ODOS เตรียมปรับเงื่อนไขทุนรุ่น 3–4 ขยายเรียนต่อ 6 ประเทศ เพิ่มโอกาสผ่าน TCAS ทั้ง 4 รอบ

คณะกรรมการ ODOS เห็นชอบแนวทางปรับเงื่อนไขทุนรุ่นที่ 3–4 ขยายประเทศปลายทางสำหรับศึกษาต่อต่างประเทศเป็น 6 ประเทศ พร้อมเพิ่มช่องทางคัดเลือกทุนปริญญาตรีในประเทศผ่านระบบ TCAS ให้ครอบคลุมทั้ง 4 รอบ โดยเตรียมเสนอกรอบโครงการที่ปรับใหม่ต่อคณะรัฐมนตรีพิจารณาอนุมัติต่อไป

เมื่อวันที่ 30 กันยายน 2569 ศ.ดร.ยศชนัน วงศ์สวัสดิ์ รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) เป็นประธานการประชุมคณะกรรมการอำนวยการโครงการทุนการศึกษาเพื่อขยายโอกาสและพัฒนาประเทศ หรือ ODOS เพื่อขับเคลื่อนการสร้างโอกาสทางการศึกษา ควบคู่กับการยกระดับเศรษฐกิจของครอบครัวและชุมชน

ขยายประเทศปลายทางจาก 3 เป็น 6 ประเทศ

ที่ประชุมเห็นชอบแนวทางขยายประเทศปลายทางสำหรับนักเรียนทุน ODOS รุ่นที่ 3–4 จากเดิม 3 ประเทศ เป็น 6 ประเทศ ได้แก่

1. ญี่ปุ่น
2. จีน
3. เยอรมนี
4. สหรัฐอเมริกา
5. สหราชอาณาจักร
6. ออสเตรเลีย

การเพิ่มประเทศปลายทางมีเป้าหมายให้ผู้รับทุนมีทางเลือกที่สอดคล้องกับความสนใจและเป้าหมายการศึกษามากขึ้น

อย่างไรก็ตาม รายละเอียดเกี่ยวกับมหาวิทยาลัย หลักสูตร คุณสมบัติ และการจัดสรรทุนในแต่ละประเทศ ต้องติดตามจากประกาศของหน่วยงานที่รับผิดชอบหลังกรอบโครงการได้รับอนุมัติ

เพิ่มโอกาสรับทุนปริญญาตรีในประเทศผ่าน TCAS ทั้ง 4 รอบ

อีกประเด็นสำคัญคือการขยายการคัดเลือกทุนระดับปริญญาตรีในประเทศผ่านระบบ TCAS เป็น 4 รอบ เพื่อเพิ่มความยืดหยุ่น ลดข้อจำกัดด้านกฎเกณฑ์ และลดโอกาสที่ผู้มีสิทธิ์รับทุนจะตกหล่นจากกระบวนการคัดเลือก

แนวทางนี้จะช่วยให้การพิจารณาทุนรองรับเส้นทางการเข้าศึกษาที่หลากหลายขึ้น แต่ผู้สนใจยังต้องรอหลักเกณฑ์อย่างเป็นทางการว่าการคัดเลือกในแต่ละรอบจะดำเนินการอย่างไร และต้องใช้เอกสารใดบ้าง

การเพิ่มช่องทางเป็น 4 รอบไม่ได้หมายความว่าผู้สมัคร TCAS ทุกคนจะได้รับทุน การพิจารณายังคงต้องเป็นไปตามคุณสมบัติและเงื่อนไขของโครงการ ODOS

เสนอใช้ AI ช่วยเชื่อมข้อมูลและจัดสรรทุน

ศ.ดร.ยศชนันยังเสนอให้เชื่อมโยงข้อมูลทุนการศึกษาจากหลายหน่วยงาน เพื่อให้สามารถมองเห็นภาพรวมการสนับสนุนทุนทั้งระบบ และวิเคราะห์การจัดสรรได้อย่างมีประสิทธิภาพ

โดยเสนอให้นำ ระบบปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ของกระทรวงศึกษาธิการ เข้ามาช่วยบริหารจัดการข้อมูลและการจัดสรรทุน มีเป้าหมายสำคัญคือ

• ลดความซ้ำซ้อนของการให้ทุน
• เพิ่มความแม่นยำในการพิจารณาความต้องการ
• กระจายโอกาสให้เข้าถึงผู้ที่ต้องการความช่วยเหลืออย่างแท้จริง

ประเด็นดังกล่าวยังเป็นข้อเสนอด้านการบริหารจัดการ ไม่ได้ระบุว่า AI จะเป็นผู้ตัดสินผลการคัดเลือกผู้รับทุนทั้งหมด หรือประกาศใช้ระบบใหม่แล้ว

เดินหน้า Sandbox แก้จน ควบคู่การให้ทุนเรียน

การประชุมครั้งนี้ยังให้ความสำคัญกับการแก้ปัญหาความยากจนในระดับพื้นที่ ผ่านการขยายผลพื้นที่นำร่อง หรือ Sandbox แก้จน

แนวทางดำเนินงานคือการนำงานวิจัยและเทคโนโลยีของ หน่วยบริหารและจัดการทุนด้านการพัฒนาระดับพื้นที่ (บพท.) มาทำงานร่วมกับมหาวิทยาลัยในพื้นที่ เพื่อพัฒนาอาชีพตามศักยภาพของแต่ละครอบครัว ยกระดับรายได้ และส่งเสริมให้ประชาชนพึ่งพาตนเองได้ในระยะยาว

จึงเป็นการขับเคลื่อนสองด้านควบคู่กัน ได้แก่ การเปิดโอกาสให้เยาวชนเข้าถึงการศึกษาเพื่อลดความยากจนข้ามรุ่น และการใช้ความรู้ งานวิจัย และนวัตกรรมสร้างโอกาสทางเศรษฐกิจให้ครอบครัวและชุมชน

ผู้สนใจทุน ODOS ต้องติดตามอะไรต่อ?

สถานะล่าสุดคือคณะกรรมการเห็นชอบแนวทางปรับเงื่อนไข และเตรียมเสนอ ครม. พิจารณา ยังไม่ใช่ประกาศเปิดรับสมัครตามเงื่อนไขใหม่ ผู้สนใจควรติดตามข้อมูลต่อไปนี้

• ผลการพิจารณาของคณะรัฐมนตรี
• หลักเกณฑ์และคุณสมบัติผู้รับทุนรุ่นที่เกี่ยวข้อง
• รายชื่อประเทศ มหาวิทยาลัย และหลักสูตรที่เข้าร่วม
• วิธีคัดเลือกทุนปริญญาตรีในประเทศผ่าน TCAS แต่ละรอบ
• จำนวนทุน สิทธิประโยชน์ และข้อผูกพัน
• กำหนดการและช่องทางดำเนินการอย่างเป็นทางการ

ความคืบหน้าครั้งนี้เป็นแนวทางเพิ่มทางเลือกให้ผู้รับทุน ODOS ทั้งการศึกษาต่างประเทศและการเข้าศึกษาในประเทศ โดยรายละเอียดที่จะนำไปใช้จริงต้องรอการอนุมัติและประกาศหลักเกณฑ์จากหน่วยงานที่รับผิดชอบต่อไป

ที่มา: ข้อมูลการประชุมคณะกรรมการอำนวยการโครงการ ODOS วันที่ 30 กันยายน 2569  และ รายงานข่าว THE STANDARD