทศ ยังคงมีเด็กและเยาวชนจำนวนมากที่เติบโตท่ามกลางข้อจำกัด เผชิญกับความเหลื่อมล้ำทางการศึกษา ขาดแคลนหนังสือและสื่อการเรียนรู้ดี ๆ ที่เหมาะกับวัย โดยเฉพาะในพื้นที่ห่างไกลที่ห้องสมุดคือสิ่งหายาก และหนังสือใหม่คือของฟุ่มเฟือย

ในวาระครบรอบ 20 ปี สถาบันอุทยานการเรียนรู้ (TK Park) จับมือกับ มูลนิธิกระจกเงา จุดประกายโครงการ “อ่านแล้ว อ่านอีก” ด้วยเป้าหมายใหญ่ — รับบริจาคหนังสือจำนวน 1 ล้านเล่มภายใน 200 วัน ระหว่างวันที่ 1 ตุลาคม 2567 ถึง 18 เมษายน 2568 เพื่อส่งต่อไปยังห้องสมุดโรงเรียน ห้องสมุดชุมชน ศูนย์การเรียนรู้ และศูนย์เด็กเล็กกว่า 2,000 แห่งทั่วประเทศ พร้อมชวนคนไทยร่วมเป็นส่วนหนึ่งของภารกิจสำคัญนี้ เพื่อส่งต่อหนังสือดี ๆ ที่เคยอยู่บนชั้นหนังสือของเรา ไปสู่มือของเด็ก ๆ ที่ยังรอคอยโอกาสทางการเรียนรู้

“หนังสือดีหนึ่งเล่ม อาจเปลี่ยนชีวิตคนคนหนึ่งได้ทั้งชีวิต”  นายวัฒนชัย วินิจจะกูล ผู้ช่วยผู้อำนวยการ TK Park กล่าว พร้อมเล่าถึงเจตนารมณ์ของโครงการ “อ่านแล้ว อ่านอีก” ว่าไม่ได้มุ่งเน้นเพียงการรับบริจาคจำนวนมากเท่านั้น แต่คือการ ส่งมอบอย่างมีความหมาย — ทุกเล่มต้องไปถึง “ผู้ที่ต้องการอย่างแท้จริง” โดยเปิดโอกาสให้ห้องสมุดและศูนย์การเรียนรู้จากทั่วประเทศแจ้งความต้องการเฉพาะด้านเนื้อหาและประเภทหนังสือได้ล่วงหน้า ก่อนที่ทีมงานจะทำการคัดแยก จัดหมวดหมู่ และคัดเลือกหนังสือที่ตรงตามความต้องการที่สุด เพื่อส่งต่อไปยังจุดหมายอย่างเหมาะสม

จากห้องสมุดเก่า สู่ความเปลี่ยนแปลงที่จับต้องได้

โรงเรียนบ้านห้วยขะยุง (คุรุพานิชวิทยาคาร ) หนึ่งใน 2,000 จุดหมายปลายทางของการเดินทางครั้งนี้ เป็นโรงเรียนระดับประถมศึกษาขนาดกลางในอำเภอวารินชำราบ จังหวัดอุบลราชธานีที่ได้เข้าร่วมโครงการอ่านแล้ว อ่านอีก และแจ้งความต้องการขอรับหนังสือนิทานสำหรับเด็กอนุบาลถึงประถมศึกษาปีที่ 6 หนังสือความรู้เสริมทักษะที่สอดคล้องกับหลักสูตรใหม่ และหนังสือที่สามารถนำไปใช้เป็นสื่อการเรียนการสอนในห้องเรียน เพื่อฝึกทักษะการอ่านและส่งเสริมการเรียนรู้ของนักเรียน โดยได้รับมอบหนังสือใหม่จากโครงการรวมทั้งสิ้น 1,000 เล่ม

