ธนาคารขยะ

ร่วมส่งเนื้อหาที่เป็นประโยชน์ คลิกที่นี่ บทความของท่านมีประโยชน์กับผู้ไม่รู้อีกมากมาย

นับตั้งแต่เดือนกรกฎาคม 2540 เป็นต้นมา ประเทศไทยต้องประสบกับภาวะวิกฤตเศรษฐกิจอย่างรุนแรง และขณะนี้ก็ยังไม่มีทีท่าว่าความรุนแรงดังกล่าวจะทุเลาเบาบางลงไป แต่ในระหว่างกลางวังวนแห่งวิกฤตนั้น ได้จุดประกายให้เกิดมิติใหม่ของการจัดการขยะมูลฝอย นั่นก็คือ "ธนาคารขยะ" ขุมทรัพย์แห่งใหม่ของประชาชน

ประกายความคิดของธนาคารขยะ เริ่มจากเจ้าหน้าที่ของ บริษัท วงษ์พาณิชย์ จำกัด ได้เห็นเด็ก นักเรียนยากจนในเทศบาลนครพิษณุโลกรวบรวมวัสดุรีไซเคิลมาขาย แล้วนำเงินที่ขายวัสดุเหล่านั้นได้มาฝากธนาคาร ดังนั้นหากสามารถตั้งธนาคารขยะในโรงเรียนได้ก็จะมีความสะดวกแก่เด็กนักเรียนมากขึ้น จึงได้นำแนวคิดดังกล่าวมาปรึกษากับเทศบาลนครพิษณุโลก และได้รับอนุมัติให้ดำเนินการทดลองโครงการธนาคารขยะเป็นครั้งแรกใน ปี พ.ศ. 2542 ณ โรงเรียนเทศบาลวัดพันปี อ.เมือง จ.พิษณุโลก เพื่อสนับสนุนให้นักเรียนและคนในชุมชนเข้ามามีส่วนร่วมในการคัดแยกขยะ รีไซเคิล แล้วนำไปขายซึ่งเป็นการส่งเสริมให้เกิดเครือข่ายธุรกิจการซื้อขายวัสดุรีไซเคิลอย่างจริงจัง

ธนาคารขยะต่างจากธนาคารทั่วไป คือ สมาชิกไม่ต้องนำเงินมาที่ธนาคารแต่เอาวัสดุรีไซเคิลที่จะทิ้งเข้ามาเปลี่ยนเป็นจำนวนเงินฝากในบัญชี รวมทั้งมีการบริหารงานโดยเยาวชนของชุมชนยกเว้นเด็กที่ยังเล็กมาก โดยผู้ใหญ่ก็สามารถลงทะเบียนเข้าเป็นสมาชิกได้เช่นกัน

เยาวชนในแต่ละครัวเรือนสามารถสมัครเป็นสมาชิกธนาคารฯ ได้ เมื่อสมาชิกทำการคัดแยกขยะที่ยังใช้ได้ของแต่ละครัวเรือนแล้วรวบรวมไปฝากที่ธนาคารฯ ที่ตนเองเป็นสมาชิกอยู่ เจ้าหน้าที่ธนาคารฯ ซึ่งเป็นเยาวชนเช่นกันจะรับขยะรีไซเคิลมาคิดมูลค่าเป็นเงินฝากใส่ไว้ในสมุดบัญชีของสมาชิกแต่ละคน ซึ่งสมาชิกสามารถเบิกถอนเงินได้ในวันที่ดำเนินการของธนาคารฯ หลังจากนั้นธนาคารฯ จะรวบรวมวัสดุรีไซเคิลที่สมาชิกนำมา ฝากไปขายให้แก่ร้านรับซื้อของเก่าเพื่อเป็นเงินฝากแก่สมาชิกและหมุนเวียนภายในธนาคารฯ การดำเนินงานของธนาคารฯ นั้นจะไม่มีการเรียกเก็บค่าใช้จ่ายจากสมาชิกแต่อย่างใด ดังนั้น การขายเศษวัสดุรีไซเคิลของเด็กๆ ในชุมชนสามารถก่อให้เกิดรายได้โดยสามารถนำไปเก็บออม หรือใช้ได้อย่างอิสระ ซึ่งเป็นการช่วยลดภาระค่าใช้จ่ายของผู้ปกครองได้อีกทางหนึ่ง นอกจากการรับซื้อขยะรีไซเคิลจากสมาชิกแล้ว ธนาคารฯ ยังมีการกระตุ้นให้เกิดการตื่นตัวในหมู่สมาชิกโดยให้มีการแข่งขันการทำยอดขาย เมื่อสิ้นปีสมาชิกที่มียอดขายเศษวัสดุมากที่สุดจะได้รับรางวัล หรือโบนัสพิเศษ

ธนาคารขยะบริหารงานโดยการแต่งตั้งคณะกรรมการเยาวชน ซึ่งประกอบด้วยสมาชิก 12 คน มีที่ปรึกษาที่เป็นผู้ใหญ่ ซึ่งมาจากการแต่งตั้งโดยคณะกรรมการ ชุมชนอีก 2 คน โดยมีผังในการบริหารงานดังนี้

คณะกรรมการมีหน้าที่รับผิดชอบในการบริหารจัดการธนาคาร การประชาสัมพันธ์ ส่งเสริมกิจกรรม จัดทำบัญชี และประสานงานกับผู้ประกอบการค้าของเก่าที่จะนำไปขาย โดยจะมีการนัดประชุมคณะกรรมการเดือนละ 1 ครั้ง และจะมีการติดตามประเมินผลการดำเนินงานโดยที่ปรึกษาที่ได้รับมอบหมาย

ธนาคารขยะ ณ โรงเรียนเทศบาลวัดพันปีจะเปิดทำการรับซื้อขยะจากสมาชิกทุกเสาร์หรืออาทิตย์ เวลา 09.00 - 12.00 น. โดยมีระบบบันทึกข้อมูลที่นำมาใช้ได้แก่

1. แบบทะเบียนสมาชิก

2. สมุดคู่ฝากสำหรับสมาชิก

3. กระดาษทำการธนาคาร

4. บันทึกการซื้อ-ขายของสมาชิก

ลักษณะของสมุดคู่ฝากสำหรับสมาชิก เป็นดังนี้

ผลสำเร็จของธนาคารขยะต้นแบบแห่งแรก ได้ขยายผลไปสู่ชุมชนอื่น ๆ ที่ได้มาศึกษาดูงานแล้วนำกลับไปเป็นแบบอย่างแก่ชุมชนของตนเองโดยมีหน่วยงานภาครัฐและองค์กรเอกชน (NGOs) เป็นตัวกลางในการเผยแพร่ข้อมูลข่าวสารและเป็นพี่เลี้ยงในการดำเนินงานระยะแรก ในปี 2544 มีธนาคารขยะเกิดขึ้นในจังหวัดต่างๆ มากกว่า 30 จังหวัดมีจำนวนธนาคารขยะประมาณ 500 แห่ง แต่ละแห่งคาดว่าสามารถช่วยลดปริมาณขยะมูลฝอย ได้ปริมาณ 3 - 5 ตันต่อเดือน และหากคิดรวมทั้งหมดจะสามารถช่วยลดปริมาณขยะในแต่และปีได้ประมาณ 18,000 - 30,000 ตัน ซึ่งช่วยประหยัดงบประมาณของประเทศด้านการกำจัดขยะมูลฝอยจำนวนนับหลายล้านบาท

ธนาคารขยะนอกเหนือจากการมีส่วนช่วยลดปริมาณขยะมูลฝอยของชุมชน แล้วยังเป็นแหล่งเรียนรู้ที่สำคัญแห่งหนึ่งสำหรับเด็กๆ และคนในชุมชน ผู้ใหญ่ในชุมชนท่านหนึ่งที่เข้าร่วมโครงการธนาคารขยะได้ให้สัมภาษณ์ว่า "ธนาคารขยะ ทำให้คนในชุมชนรู้จักคุณค่าขยะและรู้ว่าขยะรีไซเคิลสามารถแลกเปลี่ยนเป็นเงินตราได้แล้ว ยังทำให้เด็กรู้จักการออม" ในขณะที่ผู้ใหญ่ท่านหนึ่งที่มีส่วนช่วยดูแลธนาคารขยะเปิดเผยว่า "เราเน้นให้เด็กคัดแยกขยะเก็บมาจากบ้าน และระหว่างเดินกลับจากโรงเรียน แต่ไม่ให้คุ้ยตามถังขยะ เพราะอาจทำให้เด็กติดเชื้อและผิดหลักการธนาคารขยะ

 จึงเห็นได้ว่าการดำเนินงานธนาคารขยะนั้นได้ก่อให้เกิดรูปแบบการเรียนรู้ แผนใหม่ที่แท้จริง ที่เปิดโอกาสให้เด็กๆ ได้มีโอกาสคิดเอง มีความเป็นเจ้าของ และเรียนรู้ในหลายๆ ด้านไปพร้อมกัน เด็กๆ ได้เรียนรู้ระบบการดำเนินงานธนาคาร การออมทรัพย์ การคัดแยกขยะมูลฝอย การรีไซเคิลขยะและการทำงานร่วมกันเป็นกลุ่มตลอดจนได้เรียนรู้การทำธุรกิจขนาดย่อมๆ ได้ด้วยตนเอง