อาจารย์ปิยลักษณ์ โลหะสาร อาจารย์ประจำโรงเรียน เล่าย้อนความหลังว่า “แต่เดิมห้องสมุดของเรามีแต่หนังสือเก่าๆ ไม่เหมาะสมกับเด็กนักเรียน ทางโรงเรียนก็ยังไม่มีงบประมาณสำหรับจัดซื้อหนังสือใหม่ทำให้เด็ก ๆ ขาดแรงจูงใจในการเข้าห้องสมุด เราจึงเข้าร่วมโครงการ” หลังจากที่โรงเรียนได้รับหนังสือจากโครงการทุกอย่างก็เปลี่ยนไป เด็ก ๆ เริ่มกลับมาเข้าห้องสมุดกันมากขึ้น ครูสามารถนำหนังสือไปใช้ประกอบการเรียนการสอนได้อย่างหลากหลาย โรงเรียนได้จัดกิจกรรม ส่งเสริมการอ่านและต่อยอดความคิดสร้างสรรค์อย่างต่อเนื่อง และที่สำคัญ หนังสือได้กลายเป็นเพื่อนใหม่ที่ทำให้เด็กๆ ได้สนุกกับการเรียนรู้

“นอกจากจะช่วยส่งเสริมการเรียนรู้ในชั้นเรียนแล้ว ยังช่วยให้เด็กๆ มีความตื่นเต้นและกระตือรือร้นที่จะเข้าห้องสมุด มาเลือกอ่านหนังสือที่ตัวเองสนใจ และใช้เวลาอยู่กับหนังสือมากขึ้น เล่นเกมน้อยลงเพราะเด็ก ๆ ได้เจอหนังสือที่เขาอยากอ่านจริง ๆ รู้สึกว่าโครงการ “อ่านแล้ว อ่านอีก” มีประโยชน์อย่างมาก เพราะช่วยสร้างโอกาสในการเรียนรู้ให้กับเด็กๆ ทุกระดับชั้น และปลูกฝังนิสัยรักการอ่านและการเรียนรู้อย่างได้ผล” อาจารย์ปิยลักษณ์ กล่าวปิดท้าย

อ่านแล้ว อ่านอีก: ไม่ใช่แค่โครงการ แต่คือการเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลง

ถึงแม้ช่วงเวลารับบริจาคหนังสือในโครงการจะสิ้นสุดลง แต่ภารกิจของ TK Park ในการสร้าง “พื้นที่เรียนรู้เพื่อทุกคน” ยังดำเนินต่อไป เพราะจุดหมายของหนังสือแต่ละเล่ม ไม่ได้จบลงเมื่อถึงปลายทาง แต่คือจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงในชีวิตของเด็กหลายพันคนทั่วประเทศ ที่อาจกลายเป็นผู้ให้ในอนาคตเช่นกัน “โครงการนี้สะท้อนภารกิจที่แท้จริงของ TK Park นั่นคือการเปิดโอกาสให้ทุกคนได้เข้าถึงความรู้ และร่วมสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้อย่างเท่าเทียม”  นายวัฒนชัย วินิจจะกูล กล่าวทิ้งท้าย

ร่วมเป็นส่วนหนึ่งของการส่งต่อ

แม้วันนี้ โครงการอ่านแล้วจะจบลงแล้วและหนังสือนับล้านเล่มกำลังทยอยออกเดินทางไปสู่ผู้รับแต่ภารกิจในการส่งเสริมการอ่านและสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ยังคงดำเนินอย่างต่อเนื่องต่อไป และสำหรับใครที่ยังต้องการส่งมอบหนังสือให้อีกหลายคนได้อ่านอีกครั้ง สามารถบริจาคด้วยตนเองได้ที่ มูลนิธิกระจกเงา (สำนักงานกรุงเทพฯ) ซอยวิภาวดี 62 หรือบริจาคผ่านทางไปรษณีย์ ส่งถึงมูลนิธิกระจกเงา ที่อยู่: เลขที่ 191 ซอยวิภาวดี62 (แยก4-7) ถนนวิภาวดีรังสิต แขวงตลาดบางเขน เขตหลักสี่ กรุงเทพฯ 10210 โทร: 061 9091840

เพราะสุดท้ายแล้วไม่ว่าปลายทางของหนังสือล้านเล่มจะอยู่ที่ใด แต่ต้นทางของการเปลี่ยนแปลง เริ่มที่ “หัวใจแห่งการให้” ของพวกเราทุกคน