นอกจากนั้นธนาคารขยะยังเป็นรูปแบบหนึ่งของกลยุทธที่แยบยลอย่างยิ่งในการช่วยให้การทำงานของภาครัฐได้มีทิศทางในการจัดการขยะมูลฝอยที่ชัดเจนยิ่งขึ้น นั่นคือ การรู้จักเชื่อมระบบงานจัดการมูลฝอยของตนเองเข้ากับบทบาทชุมชนและ NGOs ต่างๆ ได้อย่างลงตัว

การกำเนิดธนาคารขยะเป็นนิมิตรหมายอันดี ต่อสิ่งแวดล้อมที่สามารถดึงชุมชนเข้ามามีบทบาทในการดูแลรักษาสิ่งแวดล้อมได้โดยความสมัครใจ ที่ก่อให้เกิดผลดีแก่ทุกๆ ฝ่าย ไม่ว่าจะเป็นภาครัฐ หรือชุมชน ไม่เพียงเท่านั้นธนาคารขยะยังเป็นต้นแบบในการจัดการขยะมูลฝอยที่สามารถจุดประกายแนวคิดให้หน่วยงานต่าง ได้ประสานความร่วมมือกันที่จะคิดค้นรูปแบบการดำเนินงานลักษณะใหม่ๆ ในการจัดการสิ่งแวดล้อมด้านอื่นๆ อย่างนี้อีก เพื่อการอนุรักษ์ทรัพยากรป่าไม้ แหล่งน้ำ อากาศและดิน

อย่างไรก็ตามการเกิดขึ้นของธนาคารขยะยังถือว่าเป็นเพียงจุดเริ่มต้นเท่านั้นแต่การที่จะรักษาให้ธนาคารขยะอยู่ได้อย่างยั่งยืนต่อไปนั้นเป็นสิ่งที่ยากกว่า ธนาคารขยะจะอยู่ได้เมื่อสมาชิกมีผลกำไร คณะกรรมการมีแรงจูงใจ ในการทำงาน ที่สำคัญต้องมีความสามัคคีและซื่อสัตย์ ซึ่งสิ่งเหล่านี้จะต้องได้รับการปลูกฝังจิตสำนึกไปพร้อมๆ กัน ตลอดระยะเวลาการทำหน้าที่พี่เลี้ยงของภาครัฐหรือ NGOs ไม่ว่าจะเป็นเจ้าหน้าที่ท้องถิ่น ครู หรือผู้ใหญ่ที่มีส่วนร่วมทุกคน เราจึงจะได้เห็นธนาคารขยะเป็นองค์กรที่มีความเข้มแข็งและอยู่คู่สังคมไทยตลอดไป

 

   
คัดสรรมาฝากโดย bank003 (ภาสกร สกุลศิลปกร) บทความทั้งหมดของคุณ bank003
วันที่ 07/07/2549 เวลา 10:12:23
เข้าชมบทความนี้แล้ว 1676 ครั้ง ได้รับการโหวต 5 คะแนน
โหวตให้บทความนี้ คะแนน
ตั้งกระทู้ใหม่ เก็บไว้ใน Favorites พิมพ์ แจ้งลบ ส่งบทความนี้ให้เพื่อน
หน้าที่ 1 จากทั้งหมด 1 หน้า ( ชม 1676 คน ตอบ 3 คน ) 1 >>
ความคิดเห็นที่ 3
วันที่ 6/10/2551 20:04:24
โดย คุณ 29148
IP : 118.174.174.***
 

{{0

โพสต์เมื่อ : 6/10/2551 20:04:24
ตอบโดยอ้างอิงข้อความ ตั้งกระทู้ใหม่ แจ้งลบ
ความคิดเห็นที่ 2
วันที่ 17/9/2551 13:19:07
โดย คุณ ก้อง
IP : 124.157.227.***
 



โพสต์เมื่อ : 17/9/2551 13:19:07
ตอบโดยอ้างอิงข้อความ ตั้งกระทู้ใหม่ แจ้งลบ
ความคิดเห็นที่ 1
วันที่ 27/3/2550 9:03:43
โดย คุณ จ๊ะจ๋า
IP : 61.19.65.***
 

ก็ดีนะคะโครงการแบบนี้เพราะจะช่วยลดมลพิษและยังหารายได้อีกทาง สุดยอดเลยค่ะ

โพสต์เมื่อ : 27/3/2550 9:03:43
ตอบโดยอ้างอิงข้อความ ตั้งกระทู้ใหม่ แจ้งลบ
หน้าที่ 1 จากทั้งหมด 1 หน้า ( ชม 1676 คน ตอบ 3 คน ) 1 >>
เนื้อหาที่เกี่ยวข้อง
ตั้งกระทู้ใหม่   ดูเนื้อหาทั้งหมด